Τι γνωρίζουμε και τι όχι για την πρόταση ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ε.Ε.

«Θα ήθελα να ανοίξω την πόρτα στον Καναδά ως το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», είπε η πρόεδρος της Κομισιόν στην ετήσια ομιλία της για την «Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και σε μία κίνηση που φέρεται να αιφνιδίασε αρκετούς.

Την επόμενη μέρα, μιλώντας από το ίδιο βήμα στο Στρασβούργο, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε ότι η χώρα του «καλωσορίζει» την πρόταση και τόνισε πως «η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι πιο δυνατοί μαζί».

Μία κίνηση χωρίς προηγούμενο

Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη; Όπως εξηγεί το Euronews, η έννοια της «συνδεδεμένης ιδιότητας μέλους» δεν προβλέπεται στις Συνθήκες της ΕΕ ως έχει. Έτσι, δεν υπάρχει κάποιο «εγχειρίδιο» που μπορούν να ακολουθήσουν οι Βρυξέλλες για να κάνουν την πρόταση αυτή πραγματικότητα.

Ένα παρόμοιο δίλημμα προέκυψε, όταν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πρότεινε να καταστεί η Ουκρανία «συνδεδεμένο μέλος» του ευρωπαϊκού μπλοκ. Με τον τρόπο αυτό, το Κίεβο θα αποκτούσε καθεστώς παρατηρητή στα όργανα λήψης αποφάσεων, σταδιακή πρόσβαση σε ορισμένα προγράμματα της ΕΕ και αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση μελλοντικής επίθεσης.

Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποστηρίζουν ότι το όραμα της φον ντερ Λάιεν διαφέρει από την πρόταση Μερτς, επειδή έχει σχεδιαστεί για χώρες εκτός της γεωγραφικής σφαίρας της Ευρώπης που επιθυμούν να είναι πολιτικά και οικονομικά πιο κοντά στο μπλοκ.

Οι Βρυξέλλες είναι βέβαιες ότι η ιδέα αυτή μπορεί να σχεδιαστεί από την αρχή χωρίς την ανάγκη αναθεώρησης των Συνθηκών της ΕΕ. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν πως μια πιθανή λύση βρίσκεται στο άρθρο 217 των Συνθηκών της ΕΕ, το οποίο ορίζει ότι:

«Η Ένωση μπορεί να συνάπτει με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς συμφωνίες για την εγκαθίδρυση σύνδεσης που περιλαμβάνει αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις, κοινή δράση και ειδική διαδικασία».

Από την πλευρά του, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε ότι η οργάνωση ενός τέτοιου σχεδίου θα πρέπει να είναι «αρκετά ανοιχτή ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν και άλλοι».

Δεν συνιστά διεύρυνση

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά και το οποίο επεσήμανε ο ίδιος ο Καναδός πρωθυπουργός, η χώρα του δεν θα επιδιώξει την πλήρη ένταξη στην ΕΕ, κάτι δηλαδή που επιδιώκουν η Ουκρανία, η Μολδαβία και άλλες υποψήφιες χώρες.

Αυτή η διαδικασία είναι διαθέσιμη σε «οποιοδήποτε ευρωπαϊκό κράτος», πράγμα που σημαίνει ότι ένα έθνος στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού δεν θα πληρούσε τις προϋποθέσεις.

«Ο Καναδάς δεν είναι σε θέση ούτε επιδιώκει να γίνει πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, πρόκειται για ένα διαφορετικό πλαίσιο», δήλωσε ο Κάρνεϊ μετά την ομιλία του. «Είναι ένα πλαίσιο που είναι σχετικό με μια χώρα που μοιράζεται στενούς δεσμούς με την Ευρώπη».

Ιδιαίτερο, όμως, ενδιαφέρον παρουσιάζει μία δημοσκόπηση που έδειξε πως το 49% των Καναδών υποστήριζε την πλήρη ένταξη στην ΕΕ.

«Συμμαχία για το μέλλον»

Ερώτημα αποτελεί και η ονομασία που θα λάβει αυτή η αναβαθμισμένη σχέση μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά.

«Η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν χρησιμοποίησε δύο όρους: συμμαχία για το μέλλον και συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους. Το όνομα, το ακριβές όνομα, είναι ένα ζήτημα για την Ευρώπη», είπε. «Αυτό που έχει σημασία είναι η ουσία» ανέφερε.

Για τον Καναδό πρωθυπουργό, η «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» συνεπάγεται την παραχώρηση κυριαρχίας στις Βρυξέλλες, κάτι που δήλωσε ότι δεν θα συνέβαινε υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

«Αναζητούμε συνεργασίες που είναι συμπληρωματικές, που ενισχύουν την κυριαρχία μας, και αυτό είναι που προσφέρεται εδώ», είπε. «Οι Καναδοί είναι ενωμένοι ότι κανείς δεν πρόκειται να μας πει ποια γλώσσα μιλάμε. Κανείς δεν πρόκειται να υπαγορεύσει τον πολιτισμό μας ή με ποιον μπορούμε να συνάψουμε διεθνείς συμφωνίες».

Οι αξιωματούχοι της ΕΕ, πάντως, εκτιμούν πως η «συμμαχία για το μέλλον» είναι το άμεσο αποτέλεσμα και η «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» η μακροπρόθεσμη προοπτική.

Θα τεθεί σε ψηφοφορία

Η κίνηση αυτή, πάντως, πυροδότησε αντιδράσεις στο εσωτερικό του Καναδά, με την αντιπολίτευση να επικρίνει τον Κάρνεϊ επειδή επιδίωκε βαθύτερους δεσμούς με την ΕΕ χωρίς να λάβει σχετική εντολή.

Απαντώντας, ο Κάρνεϊ ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεσμεύτηκε να φέρει την πρόταση σε ψηφοφορία στο κοινοβούλιο.

«Θα έχουμε μια σειρά συζητήσεων στο κοινοβούλιο και στις αρμόδιες επιτροπές. Και τελικά, θα υπάρξει ψηφοφορία στο καναδικό κοινοβούλιο για την τελική δομή της συμμαχίας πάνω στην οποία εργαζόμαστε», είπε. «Όλα θα εξελιχθούν με διαφάνεια».

Από την πλευρά της Ευρώπης, η εκτελεστική εξουσία της Ένωσης δεν έχει ακόμη κάνει γνωστό ποιο τμήμα θα επιβλέπει το έργο, αν και η Γενική Γραμματεία και η Γενική Διεύθυνση εκτιμάται πως θα μπορούσαν να αναλάβουν αυτό τον ρόλο.

«Μιλάμε για ένα πολύ φιλόδοξο έργο, επομένως αυτό θα απαιτήσει πολλές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Επιτροπή. Θα είναι μια προσέγγιση που θα καλύπτει ολόκληρη την κυβέρνηση, αν θέλετε να το πείτε έτσι», δήλωσε ο Όλαφ Γκιλ, αναπληρωτής επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο Γκιλ επέμεινε ότι οι συνομιλίες θα διεξαχθούν σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη, ορισμένα από τα οποία ενημερώθηκαν αμέσως πριν από την ομιλία της φον ντερ Λάιεν.

«Οι μεγάλες αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση συμβαίνουν μόνο με τη συγκατάθεση των κρατών μελών μας και αυτό θα συμβαίνει πάντα», είπε.