Σουηδική μελέτη 47 ετών αποκαλύπτει την ηλικία στην οποία το σώμα αρχίζει να χάνει τη δύναμή του

Σύμφωνα με μια μακροχρόνια σουηδική μελέτη, οι σωματικές επιδόσεις των ανθρώπων αρχίζουν να υποχωρούν περίπου στην ηλικία των 35 ετών, ακόμη και όταν διατηρούν έναν δραστήριο τρόπο ζωής. Ωστόσο, η τακτική άσκηση μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά αυτή την πορεία, ενώ η βελτίωση της φυσικής κατάστασης παραμένει εφικτή ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες, αναφέρει το Science Daily.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία και δημοσιεύθηκε το 2025 στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Αποτελεί μέρος της μελέτης Swedish Physical Activity and Fitness (SPAF), η οποία παρακολούθησε επί 47 χρόνια τη φυσική κατάσταση 427 ανδρών και γυναικών που γεννήθηκαν το 1958.

Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε επαναλαμβανόμενες εξετάσεις από την ηλικία των 16 έως τα 63 έτη. Σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες, που συνέκριναν ανθρώπους διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, οι επιστήμονες παρακολούθησαν τις μεταβολές στους ίδιους ανθρώπους επί σχεδόν πέντε δεκαετίες. Οι μετρήσεις αφορούσαν την αερόβια ικανότητα, τη μυϊκή αντοχή και τη μυϊκή ισχύ. Η πρώτη αποτυπώνει την ικανότητα του οργανισμού να χρησιμοποιεί οξυγόνο κατά την άσκηση, η δεύτερη τη δυνατότητα των μυών να εργάζονται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα και η τρίτη την ικανότητά τους να παράγουν δύναμη γρήγορα.

Η κορύφωση και η σταδιακή πτώση

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αερόβια ικανότητα και η μυϊκή αντοχή κορυφώνονται συνήθως μεταξύ 26 και 36 ετών. Ορισμένες σωματικές ικανότητες, ιδιαίτερα η εκρηκτική μυϊκή ισχύς, φτάνουν στο μέγιστο επίπεδό τους ακόμη νωρίτερα.

Από τα μέσα της τέταρτης δεκαετίας της ζωής αρχίζει μια σταδιακή μείωση των επιδόσεων, η οποία επιταχύνεται όσο προχωρά η ηλικία. Μέχρι τα 63 χρόνια, οι μέσες επιδόσεις στις εξεταζόμενες παραμέτρους είχαν μειωθεί περίπου κατά 30% έως 48% σε σύγκριση με τις μέγιστες τιμές τους.

Η τάση ήταν παρόμοια σε άνδρες και γυναίκες, παρά τις διαφορές στα απόλυτα επίπεδα φυσικής κατάστασης.

Η σημασία της άσκησης

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ότι ούτε η συστηματική άσκηση μπορούσε να αποτρέψει εντελώς τη μείωση των επιδόσεων. Ωστόσο, όσοι διατηρούσαν σωματική δραστηριότητα είχαν καλύτερη φυσική κατάσταση, ενώ οι συμμετέχοντες που άρχισαν να ασκούνται στην ενήλικη ζωή τους παρουσίασαν βελτιώσεις της τάξης του 5% έως 10%.

«Ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσει κάποιος να κινείται», τονίζει η Μαρία Βέστερστολ, επικεφαλής της μελέτης. «Η μελέτη μας δείχνει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να επιβραδύνει τη μείωση της απόδοσης, ακόμα κι αν δεν μπορεί να την σταματήσει εντελώς».

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η υποχώρηση των επιδόσεων σχετίζεται με βιολογικές μεταβολές στους μυς, στο νευρικό σύστημα και στους μηχανισμούς παραγωγής ενέργειας των κυττάρων. Η διερεύνηση αυτών των μηχανισμών αποτελεί αντικείμενο της επόμενης φάσης της έρευνας.

Τα οφέλη για την καρδιά

Μια συμπληρωματική μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Scientific Reports και βασίστηκε στους ίδιους συμμετέχοντες, συνέδεσε την καλύτερη αερόβια κατάσταση στις ηλικίες των 34 και 52 ετών με μικρότερη αρτηριακή δυσκαμψία στα 63.

Η σχέση παρέμεινε σημαντική ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η αρτηριακή πίεση. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η καλή φυσική κατάσταση αποτρέπει άμεσα τη σκλήρυνση των αρτηριών.

Ανάλογα συμπεράσματα προκύπτουν και από άλλες πρόσφατες μελέτες. Έρευνα που δημοσιεύθηκε φέτος στο GeroScience παρακολούθησε 82 ηλικιωμένους ποδηλάτες διαπίστωσε ότι η αερόβια ικανότητά τους μειώθηκε κατά 19,7% μέσα σε εννέα χρόνια, παρά τη συστηματική άσκηση. Ωστόσο, οι επιδόσεις τους παρέμειναν εξαιρετικά υψηλές συγκριτικά με άλλους ανθρώπους της ηλικίας τους.

Άλλη φετινή μελέτη στο The American Journal of Medicine, που παρακολούθησε 49 άνδρες ηλικίας 60 έως 82 ετών, έδειξε ότι τέσσερα χρόνια προπόνησης με αντιστάσεις μπορούσαν να βελτιώσουν τη μυϊκή δύναμη, ενώ ο συνδυασμός της με αερόβια άσκηση ενίσχυε και την καρδιοαναπνευστική ικανότητα.

Το βασικό συμπέρασμα των ερευνών είναι ότι, αν και η βιολογική γήρανση συνεπάγεται σταδιακή απώλεια σωματικών ικανοτήτων, η άσκηση μπορεί να περιορίσει τις συνέπειές της και να συμβάλει στη διατήρηση της αυτονομίας σε μεγαλύτερες ηλικίες.