Γράψιμο με το χέρι ή πληκτρολόγηση: Τι μας βοηθά περισσότερο να μαθαίνουμε και να θυμόμαστε

Όπως εξηγεί στο Infobae ο Χοσέ Άνχελ Μουνιόθ, ψυχολόγος ειδικευμένος στη γνωστική νευροεπιστήμη και καθηγητής στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Λα Ριόχα (UNIR) στην Ισπανία, τόσο η χειρόγραφη όσο και η ψηφιακή γραφή βασίζονται στις ίδιες θεμελιώδεις γλωσσικές διαδικασίες. Ο εγκέφαλος συνδέει τις έννοιες με τις λέξεις, τις μετατρέπει σε γράμματα και ενεργοποιεί τις απαραίτητες κινήσεις για την αποτύπωσή τους. Η σημαντική διαφορά εντοπίζεται στον τρόπο εκτέλεσης αυτών των κινήσεων και στην αντίστοιχη νευρωνική δραστηριότητα.

Τα πλεονεκτήματα της γραφής με το χέρι

Όταν γράφουμε με το χέρι, χρειάζεται να σχηματίσουμε κάθε γράμμα ξεχωριστά, συντονίζοντας με ακρίβεια τα δάχτυλα και τον καρπό. Αντίθετα, η πληκτρολόγηση απαιτεί κυρίως τον εντοπισμό και το πάτημα των κατάλληλων πλήκτρων.

Μελέτη που πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος έδειξε ότι η γραφή με το χέρι συνδέεται με εκτενέστερη και περισσότερο διασυνδεδεμένη νευρωνική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στις κεντρικές και βρεγματικές περιοχές του εγκεφάλου.

«Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το γράψιμο με το χέρι συνδυάζει τις οπτικές πληροφορίες, την κίνηση και τις αισθήσεις που λαμβάνουμε από τους μυς και τα δάχτυλά μας», αναφέρει ο Μουνιόθ. Αυτή η πολυαισθητηριακή εμπειρία ενδέχεται να διευκολύνει την κατανόηση και τη συγκράτηση πληροφοριών, αν και τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.

Επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Life εξέτασε σειρά ερευνών και διαπίστωσε ότι η γραφή με το χέρι ενεργοποιεί δίκτυα που σχετίζονται με τον κινητικό έλεγχο, την αισθητηριακή αντίληψη και σύνθετες γνωστικές λειτουργίες. Η συνεργασία αυτών των συστημάτων φαίνεται ότι συμβάλλει στην κωδικοποίηση των πληροφοριών, διαδικασία απαραίτητη για τη μετέπειτα ανάκλησή τους.

Ένα ακόμη πλεονέκτημα της γραφής με το χέρι είναι ο βραδύτερος ρυθμός της. Όταν κρατάμε σημειώσεις με χαρτί και μολύβι, συνήθως δεν προλαβαίνουμε να καταγράψουμε αυτολεξεί όσα ακούμε. Αναγκαζόμαστε επομένως να επιλέγουμε τις σημαντικότερες πληροφορίες, να τις επεξεργαζόμαστε και να τις συνοψίζουμε. Αντίθετα, το πληκτρολόγιο επιτρέπει την ταχύτερη καταγραφή μεγαλύτερου όγκου πληροφοριών, αλλά ενέχει τον κίνδυνο της μηχανικής απομαγνητοφώνησης, χωρίς ουσιαστική επεξεργασία του περιεχομένου.

Ο συνδυασμός των δύο μεθόδων

Ο Ισπανός επιστήμονας προτείνει τον συνδυασμό των δύο τρόπων γραφής. Το πληκτρολόγιο μπορεί να χρησιμοποιείται για τη γρήγορη καταγραφή πληροφοριών σε μαθήματα ή συναντήσεις και το χαρτί για τη μεταγενέστερη οργάνωση και σύνοψή τους.

Ιδιαίτερα αποτελεσματική θεωρεί τη χειρόγραφη προσπάθεια αναπαραγωγής όσων μάθαμε χωρίς να συμβουλευόμαστε τις σημειώσεις μας. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εντοπίζουμε κενά στις γνώσεις μας και να ενισχύουμε τη μάθηση. Το ίδιο ισχύει για τη δημιουργία σχεδιαγραμμάτων, τη σύνδεση εννοιών με απλά σκίτσα και την καταγραφή προσωπικών εμπειριών.

«Η γραφή με το χέρι δεν είναι μαγική λύση ούτε αντικαθιστά άλλες μορφές μάθησης. Είναι ένα εργαλείο που αξίζει να διατηρηθεί και να εξασκηθεί, ειδικά κατά τη διάρκεια των εκπαιδευτικών σταδίων στα οποία αναπτύσσονται οι θεμελιώδεις γνωστικές δεξιότητες», επισημαίνει ο Μουνιόθ.

Παραμένει, ωστόσο, χρήσιμη και στους ενηλίκους, καθώς ενθαρρύνει τη βαθύτερη επεξεργασία πληροφοριών. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον καθηγητή, η εκπαίδευση δεν πρέπει να εγκαταλείψει το χαρτί και το μολύβι στο όνομα της ψηφιοποίησης, αλλά να αξιοποιεί συμπληρωματικά τις δυνατότητες και των δύο μεθόδων.