Ισραήλ: Τα 4 σενάρια για να αρθεί το αδιέξοδο - Από κυβέρνηση εθνικής ενότητας μέχρι νέες κάλπες

Κανένα από τα δύο κύρια μπλοκ – το ένα με επικεφαλής το δεξιό κόμμα Λικούντ του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου και το άλλο με επικεφαλής το κεντρώο κόμμα Γιασάρ του κύριου αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ – δεν έχει συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών για να σχηματίσει κυβέρνηση στο ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.

Πώς θα μπορούσε λοιπόν να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση;

Σίγουρα, δεν φαίνεται εύκολο, καθώς οι βαθιά ριζωμένες πολιτικές και ιδεολογικές διαιρέσεις καθιστούν σχεδόν αδύνατη οποιαδήποτε φαινομενικά απλή συμμαχία.

Ωστόσο, είναι εφικτό, ακόμη και αν το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη συμμαχία που θα διαρκέσει λίγο περισσότερο από ένα χρόνο περίπου στην εξουσία. Εάν οι ηγέτες των κομμάτων δεν καταφέρουν να βρουν λύση μέσα στις 12 εβδομάδες που έχουν στη διάθεσή τους, τότε οι Ισραηλινοί θα επιστρέψουν στις κάλπες.

Το CNNi, καταγράφει τα πιθανά σενάρια που θα μπορούσαν να αποτρέψουν αυτό το ενδεχόμενο.

Σενάριο 1: Μια κυβέρνηση της αντιπολίτευσης

Στη θεωρία, ο πιο σίγουρος δρόμος της αντιπολίτευσης για την ανατροπή του Νετανιάχου βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ Εβραίων και Αράβων. Και αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιό της.

Δύο από τους ηγέτες των δεξιών κομμάτων του μπλοκ της αντιπολίτευσης, ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, αντιτίθενται σε οποιαδήποτε κυβέρνηση που εξαρτάται από τα δύο αραβικά κόμματα στο κοινοβούλιο – τον Ενιαίο Κατάλογο και το Ραάμ – είτε πρόκειται για συμμετοχή εντός της συνασπιστικής κυβέρνησης είτε για εξωτερική υποστήριξη μιας κυβέρνησης μειοψηφίας. Οι δύο ηγέτες έχουν σκληρύνει τις θέσεις τους μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χάμας στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Μόνο μία κυβέρνηση στην ιστορία του Ισραήλ έχει απολαύσει την πλήρη συμμετοχή ενός αραβικού κόμματος. Το «Ραάμ» ήταν μέρος ενός οκτακομματικού συνασπισμού που κατάφερε να ανατρέψει τον Νετανιάχου το 2021, αλλά κατέρρευσε μόλις ένα χρόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.

Ακόμη και χωρίς να σχηματίσουν κυβέρνηση, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να συνεργαστούν και να αξιοποιήσουν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία για να αντικαταστήσουν τον πρόεδρο της Κνεσέτ, καθώς και άλλες καίριες θέσεις, περιορίζοντας έτσι την υπηρεσιακή κυβέρνηση του Νετανιάχου καθώς αυτή παρέμενε στην εξουσία. Ωστόσο, οι προοπτικές σχηματισμού ενός συνασπισμού που θα τον αντικαταστήσει ως ηγέτη του Ισραήλ παραμένουν εξαιρετικά περίπλοκες και πολιτικά φορτισμένες.

Σενάριο 2: Μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Μια άλλη επιλογή θα ήταν η διάλυση των δύο μπλοκ υπέρ μιας κυβέρνησης ενότητας. Το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου θα συμμετείχε σίγουρα, μαζί με ορισμένους από τους υφιστάμενους εταίρους του στην κυβέρνηση συνασπισμού, καθώς και – το πιο σημαντικό – τουλάχιστον ένα κόμμα από το μπλοκ της αντιπολίτευσης.

Ο Νετανιάχου, σε αυτή την περίπτωση, πιστεύεται ότι είναι πρόθυμος να αποχωριστεί τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Μπεν-Γκβίρ – όχι όμως τον ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών Μπεζαζέλ Σμοτρίτς και τα υπερορθόδοξα κόμματα.

Ο Άιζενκοτ, ωστόσο, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να συνεργαστεί με τον Νετανιάχου, και αν αλλάξει γνώμη, αυτό θα θεωρηθεί από πολλούς Ισραηλινούς που επιθυμούν απεγνωσμένα να δουν τον «Μπίμπι» να φεύγει ως πράξη προδοσίας.

Σενάριο 3: Κυβέρνηση του μπλοκ του Νετανιάχου με αποστάτες

Ένα άλλο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον Νετανιάχου να ενθαρρύνει αποστασίες από κόμματα της αντιπολίτευσης ή μεμονωμένους βουλευτές.

Όμως, και οι τέσσερις ηγέτες των κομμάτων του μπλοκ της αντιπολίτευσης – ο Άιζενκοτ, ο Μπένετ, ο Λίμπερμαν και ο Γιάιρ Γκολάν – έχουν δηλώσει ότι δεν θα συνεργαστούν μαζί του. Και με το μπλοκ του Νετανιάχου να υστερεί κατά οκτώ έδρες, το να πείσει οκτώ μεμονωμένους αποστάτες αποτελεί ένα πολύ απόμακρο σενάριο.

Σενάριο 4: Νέες εκλογές

Ενώ όλες αυτές οι πιθανότητες συζητούνται στο παρασκήνιο, ο Πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ θα πραγματοποιήσει μια σειρά διαβουλεύσεων με μεγάλη δημοσιότητα με τους ηγέτες των κομμάτων που κατάφεραν να εισέλθουν στο κοινοβούλιο.

Αφού ζητήσει τις απόψεις τους, θα αναθέσει σε έναν από αυτούς τους ηγέτες το καθήκον να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Τα αραβικά κόμματα αναμένεται να εκφράσουν την υποστήριξή τους στον Άιζενκοτ, οπότε ο ηγέτης του «Γιάσαρ» ενδέχεται να κληθεί να αναλάβει πρώτος.

Όποιος λάβει την εντολή θα έχει 28 ημέρες για να ολοκληρώσει το έργο, με πιθανή παράταση 14 ημερών, αν χρειαστεί.

Αν όλα καταλήξουν σε αδιέξοδο, ο Πρόεδρος θα ζητήσει από έναν δεύτερο ηγέτη να δοκιμάσει. Θα έχουν μόνο 28 ημέρες για να βρουν λύση.

Μετά από αυτό, η πλειοψηφία των μελών της Κνεσέτ θα μπορούσε να ζητήσει από τον Πρόεδρο να αναθέσει το έργο σε έναν τρίτο υποψήφιο, ο οποίος θα έχει στη συνέχεια 14 ημέρες για να σχηματίσει συνασπισμό.

Εάν κανένας από αυτούς δεν επιτύχει κάποια σημαντική πρόοδο, θα διεξαχθούν νέες εκλογές.

Ο άνθρωπος που φαίνεται να βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να διαχειριστεί αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι ο Νετανιάχου. Ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, μπορεί να περιμένει: Εάν ο κύριος αντίπαλός του, ο Άιζενκοτ, πάρει την πρώτη ευκαιρία – και αποτύχει – η εντολή πιθανότατα θα περάσει σε αυτόν. Και αν αποτύχει και αυτός, το πολιτικό αδιέξοδο φαίνεται βέβαιο ότι θα οδηγήσει το Ισραήλ σε έναν ακόμη γύρο εκλογών – με τον Νετανιάχου να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για μήνες, έως ότου σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.

Οι επαναληπτικές εκλογές –οι οποίες θα πραγματοποιηθούν το νωρίτερο την επόμενη άνοιξη – είναι μια πιθανότητα, η οποία όμως θα οδηγήσουν το Ισραήλ σε κατάσταση πολιτικής παράλυσης, ενώ θα είναι οι έβδομες εκλογές σε οκτώ χρόνια.