Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η αγάπη ακολουθεί κρυφά μαθηματικά μοντέλα

Χρησιμοποιώντας εργαλεία από τη θεωρία των δυναμικών συστημάτων, οι επιστήμονες επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί ορισμένα ζευγάρια αντέχουν στις κρίσεις, ενώ άλλα απομακρύνονται σταδιακά μέχρι τον χωρισμό, αναφέρει το Science Daily. Ένας από αυτούς είναι ο καθηγητής Laurent Pujo-Menjouet του Πανεπιστημίου Lyon I στη Γαλλία, ο οποίος μελετά τις ερωτικές σχέσεις ως συστήματα τα οποία εξελίσσονται στον χρόνο. Στα μοντέλα αυτά, τα συναισθήματα δεν αντιμετωπίζονται ως κάτι στατικό, αλλά ως μεταβλητές που επηρεάζονται από την αλληλεπίδραση των δύο συντρόφων, τις συγκρούσεις και τις εξωτερικές πιέσεις.

Από τα μοντέλα πληθυσμιακής αύξησης στις ερωτικές σχέσεις

Η ιδέα έχει τις ρίζες της σε μαθηματικές εξισώσεις που αρχικά δημιουργήθηκαν για εντελώς διαφορετικά φαινόμενα. Μοντέλα πληθυσμιακής αύξησης, όπως εκείνα του Τόμας Μάλθους, αλλά και οι εξισώσεις Lotka-Volterra για τις σχέσεις θηρευτών και θηραμάτων, έδειξαν ότι η εξέλιξη σύνθετων συστημάτων μπορεί να περιγραφεί μέσω λίγων βασικών μεταβλητών.

Σύμφωνα με την επίδραση Allee, ένας πληθυσμός μπορεί να επιβιώσει όταν βρίσκεται πάνω από ένα κρίσιμο όριο, αλλά να οδηγηθεί σε παρακμή όταν πέσει κάτω από αυτό. Ερευνητές έχουν επιχειρήσει να εφαρμόσουν μια παρόμοια λογική στις ανθρώπινες σχέσεις.

Ο Pujo-Menjouet υποστηρίζει ότι μια σχέση μπορεί να διαθέτει ένα είδος κρίσιμου ορίου συναισθηματικής ισχύος. Εάν η σύνδεση ανάμεσα στους δύο συντρόφους υποχωρήσει κάτω από αυτό το επίπεδο και παραμείνει εκεί, το μαθηματικό μοντέλο προβλέπει ότι η σχέση μπορεί να κινηθεί προς μια διαδικασία συνεχούς αποδυνάμωσης. Αντίθετα, όταν το ζευγάρι καταφέρνει να ανακάμπτει μετά από περιόδους έντασης, το σύστημα μπορεί να επιστρέψει σε κατάσταση ισορροπίας.

Τρεις βασικές δυνάμεις για μακροχρόνια αγάπη

Στην ανάπτυξη αυτής της προσέγγισης έχουν συμβάλει και άλλοι επιστήμονες. Ο ψυχολόγος John Gottman ανέλυσε επί χρόνια τις αλληλεπιδράσεις ζευγαριών, μετατρέποντας συμπεριφορές και αντιδράσεις σε δεδομένα και γραφήματα. Ο μαθηματικός Steven Strogatz και ο φυσικός Sergio Rinaldi χρησιμοποίησαν επίσης τη θεωρία των δυναμικών συστημάτων για να περιγράψουν την εξέλιξη των συναισθημάτων.

Νεότερα μοντέλα λαμβάνουν υπόψη ακόμη και την καθυστέρηση της αντίδρασης ενός συντρόφου. Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα σε ένα αρνητικό ερέθισμα και στην απάντηση μπορεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, είτε να περιορίσει μια σύγκρουση είτε να την ενισχύσει.

Τα μοντέλα ξεχωρίζουν τρεις βασικές δυνάμεις που επηρεάζουν τη μακροχρόνια πορεία μιας σχέσης: την αμοιβαία έλξη, τη φυσική εξασθένηση των συναισθημάτων με την πάροδο του χρόνου και τον τρόπο με τον οποίο κάθε σύντροφος ανταποκρίνεται συναισθηματικά στον άλλο.

Ο συνδυασμός των παραπάνω βασικών δυνάμεων διαμορφώνει την ανθεκτικότητα του ζευγαριού απέναντι σε πιέσεις όπως το εργασιακό στρες, οι οικονομικές δυσκολίες, η ασθένεια ή οι οικογενειακές υποχρεώσεις.

Οι ερευνητές εξετάζουν ακόμη το ενδεχόμενο να συνδυαστούν τέτοια μαθηματικά μοντέλα με τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να δημιουργηθούν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης που θα εντοπίζουν πότε μια σχέση πλησιάζει σε ασταθή κατάσταση.

Κάτι παραπάνω από μία εξίσωση

Ωστόσο, οι ίδιοι τονίζουν ότι η αγάπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια εξίσωση. Τα περισσότερα μοντέλα βασίζονται κυρίως σε δεδομένα από δυτικές κοινωνίες, ενώ πολιτισμικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τη δυναμική ενός ζευγαριού. Επιπλέον, οι άνθρωποι δεν λειτουργούν πάντα προβλέψιμα: μπορούν να αλλάξουν συμπεριφορά, να ζητήσουν βοήθεια ή να ενισχύσουν συνειδητά τη σχέση τους.

Τα μαθηματικά, επομένως, δεν προβλέπουν ποιον θα ερωτευτεί κάποιος ούτε αποφασίζουν αν μια σχέση θα επιβιώσει. Μπορούν όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές, να αποκαλύψουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα και να δείξουν πότε μια σχέση απομακρύνεται από την ισορροπία –κάνοντας την εξέλιξη της αγάπης λιγότερο μυστηριώδη απ’ όσο φαίνεται.