Πόσο πιθανό είναι να μπουν οι ΗΠΑ σε ένα διετές pause μετά τα αποτελέσματα των εκλογών

Μία από τις πρώτες κινήσεις που έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ήταν αναρτήσεις με τις οποίες απειλούσε ότι θα γίνει ο «κύριος βέτο» απέναντι στις πλειοψηφίες των Δημοκρατικών στη Γερουσία και στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αυτή η κίνηση είναι απολύτως συνεπής με τον χαρακτήρα του Αμερικανού Προέδρου, ο οποίος επιβεβαιώνεται σχεδόν κάθε μέρα τα δύο τελευταία χρόνια. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θέλει εμπόδια, δεν θέλει «συγκυβερνήτες», δεν θέλει να του υπαγορεύουν πολιτικές και κυρίως δεν θέλει να μπλέκονται στα πόδια του οι Δημοκρατικοί. Πλην όμως το πολιτικό σκηνικό στις ΗΠΑ είναι πλέον διαφορετικό.

Οι εξουσίες του Προέδρου σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα είναι διευρυμένες. Έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει και να ζητά να εφαρμοστεί άμεσα η απόφασή του μέσω διαταγμάτων. Είναι άλλωστε κάτι παραπάνω από συχνή η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο να υπογράφει διατάγματα που ξεκινήσουν από την... μετονομασία λιμνών μέχρι την κήρυξη πολέμων.

Όσο ο πρόεδρος έχει την πλειοψηφία στη Βουλή και τη Γερουσία τίποτα δεν μπορεί να αμφισβητήσει την παντοκρατορία του. Ακόμα και αν σε ένα από τα δύο Σώματα υπάρχει οριακή πλειοψηφία των αντιπάλων συχνά ένας ή δύο βουλευτές των Δημοκρατικών μπορεί να «πεισθούν» και να λύσουν τα χέρια του Προέδρου. Το σκηνικό όμως είναι πλέον εντελώς διαφορετικό και η κυριαρχία των Δημοκρατικών είναι πλήρης.

Το «σύνηθες» shut down

Ο κύριος φόβος για την επόμενη διετία είναι το ενδεχόμενο αυτοί οι δύο πόλοι εξουσίας να βρίσκονται σε έναν διαρκή πόλεμο και να οδηγήσουν το αμερικανικό Δημόσιο, αλλά και ευρύτερα την αμερικανική οικονομία σε παραλυσία, που αυτονόητα θα έχει επιπτώσεις σε όλον τον πλανήτη.

Μια τέτοια εικόνα, που μοιάζει σαν το τρέιλερ ενός ευρύτερου αδιεξόδου συμβαίνει κατά κανόνα προς το τέλος κάθε χρόνου όταν πρέπει να ψηφιστεί ο προϋπολογισμός. Τότε όταν Βουλή και Γερουσία, με όλες τις εσωτερικές ισορροπίες τους, δεν καταφέρουν να βρουν τη χρυσή τομή για τις δαπάνες και το χρέος έρχεται το shut down. Τότε το Δημόσιο σταματά να πληρώνει τους υπαλλήλους του, χιλιάδες τίθενται σε αναγκαστική αργία, μια κατάσταση που μπορεί να έχει κόστος δισεκατομμυρίων. Υπήρχαν περιπτώσεις που το shut down κράτησε έως και 40 μέρες, με πολύ ισχυρό αποτύπωμα κοινωνικά και οικονομικά.

Ο κύριος φόβος του Ντόναλντ Τραμπ

Γερουσία και Βουλή εκτός όλων των άλλων εξουσιών που τους παρέχει το Σύνταγμα είναι τα δύο σώματα που μπορούν να ελέγχουν τις αποφάσεις του Πρόεδρου, μπορούν να ζητήσουν ακόμα και τη δικαστική διερεύνιση υποθέσεων που έχουν την οσμή σκανδάλου, μπορούν ακόμα και να καθαιρέσουν έναν Πρόεδρο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει έρθει αντιμέτωπος πολλές φορές με δηλώσεις Δημοκρατικών της Γερουσίας και της Βουλής που ζητούσαν να αρχίσει έλεγχος των οικονομικών του Προέδρου, κατηγορώντας τον ότι κέρδισε εκατομμύρια δολάρια, εκμεταλευόμενος το κλίμα που δημιούργησαν οι ίδιες του οι αποφάσεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράν. Κάποιοι πήγαν ένα βήμα παραπέρα. Άφησαν υπονοούμενα για την νοητική επάρκεια του Ντόναλντ Τραμπ, αφήνοντας να ενοηθεί ότι μπορεί να γίνει χρήση του περιβόητου Impeachment, που είναι ουσιαστικά μια δικαστική διαδικασία της Βουλής που μπορεί να αποφασίσει να απαλλάξει από τα καθήκοντά του τον Πρόεδρο.

Είναι πάντως εξαιρετικά αμφίβολο αν πολιτικά οι Δημοκρατικοί θα επιλέξουν να προχωρήσουν σε μια τόσο σοβαρή κίνηση, που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ακόμα περισσότερο τον διχασμό που είναι εμφανής στην αμερικανική κοινωνία εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία.

Πότε «πεθαίνει» ένα νομοσχέδιο

Ο συγκρουσιακός χαρακτήρας του Ντόναλντ και η κυριαρχία των Δημοκρατικών στα νομοθετικά σώματα θα δοκιμάσει σοβαρά τις αντοχές του συστήματος.

Ποια είναι όμως η διαδικασία για να ψηφιστεί, να απορριφθεί ή να «πεθάνει» ένα νομοσχέδιο; Βουλή και Γερουσία ψηφίζουν ένα νομοσχέδιο, το οποίο στέλνουν στον Πρόεδρο για να το υπογράψει και να γίνει νόμος του κράτους. Ο Πρόεδρος, αν έχει αντιρρήσεις, έχει διορία 10 εργάσιμων ημερών για να το γυρίσει πίσω με τις παρατηρήσεις του. Εκεί αρχίζει ένας νέος κύκλος διαβουλεύσεων και συνήθως, έστω και στα χρονικά όρια που προβλέπει ο νομοθέτει βρίσκεται η χρυσή τομή. Ο Πρόεδρος από την άλλη μπορεί να εκμεταλευτεί μια άλλη δυνατότητα. Αν το νομοσχέδιο που έρχεται στα χέρια έχει ψηφιστεί στα τέλη της κάθε περιόδου (συνήθως τον Δεκέμβριο) το νομοσχέδιο δεν βρίσκει ενεργό το νομοθετικό σώμα και έτσι «πεθαίνει».

Όλα αυτά τα διαδικαστικά θα έχουν σημασία αν αποφασίσουν οι δύο πλευρές να τα χρησιμοποιήσουν για να επιβάλλουν τις πολιτικές τους. Αν πάντως παραμένει ενεργός ένας πόλεμος μεταξύ Προέρου και Σωμάτων οι προβλέψεις για την αμερικανική οικονομία δεν είναι ευοίωνες. Και όπως είναι φυσικό οι αναταράξεις στις ΗΠΑ επηρεάζουν και τον τελευταίο κάτοικο αυτού του πλανήτη.