Τα τρία νησιά του Ιράν που βρίσκονται στο στόχαστρο των ΗΠΑ - Η σημασία τους στον έλεγχο του Ορμούζ

Τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ — τα οποία καταλήφθηκαν το 1971 από το Ιράν από την περιοχή που αργότερα θα γινόταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — έχουν μετατραπεί σε στρατιωτική βάση του Ιράν, βοηθώντας το να ασκεί σημαντικό έλεγχο επί του στενού, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο του συνόλου του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε καιρό ειρήνης.

Οι αμερικανικές επιθέσεις σε δύο από τα νησιά τις τελευταίες ημέρες έχουν αναζωπυρώσει τις εικασίες σχετικά με την τύχη αυτών των μικρών, βραχώδων νησίδων, η κυριότητα των οποίων παραμένει αμφισβητούμενη.

Τα τρία νησιά που ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ

Η συνολική έκταση και των τριών νησιών ανέρχεται σε περίπου 25 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ωστόσο, έχουν τεράστια στρατηγική σημασία, δεδομένου ότι βρίσκονται κατά μήκος της διαδρομής βαθιών υδάτων που ακολουθούν τα πλοία που διέρχονται μεταξύ του στενού και του Κόλπου.

Στο μεγαλύτερο νησί, το Αμπού Μούσα, υπάρχει ένα χωριό, αλλά χρησιμεύει κυρίως ως βάση για τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, η οποία έχει σταθμεύσει στο νησί ταχύπλοα σκάφη και πυραύλους — τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί και τα δύο για επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά. Φιλοξενεί επίσης συστήματα αεροπορικής άμυνας. Το ίδιο ισχύει και για το νησί Μεγάλο Τουνμπ, ενώ στο πολύ μικρότερο νησί Μικρό Τουνμπ υπάρχει μόνο στρατιωτική παρουσία.

Λόγω της στρατηγικής τους σημασίας, οι περιφερειακές δυνάμεις αγωνίζονται εδώ και καιρό για τον έλεγχο των νησιών.

Το Ιράν, υπό την ηγεσία τότε του Σάχη Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί, κατέλαβε τα νησιά με τη βία στις 30 Νοεμβρίου 1971, δύο ημέρες πριν από τη σύσταση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο Σάχης, ως ο κορυφαίος σύμμαχος των ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας στην περιοχή, δεν αντιμετώπισε σχεδόν καμία αντίδραση εκείνη την εποχή.

Μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, το Ιράν χρησιμοποίησε τα νησιά ως βάση για να επιτεθεί σε πλοία κατά τη διάρκεια του «πολέμου των δεξαμενόπλοιων» της δεκαετίας του 1980, όταν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ συνόδευε πετρελαιοφόρα μέσω της περιοχής υπό ιρανικά πυρά. Το Ιράν χρησιμοποίησε τα νησιά τόσο για την παρακολούθηση των Στενών όσο και για την αποστολή σκαφών με σκοπό την τοποθέτηση ναρκών ή την ανοιχτή επίθεση εναντίον πλοίων κατά τη διάρκεια εκείνης της σύγκρουσης.

Οι εκτιμήσεις των ΗΠΑ υποδεικνύουν ότι το Ιράν επιτέθηκε σε πάνω από 160 πλοία κατά τη διάρκεια εκείνης της αντιπαράθεσης. Μέχρι στιγμής, στον τρέχοντα πόλεμο, έχουν σημειωθεί πάνω από 50 επιθέσεις εναντίον πλοίων και πετρελαϊκών πλατφορμών, σύμφωνα με το Διακλαδικό Κέντρο Ναυτικών Πληροφοριών (Joint Maritime Information Center) του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Σε αυτές περιλαμβάνονται και ορισμένα περιστατικά κατά τα οποία οι ΗΠΑ πυροβόλησαν πλοία που κατηγορούν ότι προσπαθούσαν να παραβιάσουν τον αποκλεισμό που έχουν επιβάλει στο Ιράν.

Τα νησιά έχουν καταστεί στρατιωτικοί στόχοι των ΗΠΑ

Τις τελευταίες ημέρες, στο πλαίσιο της κλιμάκωσης των συγκρούσεων, ο αμερικανικός στρατός εξαπέλυσε επιθέσεις τόσο στο νησί Αμπού Μούσα όσο και στο νησί Μεγάλο Τουνμπ. Ορισμένοι αναλυτές έχουν εκφράσει την εικασία ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ενδέχεται να εισβάλουν.

«Μαζί λειτουργούν ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα άμυνας για το πιο κρίσιμο ενεργειακό στραγγαλιστικό σημείο στον κόσμο», έγραψε στην εφημερίδα η Ίζαμπελ Όουκσοτ, αρθρογράφος της εφημερίδας «The Telegraph» που ζει πλέον στο Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Παρομοίασε το Αμπού Μούσα με «ένα σταθερό αεροπλανοφόρο» για το Ιράν.

Η κατάληψη των νησιών θα ήταν πιθανώς εφικτή για τις ΗΠΑ, οι οποίες διαθέτουν τόσο αλεξιπτωτιστές όσο και πεζοναύτες στην περιοχή. Ωστόσο, ενώ βρίσκονται εκεί, πιθανότατα θα εκτίθενται σε ιρανική επίθεση.

«Χωρίς προετοιμασμένα, ενισχυμένα οχυρωματικά έργα για την παροχή κάλυψης —ακόμη και με αεροπορική υποστήριξη από κοντινά ναυτικά μέσα— η προστασία των δυνάμεων θα αποτελούσε τεράστια πρόκληση», προειδοποίησε ο Μπράντον Καρ, αναλυτής του Quincy Institute for Responsible Statecraft με έδρα την Ουάσινγκτον, το οποίο ζητά αυτοσυγκράτηση στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

«Οι πεζοναύτες θα δεχθούν πυρά από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, γεγονός που θα περιορίσει σοβαρά την ικανότητά τους να ασκήσουν επιρροή στο στενό».

Η διαμάχη για τα νησιά πλανάται πάνω από τη σύγκρουση

Τα τελευταία χρόνια, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα άσκησαν με επιτυχία πιέσεις τόσο στην Κίνα όσο και στη Ρωσία, ώστε να συμπεριληφθούν διατυπώσεις στις κοινές δηλώσεις σχετικά με την επίλυση του ζητήματος της κυριότητας των νησιών είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω απόφασης διεθνούς δικαστηρίου.

Αυτό εξόργισε την Τεχεράνη — αλλά ο κόσμος αγνόησε σε μεγάλο βαθμό τη διαμάχη.

«Αυτό που ο κόσμος αποκαλούσε διμερή εδαφική διαμάχη ήταν, από την αρχή, μια στρατηγική διεκδίκηση επί ενός παγκόσμιου στρατηγικού σημείου», έγραψε τον Απρίλιο η Noora Mohamed Al Murry, νομικός από τα ΗΑΕ.

«Η ελεγχόμενη αμφισημία, σε μια θαλάσσια οδό τόσο κρίσιμης σημασίας, δεν αποτελεί ουδέτερη θέση. Είναι μια επιλογή που έχει το τίμημά της, και ο κόσμος πληρώνει τώρα το λογαριασμό», ανέφερε η Al Murry στο Associated Press.