Ο Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον: Τι ήθελε, τι πήρε και τι μπήκε -πάλι- στον πάγο

Ο Κινέζος πρόεδρος έφτασε στην αμερικανική πρωτεύουσα με βασική επιδίωξη να σταθεροποιήσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να περιορίσει τον κίνδυνο νέας έντασης στο εμπόριο, την τεχνολογία και το ζήτημα της Ταϊβάν.

Η επίσκεψη δεν έφερε κάποια μεγάλη συμφωνία, έδωσε όμως περισσότερο χρόνο και στις δύο πλευρές.

Η εμπορική εκεχειρία παρατάθηκε για δύο μήνες, οι απευθείας δίαυλοι επικοινωνίας παρέμειναν ανοιχτοί και ο Σι έτυχε μιας υποδοχής με έντονο διπλωματικό συμβολισμό.

Τα δύσκολα ζητήματα, πάντως, παραμένουν ανοιχτά. Δασμοί, μικροτσίπ, σπάνιες γαίες, τεχνητή νοημοσύνη και Ταϊβάν εξακολουθούν να χωρίζουν Ουάσινγκτον και Πεκίνο. Η σύνοδος περιόρισε τον άμεσο κίνδυνο νέας έντασης, χωρίς όμως να αλλάξει τους βασικούς όρους του σινοαμερικανικού ανταγωνισμού.

Ο Σι Τζινπίνγκ αναζητούσε σταθερότητα

Η βασική προτεραιότητα του Σι Τζινπίνγκ δεν ήταν μια εντυπωσιακή συμφωνία, αλλά ένα πιο σταθερό πλαίσιο στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον. Αυτό φάνηκε και από τις δημόσιες τοποθετήσεις του.

Ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε τις δύο χώρες να ενισχύσουν την επικοινωνία, να αναζητήσουν κοινό έδαφος και να διαχειριστούν τις διαφορές τους χωρίς να οδηγηθούν σε σύγκρουση.

Για το Πεκίνο, μια τέτοια σταθεροποίηση έχει και σαφή οικονομική αξία. Μια νέα κλιμάκωση θα επανέφερε στο προσκήνιο τους δασμούς και τους αμερικανικούς περιορισμούς στην πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση στην κινεζική οικονομία.

Παράταση της εκεχειρίας, όχι εμπορική λύση

Το πιο χειροπιαστό αποτέλεσμα της συνόδου ήταν η παράταση κατά δύο μήνες της εμπορικής εκεχειρίας.

Η εξέλιξη απομακρύνει προς το παρόν έναν νέο γύρο εμπορικής αντιπαράθεσης, δεν συνιστά όμως συνολική διευθέτηση.

Οι δασμοί, οι περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ και εξοπλισμού παραγωγής ημιαγωγών, αλλά και ο ισχυρός ρόλος της Κίνας στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών εξακολουθούν να αποτελούν βασικά σημεία τριβής.

Σε αυτό το πεδίο, η ισορροπία έχει αλλάξει σε σχέση με την πρώτη θητεία Τραμπ.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά εργαλεία πίεσης μέσω των δασμών και της τεχνολογίας, όμως η Κίνα έχει ενισχύσει τη δική της διαπραγματευτική θέση, κυρίως χάρη στον ρόλο της στις κρίσιμες πρώτες ύλες και στις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής. Η οικονομική αλληλεξάρτηση δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό. Κάνει, όμως, πολύ πιο δύσκολη μια πλήρη ρήξη.

Καμία μετατόπιση στο ζήτημα της Ταϊβάν

Στο ζήτημα της Ταϊβάν, ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας, οι θέσεις των δύο πλευρών παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.

Το Πεκίνο επανέλαβε τις πάγιες θέσεις του για το καθεστώς του νησιού, ενώ από την αμερικανική πλευρά δεν ανακοινώθηκε κάποια αλλαγή πολιτικής. Το θέμα παρέμεινε ανοιχτό, χωρίς όμως αυτή τη φορά να επισκιάσει τις διαπραγματεύσεις.

Καμία συμφωνία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης

Σημαντική θέση στην ατζέντα είχε και η τεχνητή νοημοσύνη, ένας από τους βασικούς τομείς στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Οι δύο πλευρές συζήτησαν ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και τον έλεγχο προηγμένων συστημάτων, την ώρα που Ουάσινγκτον και Πεκίνο ανταγωνίζονται για το τεχνολογικό προβάδισμα.

Από τη σύνοδο, πάντως, δεν προέκυψε κάποιο νέο δεσμευτικό πλαίσιο. Η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει έτσι ένα πεδίο όπου η ανάγκη για συνεννόηση συνυπάρχει με τον ολοένα εντονότερο ανταγωνισμό των δύο χωρών.

Η ισχύς της εικόνας

Το σημείο όπου η επίσκεψη ήταν σαφώς πιο εντυπωσιακή ήταν στο επίπεδο του συμβολισμού. Ο Τραμπ υποδέχθηκε προσωπικά τον Σι στην αεροπορική βάση Andrews, πριν ακολουθήσουν οι επίσημες τελετές στον Λευκό Οίκο και το δείπνο. Η θερμή υποδοχή έδωσε από την αρχή τον τόνο της επίσκεψης.

Οι δύο ηγέτες επέλεξαν επίσης να αναδείξουν τη σημασία της απευθείας επικοινωνίας τους, προβάλλοντας μια εικόνα προσωπικής συνεννόησης παρά τις μεγάλες διαφορές των δύο χωρών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκαν και τα συμβολικά δώρα, με τον αετό από την αμερικανική πλευρά και την επιστροφή της γνωστής «διπλωματίας των πάντα» από την κινεζική.

Η εικόνα είχε πολιτικό βάρος, όχι όμως και αντίστοιχο πρακτικό αποτέλεσμα. Η θερμή τελετουργία δεν συνοδεύτηκε από συμφωνίες που να κλείνουν τα μεγάλα μέτωπα της διμερούς σχέσης.

Η «παγίδα του Θουκυδίδη»

Ο Κινέζος πρόεδρος επιχείρησε παράλληλα να δώσει στη συνάντηση ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο, επαναφέροντας την έννοια της «παγίδας του Θουκυδίδη», δηλαδή τον κίνδυνο μια ανερχόμενη δύναμη και μια ήδη κυρίαρχη να οδηγηθούν σε σύγκρουση, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να αποφευχθεί.

Στο πλαίσιο αυτό, τάχθηκε υπέρ περισσότερου διαλόγου, συχνότερης επικοινωνίας και καλύτερων μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων.

Το μήνυμα του Πεκίνου ήταν σαφές. Ο ανταγωνισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να εξαφανιστεί, μπορεί όμως να παραμείνει ελεγχόμενος ώστε να μην εξελιχθεί σε ανοιχτή σύγκρουση.

Τι έμεινε τελικά από την επίσκεψη

Η επίσκεψη του Σι δεν άλλαξε τη φύση των σχέσεων ΗΠΑ και Κίνας, έδωσε όμως στις δύο πλευρές μια περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης.

Η εμπορική αντιπαράθεση δεν οξύνθηκε, ο απευθείας πολιτικός διάλογος διατηρήθηκε και οι δύο ηγέτες έδειξαν ότι επιθυμούν να κρατήσουν ανοιχτό τον μεταξύ τους δίαυλο.

Τα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα, ωστόσο, παραμένουν άλυτα.

Αυτό είναι και το πιο καθαρό αποτύπωμα της συνόδου: μια προσωρινή ανάπαυλα σε έναν ανταγωνισμό που συνεχίζεται.