«Honeytrap»: Πώς οι μυστικές υπηρεσίες παγιδεύουν ισχυρούς άνδρες μέσω ερωτικών σχέσεων
Νατάσα Βορύλλα,
Επιμέλεια
Όταν ακούτε τη φράση «Honeytrap» (σ.σ παγίδα μελιού), ίσως φέρνετε στο μυαλό σας κάτι βγαλμένο από ταινία του James Bond: μια όμορφη, μυστηριώδη γυναίκα που χρησιμοποιεί τη γοητεία της για να πλησιάσει έναν ανυποψίαστο στόχο, προσποιούμενη ότι τον αγαπά, ενώ παράλληλα του αποσπά πολύτιμες πληροφορίες.
Το τέχνασμα αυτό όμως δεν είναι απλώς ένα κλισέ των κατασκοπευτικών θρίλερ, αναφέρει το CNNi. Έχει μακρά ιστορία και συνεχίζει να χρησιμοποιείται από κατασκόπους σε όλο τον κόσμο. Οι συνέπειες για τις εταιρείες και τα άτομα που πέφτουν σε αυτές τις παγίδες μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Nvidia, Jensen Huang, παραιτήθηκε την Πέμπτη μετά από μια εβδομάδα αναταραχής στην εταιρεία του, τον μεγαλύτερο κατασκευαστή τσιπ τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο, καθώς σύμφωνα με αναφορές είχε σχέση με μια γυναίκα, η οποία, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, μετέφερε πληροφορίες στην κινεζική κυβέρνηση.
Πολλές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, όπως το πώς και πότε η Άλις Χουάνγκ (χωρίς καμία συγγενική σχέση) μπορεί να στρατολογήθηκε από Κινέζους επικεφαλής κατασκοπείας και ποιες πληροφορίες διέρρευσαν, εάν διέρρευσαν.
Το Πεκίνο χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς κατασκοπείας υπέρ της Κίνας «αβάσιμες εικασίες», ωστόσο, η υπόθεση έχει σοβαρές επιπτώσεις πέρα από τη Nvidia και τον Τζένσεν Χουάνγκ, ιδίως στις σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, των μεγάλων αντιπάλων στην κούρσα για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Η έλλειψη κρίσης ενός διευθύνοντος συμβούλου μιας από τις σημαντικότερες εταιρείες στον κόσμο, ο οποίος συνάπτει σχέση με κάποια που φέρεται να είναι πράκτορας του Κομμουνιστικού Κόμματος, είναι άκρως εντυπωσιακή», δήλωσε ο Άιζακ Στόουν Φις, ιδρυτής της εταιρείας επιχειρηματικών πληροφοριών Strategy Risks.
«Ίσως να μην μοιράστηκε ποτέ καμία σημαντική πληροφορία μαζί της. Αλλά η ίδια η ύπαρξη (αυτής της σχέσης) αποτελεί πρόβλημα από μόνη της».
Πώς να στήσετε μια «παγίδα μελιού»
Οι υπηρεσίες πληροφοριών κάθε χώρας στοχοποιούν άτομα που ενδέχεται να έχουν πρόσβαση σε σημαντικές πληροφορίες, δήλωσε ο Τζον Σάιφερ, πρώην αξιωματικός πληροφοριών της CIA που υπηρέτησε στην Ασία και την Ευρώπη και νυν ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Michael V. Hayden για τις Πληροφορίες, την Πολιτική και τη Διεθνή Ασφάλεια.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να στηθεί μια παγίδα μελιού. Μία μέθοδος είναι να παρασύρουν τον στόχο σε μια συμβιβαστική ή ενοχοποιητική θέση και στη συνέχεια να τον εκβιάσουν ή να τον απειλήσουν. Για παράδειγμα, εάν επισκεφθεί έναν οίκο ανοχής ή συνευρεθεί με μια εργαζόμενη του σεξ, μια υπηρεσία πληροφοριών «επεμβαίνει και λέει: "Λοιπόν, μπορούμε να σε συλλάβουμε ή μπορείς να μας βοηθήσεις"», δήλωσε ο Πίτερ Μάτις, πρόεδρος του Ιδρύματος Jamestown, μιας δεξαμενής σκέψης αμυντικής πολιτικής με έδρα την Ουάσιγκτον.
Ένας άλλος τρόπος, ο οποίος απεικονίζεται συχνότερα στις ταινίες και τα μέσα ενημέρωσης, αλλά είναι λιγότερο συνηθισμένος στην πραγματική ζωή, είναι ένας εκπαιδευμένος ξένος πράκτορας να προσεγγίσει απευθείας τον στόχο, με πρόθεση να τον αποπλανήσει και να τον εκμεταλλευτεί εξαρχής, ανέφερε ο Σάιφερ. Ένα παράδειγμα αυτού ήταν όταν μια γυναίκα πράκτορας της Μοσάντ, προσποιούμενη την Αμερικανίδα τουρίστρια «Σίντι», αποπλάνησε και στη συνέχεια απήγαγε τον πρώην πυρηνικό τεχνικό Μορντεχάι Βανούνου, ο οποίος είχε διαρρεύσει στον βρετανικό Τύπο εκρηκτικά μυστικά για το ακόμη αδήλωτο πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ.
Ωστόσο, το πιο πιθανό σενάριο είναι το εξής: Ένας άνδρας ή μια γυναίκα αναπτύσσει μια σχέση με κάποιο πρόσωπο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για μια υπηρεσία πληροφοριών. Η υπηρεσία αντιλαμβάνεται αυτή τη σχέση και στη συνέχεια στρατολογεί το άτομο –είτε μέσω κινήτρων είτε μέσω εξαναγκασμού– για να συλλέξει πληροφορίες από τον στόχο.
Κρυφοί εραστές και ψεύτικα παιδιά
Αυτές οι τακτικές πηγαίνουν πολύ πίσω στον χρόνο – η Ανατολική Γερμανία εκπαίδευε, ως γνωστόν, όμορφους, γοητευτικούς άνδρες για να γίνουν «κατάσκοποι Ρωμαίοι» κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Οι Ρώσοι το έκαναν «συνεχώς» εκείνη την περίοδο, στέλνοντας τόσο άνδρες όσο και γυναίκες πράκτορες να χτυπήσουν τις πόρτες των ξενοδοχείων Δυτικών διπλωματών ή δημοσιογράφων, είπε ο Σάιφερ.
Σε ένα ιδιαίτερα σκανδαλώδες παράδειγμα που διήρκεσε από τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980, ένας άνδρας τραγουδιστής της όπερας του Πεκίνου έπεισε τον Γάλλο διπλωμάτη Μπερνάρ Μπουρσικό, που υπηρετούσε στο Πεκίνο, ότι ήταν γυναίκα, και ακολούθησε ένα κρυφό ειδύλλιο. Ο τραγουδιστής, Σι Πέι Που, κατάφερε να διατηρήσει την απάτη για σχεδόν δύο δεκαετίες, ισχυριζόμενος μάλιστα ότι είχε αποκτήσει τον γιο του Μπουρσικό – ένα μικρό αγόρι που, στην πραγματικότητα, ανήκε στη μειονότητα των Ουιγούρων της Κίνας και είχε πωληθεί από την πάμφτωχη μητέρα του.
Κάποια στιγμή, οι κινεζικές μυστικές υπηρεσίες προσέγγισαν τον Μπουρσικό, λέγοντάς του ότι θα μπορούσε να συνεχίσει να βλέπει τον Σι μόνο αν τους παρείχε πληροφορίες από τη γαλλική πρεσβεία. Φοβούμενος για την ασφάλεια του Σι, ο Μπουρσικό συμμορφώθηκε, παραδίδοντάς τους έγγραφα για χρόνια, μέχρι που τελικά κατάφερε να φέρει τον Σι και το αγόρι στη Γαλλία. Εκεί, οι εραστές συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και τελικά έλαβαν χάρη και το πραγματικό φύλο του Σι αποκαλύφθηκε, προς μεγάλη συντριβή του Μπουρσικό.
Μια άλλη διάσημη υπόθεση στις αρχές της δεκαετίας του 2000 αφορούσε την Κινεζοαμερικανίδα Κατρίνα Λεούνγκ, την οποία το FBI πλήρωνε αδρά για να κατασκοπεύει την Κίνα. Στην πραγματικότητα, ήταν διπλή πράκτορας που διοχέτευε διαβαθμισμένες πληροφορίες στο Πεκίνο – ενώ παράλληλα διατηρούσε ερωτικές σχέσεις με δύο πράκτορες του FBI, συμπεριλαμβανομένου του επί χρόνια χειριστή της. Εκείνη και ο χειριστής της συνελήφθησαν το 2003. Βάσει συμφωνίας παραδοχής ενοχής, εξέτισε ποινή φυλάκισης όχι μεγαλύτερη των τριών μηνών.
Οι Κινέζοι κατάσκοποι «κυνηγούν τους πάντες», δήλωσε ο Σάιφερ. «Κυνηγούν Αυστραλούς. Κυνηγούν Βιετναμέζους. Κυνηγούν Σιγκαπουριανούς... Ό,τι κι αν πει το Κομμουνιστικό Κόμμα ότι παρουσιάζει ενδιαφέρον γι' αυτούς, θα βρουν τρόπους να το κυνηγήσουν». Ο Στόουν Φις συμφώνησε, λέγοντας ότι πιθανότατα εφαρμόζονται παρόμοιες τακτικές σε Ιάπωνες, Κορεάτες και Ευρωπαίους στόχους – και ότι οι κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούν ακόμη και τακτικές «δοχείου μελιού» (honeypot) εναντίον εγχώριων ανταγωνιστών τους στο πλαίσιο της βιομηχανικής κατασκοπείας.
Εν τω μεταξύ, η Κίνα έχει προειδοποιήσει τους δικούς της πολίτες να αποφεύγουν να πέφτουν θύματα – με το Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας να δηλώνει το 2024 ότι είχε εντοπίσει περιπτώσεις «ξένης κατασκοπείας (που χρησιμοποιεί) το διαδικτυακό ρομάντζο και τις γνωριμίες ως σημείο εισόδου».
«Μεταμφιέζοντας προσεκτικά την ταυτότητά τους, σκηνοθετώντας φαινομενικά "μοιραίες συναντήσεις" και υφαίνοντας σαγηνευτικές παγίδες, επιδιώκουν να κερδίσουν και να στρατολογήσουν άτομα εντός της Κίνας, να κλέψουν κρατικά μυστικά και να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια της Κίνας», προειδοποίησε.
Τι διακυβεύεται στην υπόθεση Nvidia;
Ο Σάιφερ εκτιμά ότι οι παγίδες μελιού πετυχαίνουν μόνο περίπου στο 10% των περιπτώσεων - αλλά «στην κατασκοπεία, χρειάζεται μόνο να βρεις μερικά βασικά άτομα σε θέσεις κλειδιά». Ακόμα και μία επιτυχημένη παγίδα από τις 1.000 προσπάθειες θα μπορούσε να θεωρηθεί μεγάλη νίκη εάν αυτοί οι στόχοι είχαν πρόσβαση σε σημαντικά μυστικά.
Και υπάρχουν πολλά μυστικά προς κλοπή στο σημερινό γεωπολιτικό και τεχνολογικό τοπίο.
«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναγνωριστεί ως μία από εκείνες τις βασικές τεχνολογίες που είναι κρίσιμες για οτιδήποτε άλλο. Επιτρέπει τη μεταποίηση, επιτρέπει την επιστημονική ανακάλυψη, επιτρέπει τον κοινωνικό έλεγχο, επιτρέπει τη στρατιωτική στόχευση», δήλωσε ο Μάτις.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, «όλοι έχουμε σχέσεις που θα μπορούσαν να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης - ρομαντικές, πλατωνικές ή επαγγελματικές. Ο μόνος αλάνθαστος τρόπος για να αποφύγετε να στοχοποιηθείτε είναι να παραμείνετε σε εγρήγορση.
Ή, όπως το έθεσε ο Μάτις: «Είσαι στόχος. Μην είσαι ανόητος. Και φρόντισε να κάνεις ερωτήσεις».
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
