Πέρα από την Ουκρανία: Γιατί η Ευρώπη προετοιμάζεται για μια ευρύτερη σύγκρουση

Αυτή την εβδομάδα, η Λευκορωσία, ο στενότερος στρατιωτικός σύμμαχος της Ρωσίας, διεξήγαγε μεγάλης κλίμακας ασκήσεις κοντά στο «Κενό του Σουβάλκι», τον στενό διάδρομο που συνδέει τις χώρες της Βαλτικής με το υπόλοιπο ΝΑΤΟ.

Το σημείο αυτό, αποτελεί από καιρό ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία του ΝΑΤΟ, σημειώνει το CNNi στην ανάλυσή του.

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε τους πολιτικούς αρχηγούς της Γαλλίας για μια εμπιστευτική ενημέρωση από τις μυστικές υπηρεσίες και, στη συνέχεια, ανακοίνωσε νέα μέτρα για την προστασία των κρίσιμων υποδομών από τις εντεινόμενες υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας.

Ο Πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ προχώρησε ακόμη περισσότερο, προειδοποιώντας ότι η Ρωσία ενδέχεται να εξαπολύσει επιθέσεις με drones ή πυραύλους εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ και να τις παρουσιάσει ως ατυχήματα.

Το Ηνωμένο Βασίλειο κάλεσε τους πολίτες να αρχίσουν να προετοιμάζονται για την πιθανότητα πολέμου και να αποθηκεύσουν κονσερβοποιημένα τρόφιμα και πόσιμο νερό. Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεών του δήλωσε ότι η Βρετανία αντιμετωπίζει την «πιο επικίνδυνη» περίοδο των τελευταίων δεκαετιών.

Η Γερμανία προετοιμάζει τα νοσοκομεία της για πιθανή ρωσική επίθεση. Ο καγκελάριός της, Φρίντριχ Μερτς, προειδοποίησε για «καθοριστικές στιγμές» στην «υπεράσπιση της ελευθερίας και της ειρήνης της ηπείρου μας».

Ακόμη και η φημισμένη για την ουδετερότητά της Ελβετία υιοθέτησε μια νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας, η οποία απαιτεί μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και ικανότητα αυτοάμυνας έναντι ένοπλης επίθεσης.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, εν τω μεταξύ, ανακοίνωσε ξαφνικά ότι έχει σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της ίδρυσης μόνιμης βάσης του Στρατού των ΗΠΑ στην Πολωνία. Πριν από δύο εβδομάδες, απέστειλε τον διευθυντή της CIA σε μυστική αποστολή για να προειδοποιήσει τη Μόσχα να μην επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ.

Χώρες και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού ανησυχούν ότι ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ενδέχεται σύντομα να επεκτείνει τον πόλεμό του πέρα από την Ουκρανία.

Το διευρυμένο πεδίο μάχης της Ρωσίας

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πήραν μια γεύση της απειλής αυτή την εβδομάδα, καθώς, σύμφωνα με το CNNi, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς απαγγέλλουν κατηγορίες σε πέντε άτομα που φέρεται να συνεργάζονται με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο ενός δικτύου που σχεδιάζει επιθέσεις και δολοφονίες σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου και του εσωτερικού των ΗΠΑ. Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται επίσης ότι το δίκτυο ανέθεσε επιθέσεις εναντίον πολιτικών και στρατιωτικών υποδομών σε ευρωπαϊκές χώρες.

Οι κατηγορίες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο με το οποίο οι Ευρωπαίοι έρχονται αντιμέτωποι εδώ και χρόνια: Κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμοί, χρήση drones και επιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών. Τον περασμένο μήνα, η Γερμανία ήταν αυτή που δέχθηκε τέτοιου είδους επίθεση, κατηγορώντας την Ρωσία.

• H Γερμανία ταυτοποίησε δύο υπόπτους για την επίθεση με drone στη Λειψία - Έχουν δεσμούς με τη Ρωσία

Η στρατηγική πρόκληση για το ΝΑΤΟ είναι ότι η Ρωσία μπορεί να διεξάγει τέτοιες επιχειρήσεις χωρίς να ξεπερνά σαφώς το όριο που οδηγεί σε συμβατικό πόλεμο: Να πετάξει ένα drone στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ, να διαταράξει τη λειτουργία ενός αεροδρομίου, να σαμποτάρει υποδομές, να διαπράξει δολοφονίες μέσω εγκληματικών δικτύων. Όλες αυτές είναι επιχειρήσεις που εμπίπτουν σε αυτή την «γκρίζα ζώνη» μεταξύ των πολεμικών και των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ο Πούτιν χρησιμοποιεί την αμφισημία και την άρνηση ως όπλο, δοκιμάζοντας την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ, ενώ αναγνωρίζει ότι το ΝΑΤΟ είναι διχασμένο ως προς τον καλύτερο τρόπο αντίδρασης, ή ακόμα και ως προς το αν πρέπει να αντιδράσει καθόλου.

Τι θα συμβεί όμως αν ο Πούτιν αποφασίσει να προχωρήσει πιο μακριά;

Το «Κενό»

Το «Κενό του Σουβάλκι» προσφέρει μια απάντηση. Πρόκειται για ένα σύνορο μήκους περίπου 65 μιλίων μεταξύ Πολωνίας και Λιθουανίας και τη μόνη χερσαία σύνδεση μεταξύ των κρατών της Βαλτικής που ανήκουν στο ΝΑΤΟ —Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία— και του υπόλοιπου ΝΑΤΟ.

Φανταστείτε μια κρίση στην οποία η Ρωσία, ίσως σε συνεργασία με τη Λευκορωσία, μετακινεί δυνάμεις σε ένα τμήμα του διαδρόμου. Δεν πρόκειται για ρητή εισβολή σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, όπως για παράδειγμα η είσοδος αρμάτων μάχης στην Πολωνία. Ο Πούτιν θα ισχυριζόταν ότι πρόκειται για περιορισμένη εισβολή (αν έλεγε κάτι) και ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει κλιμάκωση.

Η Ρωσία θα ισχυριζόταν επίσης μέσω ανεπίσημων διαύλων ότι μια αντίδραση του ΝΑΤΟ θα έθετε σε κίνδυνο τον πυρηνικό πόλεμο.

Ο σκοπός δεν είναι τόσο το «κενό» και η αποκοπή της βαλτικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, όσο η συνολική υπονόμευση του ΝΑΤΟ και των δεσμεύσεών του για αμοιβαία άμυνα.

Θα συμφωνούσαν οι 32 χώρες του ΝΑΤΟ να πολεμήσουν τη Ρωσία για να ανακτήσουν μια μικρή λωρίδα εδάφους; Θα διακινδύνευε ένας Αμερικανός πρόεδρος την κλιμάκωση της σύγκρουσης με μια πυρηνική δύναμη για χάρη της Λιθουανίας; Θα το έκαναν η Γερμανία και η Γαλλία;

Κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα, και αυτό παίζει υπέρ του Πούτιν.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ρωτήθηκε φέτος σχετικά με μια στρατιωτική άσκηση που αφορούσε ακριβώς μια τέτοια ρωσική κίνηση εναντίον του διαδρόμου του Σουβάλκι. Η απάντησή του ήταν ότι το ΝΑΤΟ διεξάγει τακτικά ασκήσεις για τέτοια σενάρια και ότι μια επίθεση θα προκαλούσε μια καταστροφική αντίδραση.

Τον πιστεύει ο Πούτιν; Με την Ουάσιγκτον να βρίσκεται σε σύγκρουση με τους στενότερους συμμάχους της, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, ίσως όχι.

Μαθαίνοντας από την Ουκρανία

Η Ουκρανία έχει προσφέρει στους Ευρωπαίους ένα σκληρό μάθημα για το τι απαιτεί ο σύγχρονος πόλεμος.

Οι χώρες χρειάζονται κάτι περισσότερο από στρατιωτικό υλικό. Χρειάζονται ηλεκτρικά δίκτυα ικανά να αντέξουν επιθέσεις, νοσοκομεία ικανά να αντιμετωπίσουν μαζικές απώλειες, εφεδρικά συστήματα επικοινωνιών, λειτουργικά δίκτυα μεταφορών και κυβερνήσεις ικανές να λειτουργούν υπό συνεχή πίεση.

Και το πιο σημαντικό, χρειάζονται κοινωνίες ικανές να απορροφήσουν το κόστος χωρίς να καταρρεύσουν ή να πολωθούν.

Αυτή την εβδομάδα, το ΝΑΤΟ δημοσίευσε τις επικαιροποιημένες απαιτήσεις για την εθνική ανθεκτικότητα, οι οποίες καλύπτουν τα πάντα, από τη συνέχεια της λειτουργίας της κυβέρνησης και τον ενεργειακό εφοδιασμό έως τα τρόφιμα, το νερό, την υγειονομική περίθαλψη και τις επικοινωνίες κατά τη διάρκεια «κρίσεων και συγκρούσεων».

Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ μελετούν τον τρόπο με τον οποίο οι Ουκρανοί έχουν διατηρήσει σε λειτουργία τις βασικές υπηρεσίες υπό τη συνεχή επίθεση της Ρωσίας.

Πρόκειται για μια εκπληκτική ανατροπή των γεγονότων. Η Ουκρανία δεν λαμβάνει πλέον απλώς διδάγματα από το ΝΑΤΟ — το ΝΑΤΟ λαμβάνει επίσης διδάγματα από την Ουκρανία.

Με αυτόν τον τρόπο, η συμμαχία στοχεύει στην αποτροπή όχι μόνο υποσχόμενη μια καταστροφική αντίδραση στην επιθετικότητα — αλλά και αποδεικνύοντας στον Πούτιν ότι η επιθετικότητά του δεν θα πετύχει.

Η ίδια η ετοιμότητα γίνεται μέρος της αποτροπής. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τη πληθώρα των πρωτοσέλιδων αυτή την εβδομάδα.

Ο αμερικανικός παράγοντας

Υπάρχει επίσης ένας αμερικανικός παράγοντας πίσω από την επείγουσα ανάγκη της Ευρώπης.

Οι ΗΠΑ έχουν ταυτόχρονα δυνάμεις στην Ευρώπη, πολεμούν το Ιράν στη Μέση Ανατολή και αποτρέπουν την Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό. Τα συστήματα αεροπορικής άμυνας, οι ναυτικές δυνάμεις, οι πλατφόρμες πληροφοριών και τα πυρομαχικά που εξαντλούνται δεν μπορούν να βρίσκονται παντού ταυτόχρονα.

Ο Τραμπ έχει συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση του ΝΑΤΟ, αλλά η δέσμευσή του ως προς τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας είναι αβέβαιη.

Η Μόσχα το γνωρίζει αυτό.

Η Ρωσία συνεχίζει την εμπλοκή της στην Ουκρανία. Όμως ο Πούτιν δεν χρειάζεται μια άλλη εισβολή της κλίμακας της Ουκρανίας για να προκαλέσει το ΝΑΤΟ. Μπορεί απλά να κλιμακώσει: Σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις, σχέδια δολοφονιών, επιθέσεις με drones ή πυραύλους και στη συνέχεια μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση με σκοπό να δοκιμάσει αν το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να εννοεί αυτό που λέει.

Ρωτήστε τον εαυτό σας αν ο Τραμπ θα εμπλεκόταν σε πόλεμο με τη Ρωσία για ένα κομμάτι γης που ονομάζεται «Στενό του Σουβάλκι»; Θα ήταν οι Αμερικανοί έτοιμοι για κάτι τέτοιο;

Και αυτό από μόνο του υπονομεύει την αποτροπή.

Στην Ευρώπη, το τέλος των ψευδαισθήσεων

Για τρεις δεκαετίες μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ευρώπη άφησε την πολεμική ετοιμότητα να ατροφήσει. Οι κίνδυνοι πολέμου φαινόταν απομακρυσμένοι. Οι δαπάνες για τις ένοπλες δυνάμεις και η στρατολόγηση μειώθηκαν δραματικά. Η πολιτική άμυνα ήταν ένα κατάλοιπο του παρελθόντος. Και θεωρούταν δεδομένο ότι οι ΗΠΑ θα έρχονταν σε βοήθεια σε περίπτωση ανάγκης.

Αυτή η εποχή έχει τελειώσει.

Η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο, διότι οι ηγέτες της συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο μια δυσάρεστη αλήθεια: Η αποτροπή εξαρτάται από το τι πιστεύει ο Πούτιν, και η αντίδραση της Αμερικής σε έναν πόλεμο που θα επεκταθεί θα ήταν αβέβαιη.

Οι ασκήσεις της Λευκορωσίας κοντά στο «κενό του Σουβάλκι» προκαλούν ανησυχία επειδή, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ρωσία στην Ουκρανία, η εξίσωση της αποτροπής έχει αποδυναμωθεί.

Ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί η επέκταση του πολέμου είναι να διασφαλιστεί ότι ο Πούτιν πιστεύει ότι θα αποτύχει.

Και κρίνοντας από τις επείγουσες κινήσεις που πραγματοποιούνται τώρα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία ότι ο ίδιος μπορεί να πιστεύει το αντίθετο.