Η μεσογειακή διατροφή έχει μία «ξαδέλφη» στον Βορρά που επίσης συνδέεται με μακροζωΐα

Η σκανδιναβική διατροφή, που βασίζεται στις παραδοσιακές διατροφικές συνήθειες της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας, συχνά αποκαλείται «μεσογειακή διατροφή του Βορρά», αναφέρει το Science Alert.

Σε μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα υγείας περισσότερων από 64.000 μεσηλίκων και ηλικιωμένων στη Σουηδία και δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση The American Journal of Clinical Nutrition, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συστηματική υιοθέτηση της σκανδιναβικής διατροφής συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε βάθος 24 ετών.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στατιστικές μεθόδους για να προσομοιώσουν μια μακροχρόνια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή και να εκτιμήσουν τις πιθανές επιδράσεις διαφορετικών διατροφικών προσεγγίσεων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αυστηρή τήρηση ενός υγιεινού σκανδιναβικού διατροφικού προτύπου συνδεόταν με 4% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, σε σύγκριση με την εφαρμογή γενικών διατροφικών συστάσεων. Σε σύγκριση με την απουσία συγκεκριμένης διατροφικής παρέμβασης, η εκτιμώμενη μείωση έφτανε το 6%.

Τι περιλαμβάνει η σκανδιναβική διατροφή

Η σκανδιναβική διατροφή δίνει έμφαση στις φυτικές τροφές, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στα λαχανικά, στα φρούτα και στα ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Ωστόσο, προσαρμόζεται στις κλιματικές συνθήκες και στα παραδοσιακά προϊόντα της βόρειας Ευρώπης.

Αντί για ελαιόλαδο χρησιμοποιείται κυρίως κραμβέλαιο, ενώ προτιμώνται η βρώμη και η σίκαλη αντί του σιταριού και του ρυζιού. Στα φρούτα κυριαρχούν τα μήλα, τα αχλάδια και τα μούρα, ενώ σημαντική θέση καταλαμβάνουν τα ριζώδη λαχανικά, το λάχανο και τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός.

Τα οφέλη για τον διαβήτη και το ήπαρ

Τα νέα ευρήματα ενισχύουν προηγούμενες επιστημονικές ενδείξεις. Συστηματική ανασκόπηση του 2025 είχε διαπιστώσει ότι όσοι ακολουθούσαν πιστότερα τη σκανδιναβική διατροφή εμφάνιζαν χαμηλότερο κίνδυνο συνολικής θνησιμότητας, καθώς και θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο.

Παράλληλα, προηγούμενη τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή στη Σουηδία εξέτασε την επίδραση της διατροφής σε άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2. Οι συμμετέχοντες αντικατέστησαν τρόφιμα όπως το λευκό ψωμί και τα ζυμαρικά με χυλό βρώμης και ψωμί σίκαλης, περιόρισαν το βούτυρο υπέρ του κραμβέλαιου και κατανάλωναν περισσότερα τοπικά φρούτα, λαχανικά και λιπαρά ψάρια.

Η συγκεκριμένη διατροφή αποδείχθηκε αποτελεσματικότερη από τις παλαιότερες σκανδιναβικές διατροφικές συστάσεις στη βελτίωση του σωματικού βάρους, των επιπέδων γλυκόζης, των λιπιδίων και των δεικτών ηπατικής υγείας.

Σύμφωνα με τον Ουλφ Ρισέρους, ερευνητή του Πανεπιστημίου της Ουψάλα στη Σουηδία, οι συμμετέχοντες με διαβήτη παρουσίασαν μείωση του λίπους στο ήπαρ κατά περισσότερο από 20% και βελτιωμένο έλεγχο του σακχάρου μέσα σε έναν χρόνο. Επιπλέον, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες παρουσίασαν ύφεση της λιπώδους νόσου του ήπατος.

Τα όρια της έρευνας

Η νέα μελέτη δεν εντόπισε σαφή μείωση του κινδύνου σοβαρών ηπατικών επιπλοκών σε σύγκριση με τις σκανδιναβικές διατροφικές οδηγίες του 2023. Παράλληλα, τα αποτελέσματα για τη θνησιμότητα φάνηκαν περισσότερο ευνοϊκά για ορισμένες ομάδες, όπως οι γυναίκες και τα άτομα άνω των 65 ετών με υπέρταση ή διαβήτη.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα συμπεράσματα προέρχονται από στατιστική προσομοίωση και όχι από πραγματική κλινική δοκιμή διάρκειας 24 ετών. Συνεπώς, δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος και χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.

Ο επικεφαλής της μελέτης, Μίκαελ Φριντέν, από το Πανεπιστήμιο του Άαρχους στη Δανία, τονίζει ότι η υψηλή περιεκτικότητα της σκανδιναβικής διατροφής σε φυτικές ίνες, ακόρεστα λιπαρά και αντιοξειδωτικά αποτελεί ισχυρή ένδειξη για τα πιθανά οφέλη της.

Ένα επιπλέον πλεονέκτημα είναι η περιβαλλοντική της διάσταση. Επειδή βασίζεται σε τρόφιμα που παράγονται τοπικά, μπορεί να περιορίσει τις μεταφορές προϊόντων από μεγάλες αποστάσεις, υποστηρίζοντας παράλληλα την εγχώρια αγροτική παραγωγή. Έτσι, η σκανδιναβική διατροφή αναδεικνύεται σε μια πιθανώς ωφέλιμη επιλογή τόσο για την ανθρώπινη υγεία όσο και για το περιβάλλον, χωρίς πάντως να έχει ακόμη μελετηθεί τόσο εκτενώς όσο η μεσογειακή.