Γκάντι Άιζενκοτ: Ποιος είναι ο κύριος αντίπαλος του Νετανιάχου - Οι απώλειες και οι ρίζες στο Μαρόκο

Και οι δύο, όμως, έχουν μια κοινή συνισταμένη: έχουν τον ίδιο στόχο, την πρωθυπουργία του Ισραήλ.

Η εικόνα του Άιζενκοτ, ως ενός απλού ανθρώπου που μιλάει ευθέως, υποστηρίζει «σκληρή» γραμμή σε θέματα ασφαλείας και προέρχεται από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, έχει βρει απήχηση σε ένα έθνος που προσέρχεται στις κάλπες σήμερα, Τρίτη (27/10) για πρώτη φορά μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, πριν από τρία χρόνια.

Οι ομοιότητες και οι διαφορές με τον Νετανιάχου

Ο Άιζενκοτ προτείνει μια ρήξη με την ηγεσία του Νετανιάχου και τους ακροδεξιούς συμμάχους του, όχι όμως και με τις σκληροπυρηνικές απόψεις σε θέματα ασφαλείας, οι οποίες έχουν γίνει ακόμη πιο άκαμπτες μετά την 7η Οκτωβρίου του 2023: αντιτίθεται στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και υποστηρίζει ότι ο στρατιωτικός βραχίονας της Χαμάς πρέπει να καταστραφεί ή να διαλυθεί.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το κόμμα «Γιασάρ» του Άιζενκοτ να προηγείται του «Λικούντ» του Νετανιάχου, αν και, λόγω του κατακερματισμένου πολιτικού σκηνικού στο Ισραήλ, δεν είναι βέβαιο ότι κάποιος από τους δύο θα καταφέρει να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Άιζενκοτ έχει δώσει έμφαση στην εμπειρία του σε θέματα ασφαλείας, επικαλούμενος το «δόγμα Νταχίγια» μια στρατηγική απάντησης στις επιθέσεις με δυσανάλογη ισχύ. Πρόκειται για ένα δόγμα το οποίο εφάρμοσε ως διοικητής κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ το 2006 εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Το λιτό δημόσιο προφίλ του τον διαφοροποιεί επίσης από τον Νετανιάχου, έναν πληθωρικό και μαχητικό πολιτικό, ο οποίος δικάζεται για διαφθορά και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θεωρείται από πολλούς υπεύθυνος για τα κενά ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.

Οι προσωπικές απώλειες στη Γάζα

Η εικόνα του Άιζενκοτ στην κοινή γνώμη συνδέεται επίσης με το προσωπικό τίμημα που κατέβαλε η οικογένειά του από το 2023: ένας γιος και δύο ανιψιοί του σκοτώθηκαν πολεμώντας στη Γάζα.

«Είναι πολύ συμπαθής, δεν μοιάζει με τυπικό πολιτικό, είναι ένας απλός άνθρωπος», δήλωσε ο Εϊτάν Σαμίρ, διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών «Μπεγκίν-Σαντάτ» στο Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν. «Δεν είναι υπερβολικά εκλεπτυσμένος ή περίπλοκος. Ο κόσμος νιώθει ότι μπορεί να ταυτιστεί μαζί του», τόνισε ακόμη.

Πέρα από το αίτημά του για εξάλειψη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς, ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι η επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ οφείλει να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με τη χρήση βίας είτε μέσω μιας «διευθέτησης», όπως μια διπλωματική λύση με την υποστήριξη των ΗΠΑ.

Τάσσεται επίσης υπέρ της εβραϊκής εποίκησης στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, όπου οι οικισμοί επεκτάθηκαν επί διακυβέρνησης Νετανιάχου. Οι περισσότερες χώρες θεωρούν τους οικισμούς παράνομους και εμπόδιο για την ειρήνη.

Ωστόσο, ο ίδιος δήλωσε στο ισραηλινό «Κανάλι 7» ότι η εποίκηση πρέπει να εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα του Ισραήλ και να είναι «νόμιμη» —μια τοποθέτηση που υποδηλώνει αντίθεση προς τους παράνομους οικισμούς που έχουν δημιουργηθεί από εποίκους χωρίς την έγκριση του κράτους.

Ο Άιζενκοτ έχει επικρίνει τη βία των εποίκων κατά των Παλαιστινίων - η οποία έχει ενταθεί από το 2023, προκαλώντας εντάσεις στις σχέσεις του Ισραήλ κράτη της Δύσης - και αντιτίθεται στους ακροδεξιούς κυβερνητικούς εταίρους του Νετανιάχου, τον Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και τον Μπεζαλέλ Σμότριτς, οι οποίοι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με κυρώσεις από ορισμένες δυτικές χώρες επειδή υποκίνησαν βία κατά των Παλαιστινίων.

Οι ρίζες στο Μαρόκο

Ως γιος Μαροκινών μεταναστών, ο Άιζενκοτ αν εκλεγεί θα γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός από την κοινότητα των Μιζραχιτών Εβραίων στο Ισραήλ. Πρόκειται γτια Εβραίους των οποίων οι ρίζες εντοπίζονται στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Η κοινότητα των Μιζραχί, η οποία αποτελεί σημαντική εκλογική βάση για τον Νετανιάχου, έχει βρεθεί κατά καιρούς σε μειονεκτική θέση στο Ισραήλ, ιδίως κατά τις πρώτες δεκαετίες ύπαρξης του κράτους, όταν κυριαρχούσαν οι Εβραίοι Ασκενάζι, οι οποίοι κατάγονται από την Ευρώπη.

Επί σειρά ετών, ένα μεγάλο μέρος των ψήφων της κοινότητας των Μιζραχίμ κατευθύνεται παραδοσιακά προς το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου. Ο 66χρονος Άιζενκοτ μεγάλωσε στην Τιβεριάδα και το Εϊλάτ, μακριά από τα κέντρα πολιτικής εξουσίας της χώρας. Η δική του πορεία έρχεται σε έντονη αντίθεση με την ανατροφή του Νετανιάχου, ο οποίος μεγάλωσε στην ελίτ της Ιερουσαλήμ, εντός των κύκλων της εξουσίας.

Ο Άιζενκοτ αναφέρεται σπάνια στην καταγωγή του, ωστόσο οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό αποτελεί μέρος της απήχησής του. Παρόλο που πριν από έναν χρόνο τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις ήταν μονοψήφια, έχει πλέον αναδειχθεί στον βασικό υποψήφιο της αντιπολίτευσης για την εκδίωξη του Νετανιάχου από την εξουσία. Το Ισραήλ δεν είχε ποτέ πρωθυπουργό από την κοινότητα των Μιζραχίτων. Εάν ο Άιζενκοτ επικρατήσει, θα πρόκειται για πρωτοφανές γεγονός, όπως αναφέρει το CNNi.

Ο Άιζενκοτ υπηρέτησε στις Αμυντικές Δυνάμεις του Ισραήλ (IDF) επί 41 έτη, διοικώντας στρατεύματα στη Δυτική Όχθη κατά τη διάρκεια της δεύτερης Ιντιφάντα, καθώς και κατά τον πόλεμο του 2006 εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Το «δόγμα Νταχίγια», το οποίο εφάρμοσε το 2006, αποτελούσε μια στρατηγική αποτροπής: η απάντηση σε επιθέσεις μαχητικών οργανώσεων γινόταν με την πρόκληση ολοκληρωτικής καταστροφής - ακόμη και σε μη στρατιωτικές υποδομές - στις περιοχές που χρησιμοποιούσαν οι εν λόγω οργανώσεις. Η ονομασία παραπέμπει στα νότια προάστια της Βηρυτού, τα οποία ελέγχονται από τη Χεζμπολάχ. Ο τότε συντονιστής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ δήλωσε ότι οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στη Νταχίγια συνιστούσαν παραβίαση του ανθρωπιστικού δικαίου.

Ο Άιζενκοτ ανήλθε στην ηγεσία του στρατεύματος, διατελώντας Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου από το 2015 έως το 2019. Το κόμμα που ίδρυσε το 2025 ονομάζεται «Γιασάρ» (Yashar), όρος που στα εβραϊκά σημαίνει «ευθύς» ή «έντιμος».

Συμμετείχε στο Υπουργικό Πολεμικό Συμβούλιο

Μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν 1.200 άνθρωποι και άλλοι 251 κρατήθηκαν όμηροι, ο Άιζενκοτ εντάχθηκε στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου υπό την ιδιότητα του παρατηρητή. Αποχώρησε έπειτα από οκτώ μήνες, ασκώντας κριτική στην ηγεσία του Νετανιάχου.

«Θέλω κάτι απλό. Θέσαμε ως στόχο - και εγώ ο ίδιος ψήφισα υπέρ αυτού -την καταστροφή της στρατιωτικής και κυβερνητικής ισχύος της Χαμάς», δήλωσε ο Άιζενκοτ σε συνέντευξή του στο Channel 7.

«Αποφασίσαμε να το επιτύχουμε αυτό εντός ενός έτους. Έχουν περάσει πάνω από τρία χρόνια και αυτό δεν έχει συμβεί», ανέφερε, επικρίνοντας τον Νετανιάχου επειδή έθεσε ως στόχο την «ολοκληρωτική νίκη».

Το Ισραήλ ισοπέδωσε μεγάλο μέρος της Λωρίδας της Γάζας μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, προκαλώντας τον θάνατο 74.000 ανθρώπων, σύμφωνα με αξιωματούχους υγείας της Γάζας.

Έρευνα του ΟΗΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία στη Γάζα, ένα πόρισμα το οποίο το Ισραήλ απορρίπτει.

Πώς θα τα πήγαινε με τον Τραμπ;

Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την προτίμησή του: την Κυριακή, παρείχε στον Νετανιάχου την «πλήρη και απόλυτη στήριξή» του, χαρακτηρίζοντάς τον «μεγάλο πολεμιστή πρωθυπουργό». Οποιοσδήποτε άλλος, προειδοποίησε, θα ήταν ο «λάθος ηγέτης» – υπονοώντας ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν το Ιράν μόνες τους όπως αναφέρει το CNNi.

Ο Άιζενκοτ και άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης προέτρεψαν τον Λευκό Οίκο - μέσω διαμεσολαβητών, μεταξύ των οποίων και η μεγάλη δωρήτρια των Ρεπουμπλικανών, Μίριαμ Άντελσον - να μην εμπλακεί στην εκλογική αναμέτρηση, σύμφωνα με Ισραηλινούς που γνωρίζουν τις σχετικές προσπάθειες. Η προσπάθεια αυτή δεν απέδωσε.

Ο Νετανιάχου και ο Τραμπ έχουν μακρά κοινή πορεία, η οποία περιλαμβάνει τη μεταφορά της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ το 2017, την αποχώρηση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2018, τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» το 2020, καθώς και τα πλήγματα κατά του Ιράν την περίοδο 2025-2026.

Όταν ο πολιτικός αναλυτής Μπαράκ Ραβίντ ρώτησε τον Τραμπ αν θα μπορούσε να συνεργαστεί με έναν άλλον πρωθυπουργό, εκείνος απάντησε: «Ίσως ναι, ίσως όχι. Ποιος θέλει να ρισκάρει;»

Μια κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ, χωρίς τους ακροδεξιούς εταίρους του Νετανιάχου -τον Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και τον Μπεζαλέλ Σμότριτς - θα ήταν πιθανότατα πιο μετριοπαθής. Αυτό θα έδινε στον Τραμπ μεγαλύτερα περιθώρια για την άσκηση περιφερειακής διπλωματίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, μια φιλοδοξία που διατηρεί εδώ και καιρό.

Παρόλο που το Ριάντ εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση μια αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, ένας κυβερνητικός συνασπισμός που δεν εξαρτάται από την ακροδεξιά θα δυσκολευόταν λιγότερο να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.

Το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ

Ένα ειρηνευτικό σχέδιο, το οποίο ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πριν από έναν χρόνο, οδήγησε σε κατάπαυση του πυρός και στην απελευθέρωση των εναπομεινάντων ομήρων που είχαν συλληφθεί το 2023. Ο Άιζενκοτ δήλωσε ότι η απελευθέρωση των ομήρων ήταν ο μόνος πολεμικός στόχος που πέτυχε το Ισραήλ.

Τα ευρύτερα ειρηνευτικά σχέδια του Τραμπ για τη Γάζα προβλέπουν τον αφοπλισμό της Χαμάς, τη δημιουργία μιας νέας παλαιστινιακής διακυβέρνησης στη Γάζα υπό διεθνή εποπτεία, καθώς και την αποχώρηση του Ισραήλ. Οι στόχοι αυτοί παραμένουν ανεκπλήρωτοι, καθώς το Ισραήλ κατέχει περισσότερο από το μισό της Γάζας, ενώ η Χαμάς παραμένει εξοπλισμένη.

Στο πλαίσιο ενός σχεδίου που υποστηρίζεται από τον Τραμπ και παρουσιάστηκε τον Ιούλιο, η Χαμάς δήλωσε ότι συμφώνησε να αφοπλιστεί με αντάλλαγμα τη σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ.

Ωστόσο, ο Νετανιάχου απέρριψε το σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι η Χαμάς πρέπει να αφοπλιστεί πριν από οποιαδήποτε αποχώρηση.

Στη συνέντευξή του στο Channel 7, ο Άιζενκοτ επανέλαβε τον στόχο της εξάλειψης της στρατιωτικής ισχύος της Χαμάς. «Εδώ ακριβώς πρέπει να δούμε πώς θα υλοποιηθεί αυτό, πώς θα καταστραφεί ή θα διαλυθεί η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς. Εκεί πρέπει να καταλήξουμε», τόνισε.

«Λάθος η λύση των δύο κρατών»

Ο ίδιος τάσσεται κατά της κρατικής υπόστασης για τους Παλαιστινίους - οι οποίοι επιδιώκουν εδώ και καιρό την αυτοδιάθεση στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ- δηλώνοντας στο Κανάλι 7 ότι «η λύση δύο κρατών για δύο λαούς είναι λάθος».

«Η θέση μου είναι ότι, μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της θάλασσας, το Ισραήλ πρέπει να φέρει την κύρια ευθύνη για την ασφάλεια. Δεν πρέπει να υπάρχει κανένας ξένος στρατός ανάμεσα στη Μεσόγειο και τον Ιορδάνη, αν θέλουμε να επιβιώσουμε», ανέφερε.

Ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με κόμματα που εκπροσωπούν τους Άραβες του Ισραήλ, καθώς, όπως υποστηρίζει, κανένα από αυτά δεν αποδέχεται τις τέσσερις βασικές αρχές του μεταξύ των οποίων είναι η καταστροφή ή η διάλυση των εχθρών του Ισραήλ.

Αυτό θα μπορούσε να περιπλέξει την πορεία του Άιζενκοτ προς την εξασφάλιση κυβερνητικής πλειοψηφίας, ακόμη και αν το κόμμα του, «Γιασάρ», αναδειχθεί ως η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη.

Γι αυτό και όπως δήλωσε «θα καταβάλω προσπάθειες για να προσελκύσω περισσότερα σιωνιστικά κόμματα, διότι το Ισραήλ χρειάζεται έναν ευρύ συνασπισμό, με μια κυβέρνηση που θα διασφαλίζει μια ευρεία εθνική συναίνεση».