Αντεπίθεση ή υποχώρηση: Το δίλημμα Ζελένσκι μετά τη συμφωνία Τραμπ με Πούτιν-Η οργή και οι κίνδυνοι

Αυτό γιατί η αμφισβήτηση του Αμερικανού προέδρου ενέχει τον κίνδυνο να στερήσει από την Ουκρανία ζωτικής σημασίας στρατιωτική υποστήριξη. Ωστόσο, η υποχώρηση θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο επικίνδυνη για το Κίεβο.

Μέσα σε έναν δύσκολο μήνα για τους Ουκρανούς, και ενώ πλησιάζει ραγδαία ένας παγερός χειμώνας, η «πολύ μεγάλη και σημαντική συμφωνία» του Ντόναλντ Τραμπ για την προμήθεια εκατομμυρίων τόνων καυσίμου ντίζελ από τη Ρωσία ήρθε στη χειρότερη δυνατή στιγμή, όπως αναφέρει το Politico.

Το σχέδιο του Αμερικανού προέδρου να άρει τις κυρώσεις κατά της Μόσχας, ώστε να επιτραπούν οι εισαγωγές ντίζελ, έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία για τους περισσότερους Ουκρανούς, οι οποίοι υφίστανται καταιγισμό επιθέσεων με drones και βαλλιστικούς πυραύλους, την ώρα που ο αριθμός των θυμάτων μεταξύ των αμάχων αυξάνεται διαρκώς.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι μέχρι ποιο σημείο μπορεί ο Ζελένσκι να εκφράσει ανοικτά το θυμό του.

«Είναι κατανοητό ότι εκφράζει τη δυσαρέσκειά του, αλλά υπάρχουν και μειονεκτήματα», δήλωσε ο Τιμ Γουίλασι-Γουίλσι, πρώην Βρετανός διπλωμάτης και ερευνητής στο Royal United Services Institute.

Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε αμέσως τη συμφωνία του Τραμπ «αδύναμη απόφαση» και «δώρο στον Πούτιν», το οποίο θα χρηματοδοτήσει τον πόλεμο της Ρωσίας. Παράλληλα ενέκρινε νέες επιθέσεις με drones σε ρωσικά διυλιστήρια, προκαλώντας την αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος κάλεσε τους Ουκρανούς να αντικαταστήσουν τον Ζελένσκι στην ηγεσία της χώρας.

Προσώρας ο Ζελένσκι δεν δείχνει καμία διάθεση να συμμορφωθεί με την απαίτηση του Τραμπ να «σταματήσει επιτέλους» τα πλήγματα κατά της ρωσικής ενεργειακής βιομηχανίας. Αυτή η στάση δείχνει ότι χάνει την υπομονή του, καθώς έχει σκληρύνει τη ρητορική του τόσο απέναντι σε επικριτές όσο και σε συμμάχους: τους Ευρωπαίους ηγέτες, για την αργή παροχή βοήθειας, αλλά και τον Τραμπ, για την προσέγγιση του απέναντι στον πόλεμο.

Σκληραίνει τη στάση του

Ο πιο σκληρός τόνος αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη αγανάκτηση στο Κίεβο ειδικά απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο. Η αμυντική ανθεκτικότητα της Ουκρανίας και οι καινοτομίες της στον τομέα των drones και των πυραύλων έχουν ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του Ζελένσκι.

Ωστόσο, η εξωτερίκευση της δυσαρέσκειάς του ενέχει κινδύνους. Ο Γουίλασι-Γουίλσι εκτιμά ότι ο Ζελένσκι ίσως υπολογίζει πως ο Τραμπ ενδέχεται να βγει αποδυναμωμένος από τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα, καθώς ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι διαφοροποιούν ήδη τη στάση τους σχετικά με τη συμφωνία για το ντίζελ.

Παράλληλα, όμως, ο Ουκρανός ηγέτης διακινδυνεύει να προκαλέσει τον Τραμπ να διακόψει την κρίσιμης σημασίας παροχή πληροφοριών από τις ΗΠΑ ή να ασκήσει πιέσεις στον Ίλον Μασκ ώστε να απενεργοποιήσει την υπηρεσία διαδικτύου Starlink της SpaceX, στην οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό ο ουκρανικός στρατός.

Ο Ζελένσκι ενδέχεται να υποτιμά «πόσο επικίνδυνος θα μπορούσε να αποδειχθεί ένας πληγωμένος Τραμπ» για την Ουκρανία, προειδοποίησε ο Γουίλασι-Γουίλσι.

Η κυβέρνηση Τραμπ απείλησε, επίσης, να αναστείλει ένα πρόγραμμα μέσω του οποίου σύμμαχοι αγοράζουν αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία, όπως ανέφεραν τη Δευτέρα (12/10) οι Financial Times. Μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε σοβαρή αναστάτωση στον εφοδιασμό και θα ανάγκαζε το Κίεβο να βασιστεί ακόμη περισσότερο στους Ευρωπαίους συμμάχους του, οι οποίοι ήδη δυσκολεύονται να επανεξοπλιστούν.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι παραμένει αμετακίνητος. Επιμένει ότι η Ουκρανία θα σταματήσει τα πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου μόνο εάν η Μόσχα σταματήσει τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. «Οποιαδήποτε βήματα αποκλιμάκωσης πρέπει να είναι αμοιβαία», έγραψε στο Telegram.

Η... απρόσμενη στήριξη

Ο Ζελένσκι έχει τη στήριξη μιας απρόσμενης πλευράς: βουλευτών της αντιπολίτευσης που συνήθως ασκούν δριμεία κριτική στην ηγεσία του.

Ακόμη και ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, σφοδρός πολιτικός του αντίπαλος, τον υπερασπίστηκε απέναντι στην απαίτηση του Τραμπ για αντικατάστασή του.

«Αν κάποιος χρειάζεται νέο ηγέτη, αυτός είναι η Ρωσία», δήλωσε ο Ποροσένκο. «Για μένα, το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: Είμαστε πιο κοντά σε μια πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός; Αυτό είναι το μόνο κριτήριο βάσει του οποίου πρέπει να αξιολογείται οποιαδήποτε κίνηση».

Οι εκκλήσεις του Τραμπ για αντικατάσταση του Ζελένσκι ενισχύουν, κατά ειρωνικό τρόπο, τη θέση του στο εσωτερικό της χώρας, δήλωσε ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Μικόλα Κνιαζίτσκι.

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερος υποστηρικτής της εκστρατείας του Ζελένσκι από τον Ντόναλντ Τραμπ», πρόσθεσε. «Μετά από κάθε τέτοια αντιπαράθεση, τα ποσοστά αποδοχής του Ζελένσκι ανεβαίνουν, τόσο στην Ουκρανία όσο και μεταξύ των συμμάχων μας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη», τόνισε.

Η θέση του Τραμπ

Ωστόσο, η ικανότητα του Τραμπ να εξαναγκάσει το Κίεβο σε μια διευθέτηση έχει μειωθεί, σύμφωνα με τη Νάταλι Τότσι, η οποία έχει διατελέσει σύμβουλος δύο πρώην επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.

Έχοντας ήδη αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής υποστήριξης, ο Τραμπ έχει περιορίσει τη διαπραγματευτική του ισχύ έναντι της Ουκρανίας και της Ευρώπης, υποστηρίζει η ίδια.

Θα μπορούσε, βέβαια, να προκαλέσει σημαντική ζημιά αναστέλλοντας την ανταλλαγή πληροφοριών ασφαλείας, αλλά η Τότσι αμφιβάλλει αν θα το έπραττε επ' αόριστον ή αν θα σταματούσε τις πωλήσεις όπλων.

Τι φοβάται το Κίεβο

Παρ' όλα αυτά, στο Κίεβο επικρατεί ο φόβος ότι η επιδίωξη του Τραμπ για μια συμφωνία με τη Μόσχα θα γίνει εις βάρος της Ουκρανίας.

Η Ιβάνα Κλιμπούς-Τσιντσάντζε, εξέχουσα βουλευτής της αντιπολίτευσης και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, θεωρεί ελάχιστες τις πιθανότητες να συμβιβαστεί ο Πούτιν. «Δεν είναι έτοιμος να σταματήσει τον πόλεμο ή έστω να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός», είπε.

«Απ’ όσο γνωρίζω, όλες οι άλλες "συμφωνίες" που φέρεται να έχουν συζητηθεί μεταξύ Αμερικανών διαπραγματευτών και Ρώσων αφορούσαν αποκλειστικά τη συνθηκολόγηση της Ουκρανίας και, ουσιαστικά, την παύση ύπαρξης της χώρας ως ελεύθερου, ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους».

Αυτό πιθανότατα εξηγεί την ανοιχτή οργή του Ζελένσκι, καταλήγει το Politico. Γνωρίζει ότι η σύγκρουση με τον Τραμπ έχει κόστος. Όμως, κόστος έχει και η πολιτική κατευνασμού απέναντι σε έναν Αμερικανό πρόεδρο που φαίνεται όλο και πιο πρόθυμος να συνδιαλλαγεί με τον Πούτιν. Για την Ουκρανία, καμία από τις δύο επιλογές δεν είναι καλή.