Για τους ίδιους ασθενείς, δύο ψυχίατροι συμφωνούν μόνο κατά 55% στις διαγνώσεις τους, δείχνει μελέτη

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychiatry, διαπίστωσε ότι δύο γιατροί συμφωνούν στη διάγνωση μόλις στο 55% των περιπτώσεων. Το εύρημα προκαλεί προβληματισμό για την αξιοπιστία των διαγνωστικών συστημάτων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ψυχικές διαταραχές με παρόμοια συμπτώματα.

Στη μελέτη συμμετείχαν 1.038 γιατροί που εργάζονται στην ψυχιατρική ενηλίκων, από 19 χώρες της Ευρώπης και της Νότιας Αμερικής. Οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν συνολικά 1.902 αξιολογήσεις, εξετάζοντας εννέα γραπτά περιστατικά ασθενών. Κάθε γιατρός έλαβε τυχαία δύο περιπτώσεις και κλήθηκε να επιλέξει ανάμεσα σε 30 συνηθισμένες ψυχιατρικές διαγνώσεις. Μια ομάδα έμπειρων ψυχιάτρων είχε προηγουμένως συμφωνήσει στην πιθανότερη διάγνωση για κάθε περιστατικό, ώστε να υπάρχει ένα κοινό σημείο αναφοράς για τη σύγκριση των απαντήσεων.

Τα αποτελέσματα έδειξαν χαμηλό βαθμό συμφωνίας, με τον σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στο 0,48, όταν τιμές κάτω από 0,67 θεωρούνται ανεπαρκείς σύμφωνα με τη μεθοδολογία της μελέτης, αναφέρει το Earth.com.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι όταν δύο ψυχίατροι διαγιγνώσκουν τον ίδιο ασθενή, συμφωνούν μόνο στο 55% των περιπτώσεων. Θεωρούμε αυτό το ποσοστό ανησυχητικά χαμηλό», δήλωσε η καθηγήτρια Ψυχιατρικής Τζούλι Νόρντγκααρντ, από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.

Όπως επισήμανε, τα ποσοστά συμφωνίας είναι παρόμοια με εκείνα που είχαν καταγραφεί σε ορισμένες μελέτες της δεκαετίας του 1970 και είχαν οδηγήσει στην ανάπτυξη τυποποιημένων διαγνωστικών κριτηρίων.

Οι μεγαλύτερες διαφωνίες

Οι σημαντικότερες αποκλίσεις εντοπίστηκαν σε περιστατικά σχιζοφρένειας και συναφών διαταραχών. Σε μία περίπτωση, το 37% των γιατρών διέγνωσε σχιζοφρένεια, ενώ το 41% επέλεξε την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε άλλο περιστατικό, το 43% κατέληξε στη σχιζοφρένεια και το 45% σε διαταραχή προσωπικότητας.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης και υποψήφιο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, Ματέο Μπόμπεργκ, οι διαφωνίες δεν ήταν τυχαίες, αλλά ακολουθούσαν συγκεκριμένα μοτίβα. Αυτό υποδηλώνει ότι διαφορετικοί γιατροί μπορεί να αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία σε διαφορετικά συμπτώματα του ίδιου ασθενούς.

«Αυτό πιθανώς αντανακλά το γεγονός ότι οι διαγνωστικές κατηγορίες δεν είναι τόσο σαφώς καθορισμένες όσο υποθέταμε, όταν έμπειροι ψυχίατροι μπορούν να ερμηνεύσουν τις ίδιες εκδηλώσεις συμπτωμάτων με τόσο διαφορετικό τρόπο», δήλωσε ο Μπόμπεργκ.

Για παράδειγμα, ένας ψυχίατρος μπορεί να επικεντρωθεί στα ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα, ενώ ένας άλλος να θεωρήσει σημαντικότερες τις ψυχωτικές εκδηλώσεις, καταλήγοντας έτσι σε διαφορετική διάγνωση.

Η επαγγελματική εμπειρία δεν φάνηκε να επηρεάζει ουσιαστικά το αποτέλεσμα. Οι ειδικευμένοι ψυχίατροι παρουσίασαν δείκτη συμφωνίας 0,50, έναντι 0,45 των ειδικευόμενων και των υπόλοιπων γιατρών, χωρίς η διαφορά να είναι στατιστικά σαφής.

Ωστόσο, ορισμένες ψυχικές διαταραχές αναγνωρίστηκαν με πολύ μεγαλύτερη συνέπεια. Σε σύγκριση με τις διαγνώσεις αναφοράς των ειδικών, το ποσοστό συμφωνίας έφτασε το 94% για τη διπολική διαταραχή, το 92% για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και το 88% για την κατάθλιψη. Συνολικά, το 66% των διαγνώσεων ταυτίστηκε με εκείνες της ομάδας αναφοράς.

Οι συνέπειες για τους ασθενείς

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η διαγνωστική ασυνέπεια μπορεί να επηρεάσει τόσο τη θεραπεία των ασθενών όσο και την αξιοπιστία των επιστημονικών μελετών. Εάν, για παράδειγμα, μια έρευνα για τη θεραπεία διαταραχών προσωπικότητας περιλαμβάνει ασθενείς που στην πραγματικότητα πάσχουν από σχιζοφρένεια, γίνεται δύσκολο να προσδιοριστεί σε ποια διαταραχή επιδρά η υπό εξέταση θεραπεία.

Οι συγγραφείς, πάντως, επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως η ψυχιατρική διάγνωση αποτυγχάνει συστηματικά ούτε επιτρέπουν τον υπολογισμό του πραγματικού ποσοστού λανθασμένων διαγνώσεων. Αναδεικνύουν, όμως, την ανάγκη για σαφέστερους ορισμούς των ψυχικών διαταραχών και ενδεχομένως για περιορισμό των διαγνωστικών κατηγοριών.

Το σύστημα ICD-10 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, περιλαμβάνει περισσότερες από 200 ψυχιατρικές διαγνώσεις, γεγονός που ενδέχεται να ενισχύει την αβεβαιότητα.

«Κατά την άποψή μας, είναι απαραίτητο να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναπτύξουμε πιο ακριβείς περιγραφές των ψυχιατρικών διαταραχών, ώστε οι κλινικοί γιατροί να μπορούν να τις διακρίνουν με μεγαλύτερη σαφήνεια. Ενδέχεται επίσης να είναι απαραίτητο να μειωθεί ο αριθμός των διαγνωστικών κατηγοριών», υπογράμμισε η Νόρντγκααρντ.