Τραγωδία στην Ισπανία: Αγωνία για επιζώντες, 3ήμερο πένθος, αναπάντητα ερωτήματα και πολιτική θύελλα

Με βασιλικό διάταγμα που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως κατόπιν αιτήματος του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, η χώρα κηρύχθηκε σε τριήμερο εθνικό πένθος.

Διαβάστε ακόμη: Τα 17 λεπτά που όλα πήγαν λάθος

Ωστόσο, τα βλέμματα παραμένουν στραμμένα στο Τολέδο, εκεί όπου ειδικές δυνάμεις του στρατού εργάζονται πυρετωδώς μαζί με τα υπόλοιπα σωστικά συνεργεία υπό το φως προβολέων, προκειμένου να απομακρυνθούν όλα τα συντρίμμια και να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν άλλα θύματα, νεκροί ή επιζώντες.

Ολονύκτια μάχη στα συντρίμμια

Για την αντιμετώπιση της κρίσης έχουν κινητοποιηθεί πάνω από 200 στρατιώτες, 422 στελέχη της Πολιτοφυλακής, με drones, ελικόπτερα, ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι, καθώς και 102 διασώστες της Πολιτικής Προστασίας.

Παράλληλα με την έρευνα εντοπισμού και διάσωσης, έχει στηθεί η κατασκευή ενός αυτοσχέδιου νεκροτομείου με ειδικές σκηνές και φορτηγά - ψυγεία, όπου μεταφέρονται οι σοροί για τη διενέργεια νεκροψίας.

Σύμφωνα με τον αναθεωρημένο απολογισμό του προέδρου της Καστίλλης -Λα Μάντσα, Εμιλιάνο Γκαρσία-Πάχε, οι υγειονομικές υπηρεσίες έχουν περιθάλψει δεκάδες άτομα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από τις Υπηρεσίες Έκτακτης Ανάγκης, ο συνολικός αριθμός των τραυματιών αυτή τη στιγμή ανέρχεται σε 183: 107 νοσηλευόμενοι στην Καστίλλη-Λα Μάντσα και 76 νοσηλευόμενοι στη Μαδρίτη.

Παρουσία εισαγγελέα όλες οι έρευνες

Από την πρώτη στιγμή, ο Γενικός Εισαγγελέας της περιοχής, Εμίλιο Μανουέλ Φερνάντεζ Γκαρσία, μετέβη στον τόπο του ατυχήματος. Συνόδευσε την δικαστική επιτροπή που συντονίζει τις έρευνες στο σημείο, μαζί με τον εισαγγελέα υπηρεσίας.

Ο τελευταίος είναι υπεύθυνος για την παρακολούθηση της τήρησης των πρωτοκόλλων, ενώ ταυτόχρονα διεξάγονται διαφορετικές ερευνητικές διαδικασίες για να προσδιοριστεί η αιτία του δυστυχήματος.

Το χρονικό του λάθους και οι ευθύνες

Το δυστύχημα σημειώθηκε στη γραμμή Μαδρίτης - Σεβίλλης. Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, υπήρξε αρχικά τεχνική βλάβη στο σύστημα ασφαλείας LZB. Μετά τη βλάβη, το κέντρο ελέγχου άναψε το «πράσινο φως» στην αμαξοστοιχία AVE να συνεχίσει κανονικά την πορεία της, παρά το γεγονός ότι το τρένο της εταιρείας Iryo παρέμενε ακινητοποιημένο στις ράγες.

Η Πολιτοφυλακή και η Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή για την Τεχνική Διερεύνηση Ατυχημάτων (AITAT) έχουν ήδη ξεκινήσει ανακρίσεις, εστιάζοντας στον χειριστή του κέντρου ελέγχου κυκλοφορίας. Παράλληλα, ο Γενικός Εισαγγελέας της περιφέρειας, Εμίλιο Μανουέλ Φερνάντεζ Γκαρσία, μετέβη στο σημείο συντονίζοντας τις δικαστικές έρευνες.

Τα ηχητικά με τις συνομιλίες πριν τη σύγκρουση

Από τα ηχητικά ντοκουμέντα που φέρνει στο φως δημοσίευμα της El Pais,, ακούγεται ο ελεγκτής να δίνει εντολή στο τρένο AVE, το οποίο βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πίσω από το Iryo, να επανέλθει σε «κανονική ταχύτητα», όχι οπτικά, όπως όριζε το πρωτόκολλο, με όριο ταχύτητας 40 χιλιομέτρων την ώρα.

Ο μηχανοδηγός του Iryo λαμβάνει επίσης την ίδια εντολή να επανέλθει σε «κανονική ταχύτητα», αλλά επτά λεπτά αργότερα τηλεφωνεί για να πει ότι εξακολουθεί να είναι σταματημένο επειδή δεν μπορεί να επανεκκινήσει το τρένο.

Ωστόσο, κανείς δεν ειδοποίησε το τρένο AVE, ούτε καν πέντε λεπτά πριν από την τραγωδία, ότι έπρεπε να φρενάρει.

• Κέντρο Ελέγχου (CRC) Atocha προς μηχανοδηγό του τρένου 2080: Ναι.
• Μηχανοδηγός AVE: Ναι.
• Κέντρο Ελέγχου (CRC) Atocha: Στις 08.36.
• Μηχανοδηγός AVE: Ναι.
• Κέντρο Ελέγχου (CRC) Atocha: Μηχανοδηγός του τρένου 2080. Αποσυνδέστε και συνδέστε ξανά, και συνδέστε ξανά το LZB. Επαναλάβετε την πορεία. Και μετά επαναλάβετε την πορεία υπό την προστασία του BSL με κανονική πορεία.
• Μηχανοδηγός AVE: Με κανονική πορεία;
• Κέντρο Ελέγχου (CRC) Atocha: Ναι.

Εκεί εντοπίζεται το πρώτο μεγάλο λάθος, σύμφωνα με την κυβέρνηση: η εντολή προς το AVE να επανεκκινήσει την πορεία του στις 8.36, ενώ δεν είχε ακόμη επιβεβαιωθεί ότι το Iryo απομακρυνόταν

Επιπλέον το γεγονός ότι αυτό έγινε με «κανονική πορεία», χωρίς την εφαρμογή του πρωτοκόλλου ασφαλείας για κίνηση με οπτική επαφή, η οποία θα μπορούσε να είχε αποτρέψει το ατύχημα.

Τα άλλα δύο ηχητικά αποσπάσματα δείχνουν επίσης ξεκάθαρα δύο ακόμη λάθη, καθώς η μηχανοδηγός του τρένου Iryo προειδοποίησε ότι η αμαξοστοιχία παρέμενε ακινητοποιημένη επειδή δεν είχε καταφέρει να επανεκκινήσει την πορεία της, παρά το γεγονός ότι είχε λάβει τη σχετική εξουσιοδότηση για να το κάνει.

Επικοινωνία του Κέντρου Ελέγχου (CRC) Atocha προς μηχανοδηγό Iryo:

08.41: Μηχανοδηγός Iryo: «Καλημέρα, Atocha. Είχα πρόβλημα στο κιβώτιο ταχυτήτων ενώ οδηγούσα με BZL. Το επόμενο λεωφορείο υποτίθεται ότι είναι στην 113 με πάνω από 200 χλμ./ώρα. Αλλά δεν έχω κάνει καμία μετάδοση. Είμαι σταματημένη στην είσοδο της Ούρδα».

Μετά από αρκετά μπερδεμένα μηνύματα, ο ελεγκτής τελικά ακολουθεί το πρωτόκολλο και ετοιμάζεται να δώσει τις εντολές για να καταστήσει σαφές ότι και οι δύο έχουν καταλάβει το ίδιο πράγμα:

Κέντρου Ελέγχου (CRC) Atocha προς μηχανοδηγό Iryo: «Αποσυνδέστε. Και επανασυνδέστε. Επαναλάβετε την πορεία σας, υπό την προστασία της BSL, με κανονική ταχύτητα».

Μηχανοδηγός Iryo: «Εντάξει, δώστε μου μια στιγμή»

Για άλλη μια φορά, ο ελεγκτής εξέδωσε εντολή για την επανέναρξη της κανονικής λειτουργίας, κάτι εκτός πρωτοκόλλου και μάλιστα παράνομο, και για το τρένο Iryo. Αλλά το έπραξε και τέσσερα λεπτά αφότου μίλησε με το τρένο υψηλής ταχύτητας AVE, παρόλο που ήταν μπροστά και πολύ κοντά.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα έπρεπε πρώτα να είχε βεβαιωθεί ότι το Iryo ήταν εκτός εμβέλειας του AVE προτού δώσει εντολή να επανεκκινήσει τη λειτουργία του.

Υπάρχει όμως και ένα τρίτο μήνυμα που είναι επίσης ανησυχητικό, ίσως το πιο προφανές, επειδή η τραγωδία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εκεί:

Το Iryo καλεί για να πει ότι δεν μπορεί να ξεκινήσει επειδή δεν μπορεί να ελέγξει το σύστημα LZB, και προφανώς ο ελεγκτής δεν λαμβάνει καμία δραστική απόφαση με αυτές τις πληροφορίες, ούτε προειδοποιεί το AVE να σταματήσει, όταν υπήρχε ακόμα χρόνος.

08.48. Δεύτερη επικοινωνία με το Iryo:

Μηχανοδηγός Iryo: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να ελέγξω το σύστημα LZB. Γι' αυτό είμαι ακόμα σταματημένος στο σηματοδότη εισόδου».

Κέντρου Ελέγχου (CRC) Atocha προς μηχανοδηγό Iryo: «Εντάξει, λοιπόν, το συντομότερο δυνατό. Και αν έχετε οποιοδήποτε πρόβλημα, απλώς καλέστε μας».

Μηχανοδηγός Iryo: «Εντάξει, τέλεια».

Και κάπου εκεί ακούγεται μια εσωτερική συζήτηση στο Κέντρο Ελέγχου, αποκαλύπτοντας το... χάος που επικρατούσε:

«Σοβαρά τώρα, φίλε; Σοβαρά τώρα; Το ''6071'' έχει προβλήματα με τον εξοπλισμό. Προχωράει μέχρι να σταματήσει. Είχα ένα ''Meta40'' που επρόκειτο να συνεχίσει στο BSL. Δεν έχουμε αλλάξει. Μισό λεπτό».

Τι δείχνει η συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου

Αυτή η εθνική τραγωδία έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία, μόλις έναν μήνα πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη χώρα. Τόσο το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE), όσο και το Λαϊκό Κόμμα (PP) ανακοίνωσαν την άμεση αναστολή των προεκλογικών τους δραστηριοτήτων.

Ο Σάντσεθ έσπευσε στο σημείο της τραγωδίας, τονίζοντας ότι οι αρχές έχουν ήδη αναλάβει δράση και δεσμεύτηκε για πλήρη διαλεύκανση των αιτιών.

Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι από το 2018 έχει αυξήσει κατά 54% τις δαπάνες για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ισπανία δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως για το δίκτυο υψηλής ταχύτητας την περίοδο 2018-2022, περισσότερο από κάθε άλλη χώρα.

Παράλληλα, πάνω από το 90% του σιδηροδρομικού δικτύου της διαθέτει τα υψηλότερου επιπέδου συστήματα ελέγχου ασφαλείας που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των επενδύσεων φαίνεται να κατευθύνθηκε στην κατασκευή νέων υποδομών, ενώ περίπου το 16% αφορούσε τη συντήρηση, την ανανέωση και την αναβάθμιση των υφιστάμενων γραμμών.

Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι δαπάνες συντήρησης στις περίπου 4.000 χιλιόμετρα γραμμών υψηλής ταχύτητας, υπολείπονταν χωρών όπως η Γερμανία και η Ελβετία.

Μέχρι φέτος, πάντως, η Ισπανία συγκαταλεγόταν στις χώρες της ΕΕ με τα χαμηλότερα ποσοστά σιδηροδρομικών δυστυχημάτων.

Πόλεμος» κυβέρνησης - αντιπολίτευσης

Ο ίδιος ο Σάντσεθ, παραδέχθηκε πως είναι «απαράδεκτο» για τη χώρα να καταγράφει δύο σοβαρά σιδηροδρομικά ατυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα στον ίδιο χρόνο, αναφερόμενος και στο προηγούμενο δυστύχημα που είχε σημειωθεί στο Ανταμούζ τον περασμένο Ιανουάριο.

Από την πλευρά της η αντιπολίτευση, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά της κυβέρνησης για τα επίπεδα συντήρησης των υποδομών. Ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιες Φεϊχόο, τόνισε ότι «η Ισπανία έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τι συμβαίνει με το δίκτυό της».

Την ίδια ώρα, το συνδικάτο δημοσίων υπαλλήλων CSIF ζήτησε την άμεση παραίτηση του Υπουργού Μεταφορών, κατηγορώντας τον ότι χρησιμοποιεί τον σταθμάρχη ως «αποδιοπομπαίο τράγο» για βγάλει από πάνω της, τις πολιτικές ευθύνες πριν καν ολοκληρωθεί το πόρισμα.

Παράλληλα, το κόμμα Vox έκανε γνωστό ότι καταθέτει μήνυση κατά της Adif και των υπευθύνων του Σταθμού Ελέγχου Κυκλοφορίας Atocha για «ανθρωποκτονία εξ αμελείας».