Στο Θιβέτ κινέζοι επιστήμονες δημιουργούν την «ελίτ» των 100 κλωνοποιημένων γιακ

Τα μακρύτριχα βοοειδή των Ιμαλαΐων αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της οικονομίας και του πολιτισμού της περιοχής. Ωστόσο, τόσο τα οικόσιτα γιακ όσο και τα άγρια ​​και ορισμένα σπάνια είδη αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια την απειλή της εξαφάνισης.

Οι αρχές έχουν επενδύσει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια για την ενίσχυση της βιομηχανίας γιακ τα τελευταία χρόνια και ελπίζουν ότι η κλωνοποίηση μπορεί να βοηθήσει.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNNi το πρώτο επιτυχημένο κλωνοποιημένο γιακ γεννήθηκε τον Ιούλιο του 2025 και παρουσιάστηκε από τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ως σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα.

Την άνοιξη του 2026 ακολούθησαν ακόμη δέκα γεννήσεις, ενώ ο στόχος είναι έως το 2028 να έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο κοπάδι «ελίτ» ζώων.

Τα τελευταία χρόνια, οι πληθυσμοί των γιακ αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις.

Η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση των βοσκοτόπων, οι ακραίες καιρικές συνθήκες αλλά και η μείωση της γενετικής ποικιλότητας λόγω διασταυρώσεων και ενδογαμίας έχουν οδηγήσει σε μικρότερο μέγεθος σώματος, χαμηλότερη γονιμότητα και αυξημένη ευαλωτότητα των ζώων.

Σύμφωνα με τους Κινέζους επιστήμονες, η φυσική αναπαραγωγή των γιακ έχει ποσοστό επιτυχίας μόλις περίπου 20%, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη διατήρηση ισχυρών πληθυσμών.

Κλωνοποίηση για οικόσιτα και σπάνια «χρυσά» γιακ

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι γιακ στο Θιβέτ, με διαφορετικούς στόχους κλωνοποίησης.

Υπάρχουν τα άγρια ​​γιακ, τα οποία αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο εξαφάνισης και προστατεύονται από την κινεζική νομοθεσία. Ο αριθμός τους έχει μειωθεί κατά περισσότερο από το ένα τρίτο τα τελευταία 30 χρόνια, και έχουν απομείνει 10.000 έως 20.000, σύμφωνα με την Εταιρεία Διατήρησης Άγριας Ζωής.

Οι επιστήμονες φιλοδοξούν να χρησιμοποιήσουν την ίδια τεχνολογία για να προστατεύσουν το εξαιρετικά σπάνιο χρυσό άγριο γιακ, ένα υποείδος από το οποίο εκτιμάται ότι έχουν απομείνει μόλις περίπου 300 ζώα στο Θιβέτ.

Έχουν ήδη δημιουργηθεί περισσότερα από 200 κλωνοποιημένα έμβρυα άγριων γιακ, τα οποία έχουν εμφυτευθεί σε παρένθετες μητέρες.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί καμία επιτυχής γέννηση άγριου κλώνου, ούτε υπάρχουν πληροφορίες για την πορεία των κυήσεων.

Υπάρχει και το οικόσιτο γιακ, το οποίο δεν κινδυνεύει με εξαφάνιση και αριθμεί περίπου 14 εκατομμύρια παγκοσμίως, η συντριπτική πλειοψηφία του οποίου βρίσκεται στον αραιό αέρα των οροπεδίων του Θιβέτ. Αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας του Θιβέτ, χρησιμοποιούνται από νομάδες αγρότες για μαλλί, γάλα, κρέας και γεωργικές εργασίες, όπως το όργωμα των χωραφιών.

Πώς δημιουργείται ο κλώνος

Οι ερευνητές επιλέγουν τα πιο υγιή και παραγωγικά γιακ, αφαιρούν κύτταρα από το σώμα τους και μεταφέρουν το γενετικό τους υλικό σε ωάρια από τα οποία έχει αφαιρεθεί ο αρχικός πυρήνας.

Το έμβρυο που δημιουργείται εμφυτεύεται στη συνέχεια σε παρένθετη μητέρα, η οποία κυοφορεί το κλωνοποιημένο ζώο.

Οι πρώτοι απόγονοι, σύμφωνα με τα κινεζικά πανεπιστήμια που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, αναπτύσσονται φυσιολογικά και παρουσιάζουν καλή υγεία.

Διλήμματα

Το φιλόδοξο πρόγραμμα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η κλωνοποίηση μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για τη διατήρηση

Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν βάσιμα επιχειρήματα για τη χρήση της κλωνοποίησης στη διατήρηση απειλούμενων ειδών και τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής. Από την άλλη, οι επικριτές της κλωνοποίησης και της γενετικής επεξεργασίας έχουν προειδοποιήσει για τους κινδύνους της πιθανής χρήσης αυτών των τεχνολογιών σε ανθρώπους.

Αλλοι προειδοποιούν ότι τέτοιες παρεμβάσεις απαιτούν απόλυτη διαφάνεια, αυστηρή επιστημονική εποπτεία και ξεκάθαρους κανόνες δεοντολογίας και άλλοι κάποιοι που ασπάζονται πλήρως την τεχνολογία, όπως ο Τζούλιαν Σαβουλέσκου, επικεφαλής του Κέντρου Βιοϊατρικής Ηθικής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης.

Αν η κλωνοποίηση και η επιλογή γονιδίων μπορούν να δημιουργήσουν ζώα που «ζουν πιο υγιεινές ζωές, ζουν περισσότερο, ωφελούν περισσότερο τους ανθρώπους - τότε αυτό όχι μόνο είναι επιτρεπτό, αλλά έχουμε και ηθική υποχρέωση να το κάνουμε», είπε.

Αλλά και αυτός αναγνώρισε τις πολυπλοκότητες του εγχειρήματος. Για παράδειγμα, η κλωνοποίηση είναι μια ατελής επιστήμη και συχνά μπορεί να δημιουργήσει απογόνους με γενετικές ανωμαλίες. Μήπως οι επιστήμονες που ασχολούνται με τα γιακ «προκαλούν πόνο σε μεγάλο αριθμό ζώων για να παράγουν έναν μικρό αριθμό ελίτ;» αναρωτήθηκε.