Τρεις φορές αρχαιότερος από το ηλιακό μας σύστημα είναι ο διαστρικός κομήτης που μας επισκέφθηκε

Ο κομήτης 3I/Atlas είναι μόλις ο τρίτος επισκέπτης που έρχεται από διαστρικό διάστημα, έξω από το ηλιακό μας σύστημα, τον οποίο έχει εντοπίσει η ανθρωπότητα. Η ασυνήθιστη φωτεινότητά του προσφέρει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν υλικό που προέρχεται από άλλο σημείο του γαλαξία, αναφέρει ο Guardian.

Μετά τον εντοπισμό του τον Ιούλιο του περασμένου έτους, το ουράνιο σώμα προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στο διαδίκτυο, ενώ γνωστός ερευνητής του Χάρβαρντ διατύπωσε την υπόθεση ότι θα μπορούσε να είναι εξωγήινο διαστημόπλοιο. Η NASA απέρριψε αυτό το σενάριο και οι νέες παρατηρήσεις από τα ισχυρότερα τηλεσκόπια του κόσμου φωτίζουν πλέον τη φύση του ιδιαίτερου κομήτη.

Σύμφωνα με νέα μελέτη, ο 3I/Atlas μπορεί να έχει ηλικία έως και 12 δισεκατομμυρίων ετών, ενώ το ηλιακό μας σύστημα εκτιμάται ότι σχηματίστηκε πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.

Ο επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, Μάρτιν Κόρντινερ, από το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, δήλωσε ότι ίσως πρόκειται για «το αρχαιότερο αντικείμενο που έχει παρατηρηθεί στο ηλιακό μας σύστημα». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι υπάρχουν και ακραία σενάρια που θα μπορούσαν να εξηγήσουν διαφορετικά την ασυνήθιστη χημική του σύνθεση.

Η χημική του σύνθεση

Η έρευνα βασίστηκε στην αναλογία ισοτόπων που ανίχνευσαν το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb και το παρατηρητήριο ALMA στη Χιλή. Οι μετρήσεις έδειξαν στοιχειακή σύνθεση διαφορετική από κάθε γνωστό σώμα του ηλιακού συστήματος. Σε σύγκριση με τους κομήτες του συστήματός μας, ο 3I/Atlas έχει δεκαπλάσια ποσότητα δευτερίου, μιας μορφής υδρογόνου που απαντά στο βαρύ νερό.

Η υψηλή παρουσία βαρέος νερού, σύμφωνα με τον Κόρντινερ, μπορεί να εξηγηθεί μόνο αν ο κομήτης σχηματίστηκε σε εξαιρετικά ψυχρό περιβάλλον, περίπου στους -243 βαθμούς Κελσίου. Αυτό σημαίνει ότι ίσως συγκαταλέγεται και στα ψυχρότερα αντικείμενα που έχουν παρατηρηθεί ποτέ στο ηλιακό μας σύστημα.

Θεωρίες για την προέλευσή του

Η ακριβής προέλευσή του μέσα στον γαλαξία παραμένει άγνωστη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοια διαστρικά σώματα σχηματίζονται όπως και οι κομήτες του ηλιακού μας συστήματος, αλλά εκτοξεύονται στο Διάστημα κατά τη βίαιη δημιουργία νέων πλανητών.

Χωρίς να συνδέεται με κανένα άστρο, ο 3I/Atlas πιθανότατα πέρασε δισεκατομμύρια χρόνια σε «απέραντες, αδιανόητες τροχιές γύρω από τον γαλαξία μας», ανέφερε ο Κόρντινερ.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης μια παράξενη έλλειψη χημικού εμπλουτισμού, στοιχείο που δείχνει ότι ο κομήτης μπορεί να σχηματίστηκε σχετικά κοντά σε νεογέννητα άστρα. Ίσως ακόμη να αποτελεί «λείψανο» της εποχής του λεγόμενου «κοσμικού μεσημεριού», όταν σχηματίζονταν πολλά άστρα πριν από περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια.

Τα δύο προηγούμενα διαστρικά αντικείμενα, το 1I/’Oumuamua το 2017 και το 2I/Borisov το 2019, δεν ήταν αρκετά φωτεινά ώστε να συγκεντρωθούν αντίστοιχα ισοτοπικά δεδομένα. Όσον αφορά τον κομήτη 3I/Atlas, απομακρύνεται πλέον από το ηλιακό σύστημα και δεν θα επιστρέψει ποτέ.