Σύσταση Κομισιόν στην Ελλάδα για επανεξέταση 1.236 φοροαπαλλαγών - Τι αναφέρει για diesel

Το σχέδιο των συστάσεων δεν έχει χαρακτήρα δεσμευτικής οδηγίας, ούτε επιβάλλει άμεσα μέτρα στην ελληνική κυβέρνηση. Ωστόσο, καταγράφει με σαφή τρόπο τα πεδία στα οποία η Κομισιόν εντοπίζει στρεβλώσεις, απώλειες εσόδων και αντικρουόμενα φορολογικά κίνητρα.

Πίσω από τις θετικές αναφορές στις δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας, η Επιτροπή θέτει ζήτημα «πράσινων» φόρων στα ορυκτά καύσιμα και στο diesel κίνησης, ενώ επανέρχεται με έμφαση στο εύρος των φορολογικών εξαιρέσεων και απαλλαγών.

Στο μικροσκόπιο 1.236 φοροαπαλλαγές

Κεντρικό σημείο της έκθεσης είναι το εύρος των φορολογικών δαπανών, δηλαδή των φοροαπαλλαγών, των εξαιρέσεων και των ειδικών μειώσεων που περιορίζουν τα δημόσια έσοδα.

Η Κομισιόν αναφέρει ότι «η Ελλάδα χάνει σημαντικά έσοδα λόγω των φορολογικών δαπανών», σημειώνοντας ότι στη χώρα καταγράφονται 1.236 τέτοιες περιπτώσεις. Παράλληλα, τονίζει ότι δεν υπάρχει επίσημος μηχανισμός αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους, ώστε να εξετάζεται αν οι φοροαπαλλαγές επιτυγχάνουν τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκαν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι 1.236 φορολογικές δαπάνες είχαν εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος 22,88 δισ. ευρώ το 2024. Οι σημαντικότερες αφορούν απαλλαγές για πρώτη κατοικία, φοροαπαλλαγές ενοικίων, φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, φορολογία επιχειρήσεων, μειωμένο ΦΠΑ και ειδικούς φόρους κατανάλωσης.

Η Επιτροπή συγκρίνει το πλήθος και το κόστος αυτών των φορολογικών δαπανών με άλλες χώρες και συστήνει την επανεξέταση και τον εξορθολογισμό τους. Το βασικό μήνυμα είναι ότι οι εξαιρέσεις και οι ειδικές μειώσεις στη φορολογία έχουν σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα και πρέπει να αξιολογούνται με σαφή κριτήρια.

ΦΠΑ: Βελτιώνεται η συμμόρφωση - Υψηλό το κόστος από εξαιρέσεις

Στον ΦΠΑ, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η συμμόρφωση έχει βελτιωθεί. Παρ’ όλα αυτά, επισημαίνει ότι οι εξαιρέσεις και οι ειδικές ρυθμίσεις εξακολουθούν να έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και να περιορίζουν την απόδοση του φόρου.

Το κόστος των φορολογικών δαπανών που συνδέονται με τον ΦΠΑ ανήλθε σε 9,4 δισ. ευρώ το 2023, ποσό που αντιστοιχεί στο 18,3% των δυνητικών εσόδων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν συνδέεται μόνο με τη φορολογική συμμόρφωση, αλλά και με τις απαλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία του ίδιου του φόρου.

Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση αναφέρεται σε πεδία όπως η ιδιωτική εκπαίδευση και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπου οι απαλλαγές επιβαρύνουν τη λειτουργία του ΦΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης συγκεκριμένων εξαιρέσεων.

Στο επίκεντρο οι αυτοαπασχολούμενοι

Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στους αυτοαπασχολούμενους και ειδικά σε δραστηριότητες όπου κυριαρχούν οι συναλλαγές με μετρητά και η περιορισμένη καταγραφή.

Η Κομισιόν αναφέρει ότι «η φοροδιαφυγή στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα», ιδίως σε περιπτώσεις όπου οι συναλλαγές γίνονται χωρίς επαρκή φορολογική αποτύπωση.

Η επισήμανση αφορά κυρίως μη στεγασμένα τεχνικά επαγγέλματα και λοιπές υπηρεσίες που παρέχονται εκτός επαγγελματικής εγκατάστασης. Πρόκειται για δραστηριότητες στις οποίες οι πληρωμές γίνονται συχνά «χέρι με χέρι», χωρίς POS και χωρίς πλήρη καταγραφή.

Με αυτούς τους αστερίσκους, και παρότι η έκθεση δεν διατυπώνει ρητή σύσταση για συγκεκριμένα εργαλεία, δεν διαφαίνεται περιθώριο άμεσης απόσυρσης μέτρων όπως το τεκμαρτό εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Τι αναφέρει για την ενέργεια

Ιδιαίτερο βάρος δίνει η Κομισιόν στην ενέργεια. Η έκθεση σημειώνει ότι η Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εν μέρει λόγω της εξάρτησης από το φυσικό αέριο.

Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με την Επιτροπή, εντοπίζεται στη φορολογία. Όπως αναφέρει, «η φορολόγηση της ενέργειας εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας, στέλνοντας αντικρουόμενα σήματα τιμών».

Με άλλα λόγια, η Κομισιόν θεωρεί ότι το σημερινό φορολογικό πλαίσιο δεν στηρίζει με συνέπεια την πράσινη μετάβαση, καθώς η φορολογική επιβάρυνση δεν αντανακλά πλήρως το περιβαλλοντικό κόστος των καυσίμων.

Αυξήσεις φόρων στο diesel

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο diesel κίνησης. Αν και από τα κείμενα δεν προκύπτει ότι έχει ανοίξει επίσημη συζήτηση για άμεση αλλαγή στη φορολογία του, η Κομισιόν το αντιμετωπίζει ως χαρακτηριστική περίπτωση στρέβλωσης.

Η έκθεση επισημαίνει ότι ο φόρος στο πετρέλαιο κίνησης παραμένει χαμηλότερος, ενώ η κυβέρνηση το στηρίζει με πρόσθετη επιδότηση 15 έως 20 λεπτών ανά λίτρο λόγω της κρίσης. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη να περιοριστεί ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, καθώς το diesel αποτελεί βασικό καύσιμο για την παραγωγή και τις οδικές μεταφορές στην Ελλάδα.

Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς γίνεται την ίδια περίοδο κατά την οποία στη δημόσια συζήτηση στη χώρα διατυπώνονται αιτήματα για ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις φόρων στα καύσιμα.

Πράσινοι φόροι, τέλη κυκλοφορίας και καθαρότερα οχήματα

Η Κομισιόν δεν περιορίζεται στη σύγκριση του diesel με την ηλεκτρική ενέργεια. Στην έκθεση υπογραμμίζει ότι οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στο diesel παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλοί σε σχέση με τη βενζίνη, παρότι το diesel θεωρείται πιο επιβλαβές για το περιβάλλον.

Η κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την πράσινη μετάβαση δείχνει ότι τα επόμενα χρόνια οι κυβερνήσεις θα κληθούν να προσαρμόσουν τη φορολογία τους. Στο τραπέζι, μεσοπρόθεσμα, θα μπορούσαν να βρεθούν μέτρα όπως η αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο diesel, η εξίσωση ή η προσέγγιση της φορολογίας του με τη βενζίνη, η αναπροσαρμογή των τελών κυκλοφορίας με βάση τους ρύπους, νέα κίνητρα για ηλεκτρικά οχήματα, επιδοτήσεις αγοράς, φορολογικές εκπτώσεις και αλλαγές στον φόρο ταξινόμησης ώστε να ευνοούνται καθαρότερα οχήματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, η έκθεση επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους πιο γερασμένους στόλους οχημάτων στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό επιβαρύνει τις εκπομπές και ενισχύει, σύμφωνα με την Κομισιόν, την ανάγκη για παρεμβάσεις που θα συνδέουν τη φορολογία με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των οχημάτων.