Αν αύριο έρχονταν εξωγήινοι στη Γη, τι θα… έτρωγαν; Επιστήμονες απαντούν

Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα, όπως επισημαίνει το The Conversation, αρχίζει αναγκαστικά με μια βασική διευκρίνιση: δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι εξωγήινα όντα έχουν επισκεφθεί τη Γη, ούτε φυσικά γνωρίζουμε τι θα μπορούσαν να τρώνε. Καθώς η λέξη «εξωγήινος» σημαίνει «έξω από τη Γη», οι μόνοι «εξωγήινοι» για τους οποίους μπορούμε να γνωρίζουμε κάτι είναι οι αστροναύτες που περνούν εβδομάδες ή μήνες στο διάστημα. Φυσικά, η εμπειρία τους δεν μας λέει τι θα έτρωγε ένα πραγματικά εξωγήινο είδος, δείχνει όμως ότι η απομάκρυνση από τη Γη αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο τρεφόμαστε.

• Διαβάστε ακόμη:
  Τι θα τρώμε στη Σελήνη, στον Άρη και στο βαθύ διάστημα

Στη μικροβαρύτητα μεταβάλλονται η όρεξη, η αντίληψη της γεύσης, η μυϊκή μάζα, η υγεία των οστών, η ενυδάτωση και η ενεργειακή δαπάνη. Ακόμη και για το δικό μας είδος, η διατροφή εκτός Γης απαιτεί προσαρμογές στα θρεπτικά συστατικά, στις υφές των τροφών, στη συντήρηση και στον μεταβολικό έλεγχο.

Το ερώτημα για τη διατροφή των εξωγήινων είναι, επομένως, υποθετικό, αλλά όχι παράλογο. Η βιολογία επιτρέπει ορισμένες λογικές εκτιμήσεις: πόσο ζυγίζει ένας οργανισμός, πόσο κινείται, αν διατηρεί σταθερή θερμοκρασία σώματος, αν αναπνέει οξυγόνο, αν έχει μεγάλο εγκέφαλο και αν ζει σε βαρύτητα παρόμοια με της Γης. Ακόμη και με αυτές τις πληροφορίες, δεν μπορούμε να μαντέψουμε από τι αποτελείται η διατροφή των εξωγήινων. Μπορούμε όμως να υπολογίσουμε τις ελάχιστες ενεργειακές ανάγκες ενός υποθετικού ζωντανού όντος.

Εξωγήινοι και θερμίδες

Η λέξη «εξωγήινος» δεν είναι βιολογική κατηγορία. Στη λαϊκή κουλτούρα μπορεί να σημαίνει από «μικρά πράσινα ανθρωπάκια» μέχρι ερπετοειδή, ψηλά ανθρωπόμορφα όντα, φωτεινές μορφές ή μηχανικές, μη οργανικές νοημοσύνες.

Η επιστήμη όμως διαθέτει εργαλεία για να εκτιμήσει τον μεταβολισμό ενός οργανισμού. Στα χερσαία ζώα, η βασική ενεργειακή δαπάνη – η ελάχιστη ενέργεια που χρειάζεται ένας οργανισμός σε κατάσταση ηρεμίας – αυξάνεται με τη μάζα του σώματος, αλλά όχι αναλογικά. Έτσι, ένα ποντίκι καταναλώνει πολλή ενέργεια ανά γραμμάριο βάρους, ενώ ένας ελέφαντας ξοδεύει συνολικά πολύ περισσότερη ενέργεια, αλλά λιγότερη ανά κιλό σώματος.

Αν φανταστούμε έναν θερμόαιμο, δραστήριο εξωγήινο οργανισμό με λειτουργία παρόμοια με ενός θηλαστικού ή πτηνού, ένα πλάσμα 30 κιλών θα χρειαζόταν περίπου 900 θερμίδες την ημέρα μόνο για να συντηρηθεί σε ηρεμία. Ένα πλάσμα 70 κιλών θα απαιτούσε περίπου 1.700 θερμίδες, κοντά στον βασικό μεταβολισμό ενός ενήλικου ανθρώπου, ενώ ένας εξωγήινος 150 κιλών θα μπορούσε να χρειάζεται πάνω από 3.000 θερμίδες ημερησίως χωρίς έντονη δραστηριότητα.

Οι αριθμοί αυτοί αφορούν μόνο τις βασικές λειτουργίες: αναπνοή, διατήρηση θερμοκρασίας, επιδιόρθωση ιστών, κυκλοφορία υγρών και λειτουργία του νευρικού συστήματος. Δεν υπολογίζουν κίνηση, στρες, αναπαραγωγή, πέψη, εγκεφαλική δραστηριότητα ή οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά ενός διαπλανητικού επισκέπτη.

Οι μεταβολισμοί τεσσάρων ειδών εξωγήινων

Από το παραπάνω σημείο εκκίνησης, μπορούμε να εξετάσουμε τους μεταβολισμούς τεσσάρων υποθετικών μορφών εξωγήινης ζωής:

• «Ο μικρός πράσινος ή γκρίζος άνθρωπος»: Με το λεπτό σώμα, το μεγάλο κεφάλι και την φαινομενικά μικρή μυϊκή μάζα, αυτός ο εξωγήινος θα μπορούσε να ζυγίζει 25 έως 40 κιλά. Αν ήταν θερμόαιμος και είχε μεγάλο εγκέφαλο, θα χρειαζόταν περίπου 800 έως 1.100 θερμίδες την ημέρα σε ηρεμία. Ένας μεγάλος εγκέφαλος, όμως, είναι αρκετά ενεργοβόρος: στον άνθρωπο καταναλώνει περίπου το ένα πέμπτο της ενέργειας σε κατάσταση ηρεμίας. Άρα, ένα τέτοιο ον θα χρειαζόταν σταθερή παροχή ενέργειας, εκτός αν είχε εξαιρετικά αποδοτικούς βιολογικούς μηχανισμούς ή τεχνολογική υποστήριξη.
• «Το ερπετοειδές»: Αυτό είναι πιο δύσκολο να υπολογιστεί. Αν ήταν πραγματικά ερπετοειδές θα ήταν ψυχρόαιμο, που σημαίνει ότι θα δαπανούσε λιγότερη ενέργεια για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του. Ένα πλάσμα 100 κιλών θα μπορούσε να χρειάζεται λιγότερη τροφή από ένα θηλαστικό ίδιου μεγέθους, εφόσον ζούσε σε αρκετά θερμό περιβάλλον. Αν όμως ήταν νοήμον, δίποδο, μυώδες και δραστήριο αρπακτικό, οι ανάγκες του θα μπορούσαν να φτάσουν ή να ξεπεράσουν τις ανθρώπινες. Ένα τέτοιο ερπετοειδές βάρους 150 κιλών μπορεί να χρειαστεί 3.000 θερμίδες την ημέρα σε κατάσταση ηρεμίας, και σημαντικά περισσότερες αν ασκεί σωματική δραστηριότητα.
• «Το ψηλό ανθρωπόμορφο ον»: Ένα τέτοιο πλάσμα, βάρους 80 έως 100 κιλών, είναι το πιο εύκολο υποθετικό σενάριο. Αν η φυσιολογία του έμοιαζε με τη δική μας, θα χρειαζόταν περίπου 1.900 έως 2.300 θερμίδες την ημέρα σε ηρεμία και 2.500 έως 4.000 με δραστηριότητα. Σε μια διαστημική αποστολή, θα έπρεπε επίσης να λάβουμε υπόψη τις διαστημικές στολές, τα σκάφη, τη διαφορετική βαρύτητα, τη μικροχλωρίδα, την ενυδάτωση και την προσαρμογή στο στρες.
• «Η μετα-βιολογική οντότητα»: Αν μιλάμε για μηχανική, μη οργανική νοημοσύνη, υβριδικό οργανισμό ή συνθετικό σώμα, η «τροφή» δεν θα ήταν πρωτεΐνες, λίπη και υδατάνθρακες, αλλά ηλεκτρική ενέργεια, θερμότητα, χημικό καύσιμο ή πυρηνική ενέργεια. Ένα εξωγήινο ρομπότ δεν θα έτρωγε ρύζι ή ζυμαρικά, θα χρειαζόταν απλώς να επαναφορτίσει τις μπαταρίες του.

Εξωγήινη τροφή στη Γη

Αν ένας εξωγήινος βασιζόταν στον άνθρακα, στο νερό και σε χημεία παρόμοια με της Γης, ο πλανήτης μας θα του πρόσφερε έναν πλούσιο αλλά κάπως επικίνδυνο «μπουφέ»: νερό, άλατα, οργανικό άνθρακα, σάκχαρα, λίπη, αμινοξέα και μέταλλα, αλλά και πιθανές τοξίνες, παθογόνα, αλλεργιογόνα και μόρια ασύμβατα με τη βιολογία του. Η γήινη τροφή δεν θα ήταν απαραίτητα βρώσιμη. Οι πρωτεΐνες μας μπορεί να ήταν άχρηστες, τα σάκχαρά μας μη μεταβολίσιμα και τα βακτήριά μας είτε αβλαβή είτε θανατηφόρα (στον «Πόλεμο των Κόσμων» του Χ. Τζ. Γουέλς, άλλωστε, οι εισβολείς από τον Άρη νικήθηκαν από τους γήινους μικροοργανισμούς).

Στην αστροβιολογία θεωρείται γενικά ότι η ζωή απαιτεί τρία πράγματα: πηγή ενέργειας, υγρό μέσο και κατάλληλα χημικά στοιχεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα έμβια όντα στο σύμπαν έχουν την ίδια διατροφή. Ακόμη και στη Γη, ένα κοάλα εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τον ευκάλυπτο, ενώ μια αγελάδα χρειάζεται συγκεκριμένο μικροβίωμα για να χωνέψει την κυτταρίνη του χόρτου. Η διατροφή δεν είναι μόνο ενέργεια· είναι βιοχημεία, μικροβίωμα και εξέλιξη.

Διατροφολόγοι για εξωγήινους

Έτσι, αν εξωγήινοι έφταναν στη Γη, ίσως να μην αναζητούσαν «τροφή» όπως την αντιλαμβανόμαστε, αλλά πρώτες ύλες: νερό, άζωτο, φώσφορο, σίδηρο, άλατα, λιπίδια, μικροβιακή βιομάζα ή απλά οργανικά μόρια. Η κλασική εικόνα των εξωγήινων που απαγάγουν αγελάδες θα μπορούσε, υποθετικά, να ερμηνευθεί ως διατροφική δειγματοληψία. Κι εμείς, αν ποτέ ερχόμασταν σε επαφή με μη γήινα βιολογικά όντα, δεν θα χρειαζόμασταν μόνο διπλωμάτες, γλωσσολόγους και μηχανικούς. Θα χρειαζόμασταν και ειδικούς ικανούς να καταλάβουν ποια μόρια αντέχουν αυτά τα όντα, πόση ενέργεια χρειάζονται, τι τα δηλητηριάζει, ποια μικρόβια μεταφέρουν και ποιους πόρους μπορούν να χρησιμοποιήσουν χωρίς να καταστρέψουν τα οικοσυστήματα της Γης. Με άλλα λόγια, θα χρειαζόμασταν διατροφολόγους για εξωγήινους («μαμά, μάντεψε τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω»…).