ΗΠΑ και Ιράν πατούν και πάλι την σκανδάλη - «Θερμός χειμώνας» για τα καύσιμα

Οι νέοι αμερικανικοί βομβαρδισμοί σε ιρανικούς στόχους, η απάντηση της Τεχεράνης με πυραύλους και drones κατά αμερικανικών εγκαταστάσεων στη Μέση Ανατολή και η σκληρότερη στάση της κυβέρνησης Τραμπ διαμορφώνουν ένα ολοένα πιο εκρηκτικό σκηνικό, με τον ενεργειακό κίνδυνο να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο.

Το Brent έχει ήδη ξεπεράσει τα 95 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές αποτιμούν όχι μόνο τη στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά και το ενδεχόμενο νέων διαταραχών σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου.

Από τα αμερικανικά πλήγματα στα ιρανικά αντίποινα

Η νέα κλιμάκωση πυροδοτήθηκε από αμερικανικά πλήγματα εναντίον στόχων στο Ιράν.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι οι επιχειρήσεις στράφηκαν κατά εγκαταστάσεων των Φρουρών της Επανάστασης, συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας, ραντάρ και ναυτικών υποδομών.

Η Ουάσινγκτον υποστήριξε ότι τα πλήγματα αποτέλεσαν απάντηση σε ιρανικές ενέργειες κατά εμπορικών πλοίων και αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού στην περιοχή.

Οι ιρανικές αρχές, ωστόσο, ανακοίνωσαν ότι τουλάχιστον 11 άνθρωποι σκοτώθηκαν από τους βομβαρδισμούς, μεταξύ αυτών και άμαχοι.

Η απάντηση της Τεχεράνης ακολούθησε λίγες ώρες αργότερα.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones κατά αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στην Ιορδανία, στο Ιράκ και στο Μπαχρέιν, ενώ το Κουβέιτ ανακοίνωσε επίσης ότι αντιμετώπισε πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.

Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία προειδοποίησε ότι νέα αμερικανικά πλήγματα θα προκαλέσουν ακόμη ισχυρότερα αντίποινα.

Ο φαύλος κύκλος της κλιμάκωσης

Η βασική ανησυχία πλέον είναι ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη φαίνεται να εγκλωβίζονται σε έναν μηχανισμό συνεχών αντιποίνων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι νέα ιρανική απάντηση θα οδηγήσει σε ακόμη σκληρότερα αμερικανικά πλήγματα. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να αφήσει αναπάντητες τις αμερικανικές επιχειρήσεις.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο ένα μεμονωμένο στρατιωτικό επεισόδιο.

Είναι ο κίνδυνος κάθε επίθεση να παράγει την επόμενη, διευρύνοντας σταδιακά τόσο τους στόχους όσο και τη γεωγραφία της σύγκρουσης.

Ξανά στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Η μεγαλύτερη ανησυχία των αγορών αφορά τα Στενά του Ορμούζ.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υιοθετήσει πιο επιθετική τακτική απέναντι στις ιρανικές ενέργειες κατά εμπορικών πλοίων, με τη λογική ότι κάθε επίθεση μπορεί να απαντάται με πλήγμα σε ιρανικό δεξαμενόπλοιο.

Η τακτική αυτή, που έχει περιγραφεί ως «tanker for tanker», μεταφέρει πλέον την αντιπαράθεση και στο ενεργειακό πεδίο.

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν βασική πηγή εσόδων για το Ιράν. Παράλληλα, κάθε στρατιωτική επιχείρηση κοντά στο Ορμούζ αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων στη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Υπενθυμίζεται ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες ενεργειακές οδούς παγκοσμίως. Μέσω αυτών διακινείται σημαντικό ποσοστό του πετρελαίου που καταναλώνεται διεθνώς, με αποτέλεσμα οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα να μπορεί να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια προσφορά. Γι' αυτό ακόμη και η πιθανότητα αποκλεισμού ή σοβαρού περιορισμού της κυκλοφορίας αρκεί για να προκαλέσει άνοδο των τιμών.

Το πετρέλαιο στέλνει το πρώτο μήνυμα

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στη νέα κλιμάκωση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Το Brent ενισχύθηκε πάνω από τα 95 δολάρια το βαρέλι, ενώ ανοδικά κινήθηκε και το αμερικανικό WTI.

Στις τιμές ενσωματώνεται πλέον ένα αυξανόμενο «ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου», το οποίο δεν είναι άλλο από την αβεβαιότητα για το εάν η σύγκρουση θα επηρεάσει περαιτέρω τη ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται όμως στο πετρέλαιο.

Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών ενέργειας μπορεί να ενισχύσει εκ νέου τις πληθωριστικές πιέσεις, να αυξήσει το κόστος μεταφορών και παραγωγής και να επηρεάσει συνολικά την παγκόσμια οικονομία.

Μια κρίση χωρίς εύκολη έξοδο

Το κρίσιμο ερώτημα των επόμενων ημερών είναι εάν η σύγκρουση μπορεί να περιοριστεί ή εάν θα περάσει σε έναν ακόμη πιο επικίνδυνο κύκλο αντιποίνων.

Εάν η αντιπαράθεση παραμείνει σε στοχευμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις και η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ συνεχιστεί χωρίς σοβαρές διαταραχές, οι αγορές ενδέχεται να απορροφήσουν μέρος της έντασης.

Εάν, όμως, πολλαπλασιαστούν οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια ή περιοριστεί ξανά η διέλευση από τα Στενά, η κρίση θα πάψει να είναι μόνο γεωπολιτική. Θα μετατραπεί σε παγκόσμιο ενεργειακό πρόβλημα. Και τότε το πετρέλαιο θα είναι το πρώτο βαρόμετρο μιας σύγκρουσης που μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.