Πώς η κρίση καυσίμων αεροσκαφών θα μπορούσε να αλλάξει τις διακοπές εκατομμυρίων ανθρώπων

Δεν είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται μια τέτοια πρόκληση. Τα αεροπορικά ταξίδια τον 21ο αιώνα έχουν αντιμετωπίσει κάποια εμπόδια που κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει. όπως ο Covid, αλλά και η έκρηξη του ηφαιστείου στην Ισλανδία το 2010, το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα να κλείσει μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου για οκτώ ημέρες, κόστισε περίπου 3,75 δισεκατομμύρια ευρώ και προκάλεσε ανείπωτο χάος στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπως αναφέρει ο Guardian.

Υπήρξαν προβλήματα που περιορίστηκαν σε μια χώρα ή περιοχή - η διακοπή του υποσταθμού Χίθροου και η ενεργειακή κρίση στη Ιβηρική χερσόνησο, αλλά από τότε που ξεκίνησαν τα αεροπορικά ταξίδια, δεν έχουν ποτέ εμποδιστεί παγκοσμίως από έλλειψη καυσίμων.

Για αρχή η κυριολεκτική εξάντληση των αποθεμάτων δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί. Ενώ το 41% ​​των ευρωπαϊκών καυσίμων αεροσκαφών περνά από τα Στενά του Ορμούζ, και οι αναλυτές της αγοράς Kpler έδειξαν ότι οι παγκόσμιες αποστολές καυσίμων αεριωθούμενων και κηροζίνης μειώθηκαν κάτω από 2,3 εκατομμύρια τόνους την περασμένη εβδομάδα, που είναι το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί, ο Ρίτσαρντ Γκριν, καθηγητής βιώσιμης ενέργειας στο Imperial College London, στέκεται στην αλήθεια των αριθμών.

«Ο κόσμος χρησιμοποιεί περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, το μεγαλύτερο μέρος του από πετρελαιοπηγές και ένα μέρος εξάγεται μαζί με το φυσικό αέριο. Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα θα περνούσαν από το Ορμούζ. Ένα μέρος αυτού μπορεί να περάσει μέσω αγωγών. Τα ΗΑΕ έχουν ακτογραμμή στον Ινδικό Ωκεανό, η Σαουδική Αραβία έχει ακτογραμμή στην Ερυθρά Θάλασσα, υπάρχει μια μικρή αύξηση της παραγωγής σε άλλες χώρες, ο κόσμος παρήγαγε περισσότερο από ό,τι χρησιμοποιούσε πέρυσι... οπότε η πραγματική πτώση είναι πέντε ή 10 στα 100».

Επίσης υπάρχει κάποια ευελιξία στον τρόπο με τον οποίο διασπάται το αργό πετρέλαιο στα διυλιστήρια. «Μπορούν να κάνουν κάτι για να μεταβάλουν τις αναλογίες του ντίζελ, της βενζίνης και των καυσίμων αεροπορίας», εξηγεί ο Γκριν, «αν και δεν μπορούν να το κάνουν επ' άπειρον και πιθανώς δεν θα μπορούσαν να μετατρέψουν την άσφαλτο, το βαρύτερο, πιο κολλώδες μέρος του πετρελαίου, σε καύσιμο αεριωθούμενων, το ελαφρύτερο».

Αλλά πολύ πριν εξαντληθούν, τα καύσιμα θα μπορούσαν να γίνουν εξαιρετικά ακριβά. Αν ο πόλεμος συνεχιζόταν μέχρι τα τέλη Ιουνίου, η Αμρίτα Σεν, ιδρύτρια της συμβουλευτικής εταιρείας Energy Aspects, δήλωσε στους FT ότι όλα τα αποθέματα θα εξαντληθούν.

Θα πάρει χρόνο η επιστροφή στην κανονικότητα

Αλλά ακόμα κι αν ο πόλεμος τελείωνε αύριο, θα χρειάζονταν μήνες για να επιστρέψουμε στις ροές πριν από την κρίση. Ο καθηγητής Ραφαέλ Παλάθιος, επίσης στο Imperial College London, όπου είναι επικεφαλής του τμήματος αεροναυπηγικής, τονίζει: «Τα καύσιμα αεριωθούμενων έχουν διπλασιαστεί σε τιμή τους τελευταίους δύο μήνες περίπου, κάτι που είναι φρικτό. Είναι περίπου το ίδιο κόστος με τη βενζίνη που χρησιμοποιείτε στο αυτοκίνητό σας πέρυσι».

Αυτό έχει ήδη αποτέλεσμα. Στις 22 Απριλίου, η Lufthansa ανακοίνωσε ότι ακυρώνει 20.000 πτήσεις. Μέχρι το περασμένο Σαββατοκύριακο, οι αεροπορικές εταιρείες Spirit είχαν χρεοκοπήσει, η Virgin είχε ανακοινώσει ότι δεν μπορούσε να απορροφήσει το υψηλότερο κόστος καυσίμων και θα έπρεπε να αυξήσει τα ναύλα, και η IAG, η οποία κατέχει την British Airways, ανακοίνωσε ότι «έκανε επίσης κάποιες προσαρμογές στις τιμές».

Η EasyJet έχει λανσάρει μια πολιτική η οποία εγγυάται ότι δεν θα αυξηθούν οι τιμές. Η εταιρία μπόρεσε να προσφέρει την εγγύησή της επειδή είναι 70% ασφαλισμένη, αν και μόνο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Με άλλα λόγια, έχει κάνει οικονομικές συμφωνίες για να κλειδώσει μια τιμή για το 70% των αναγκών της σε καύσιμα.

Η Τζένι Σάουθαν, ιδρύτρια της Globetrender, διεξήγαγε μια δημοσκόπηση σε στελέχη του ταξιδιωτικού κλάδου ήδη από τον Μάρτιο, στην οποία το 49% δήλωσε ότι αναμένει εβδομαδιαίες διακυμάνσεις τιμών. «Οι ταξιδιώτες αντιδρούν καθυστερώντας τις κρατήσεις και περιμένοντας διευκρινίσεις», λέει. Άτομα που έχουν καλή γνώση των εξελίξεων λένε ότι θα πρέπει να κάνετε κράτηση στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο κοντά στο σημείο που θέλετε να πάτε, επειδή οι μικρές διαδρομές θα είναι οι πρώτες που θα ακυρωθούν.

«Η πρώιμη φάση του πολέμου στην Ουκρανία είναι η πλησιέστερη παράλληλη όσον αφορά την αβεβαιότητα και τις φήμες», προσθέτει η Southan. «Η Μέση Ανατολή είναι σημαντική όχι μόνο για τη γεωπολιτική αλλά και για τις αεροπορικές υποδομές και τις ενεργειακές ροές. Επομένως ο αντίκτυπος είναι πιο διάχυτος, επηρεάζει ταυτόχρονα τη δρομολόγηση, την τιμολόγηση και την εμπιστοσύνη», προσθέτει.

Αλυσίδα οι εξελίξεις στις τιμές των καυσίμων

Αποκαλυπτική είναι η δήλωση του Στέφαν Κροϊτζπέιντερ, αντιπροέδρου της Lufthansa. «Όταν μιλάμε για καύσιμα, υπάρχουν βασικά δύο πράγματα. Το ένα είναι ότι οι τιμές αυξάνονται, γεγονός που καθιστά τη βάση κόστους για τις αεροπορικές εταιρείες πιο δύσκολη. Το πόσο επηρεάζεστε εξαρτάται από το αν έχετε αντισταθμίσει την τιμή των καυσίμων σας στο μέλλον. Το άλλο μέρος είναι η προμήθεια καυσίμων, επειδή ανεφοδιάζετε με καύσιμα στον προορισμό σας».

«Δεν έχει νόημα να υπάρχει προμήθεια στη Γερμανία εάν - δεν θέλω να επινοήσω μια υποθετική χώρα με εξαντλημένα καύσιμα και να ξεκινήσω μια άλλη φήμη, οπότε ας πάμε απλώς με τον "προορισμό σας" - δεν μπορεί να σας ανεφοδιάσει με καύσιμα. Η Lufthansa έχει κλειδώσει το 80% της τιμής των καυσίμων της για το υπόλοιπο του έτους, επομένως θεωρεί τον εαυτό της σταθερό. Οι 20.000 ακυρώσεις ήταν πτήσεις που δεν ήταν πλέον κερδοφόρες, επομένως «από εμπορική άποψη, θέλαμε να τις αφαιρέσουμε από το σύστημα ούτως ή άλλως», προσθέτει ο Κροϊτζπέιντερ.

Oι αερομεταφορείς χαμηλού κόστους με δίκτυα μικρών αποστάσεων είναι γενικά οι πιο εκτεθειμένοι, αλλά τουλάχιστον αν χρεοκοπήσουν και μείνετε αποκλεισμένοι, μπορείτε να πάρετε τρένο για το σπίτι. Όταν η γαλλική αεροπορική εταιρεία Aigle Azur κατέρρευσε το 2019, τουλάχιστον μία γυναίκα έμεινε κολλημένη στο Σάο Πάολο επειδή δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά το ακριβό εισιτήριο επιστροφής στο Παρίσι.

Αλλαγή πλεύσης από τους ταξιδιώτες

Και όμως, λέει ο Παλάθιος, όλη αυτή η αναταραχή «μας αναγκάζει να σκεφτούμε, αποσυναρμολογώντας τον τρόπο που ενεργούμε και ζούμε, κάτι που από μόνο του είναι καλό».

«Οι άνθρωποι εξακολουθούν να ταξιδεύουν, αλλά επιλέγουν μέρη που τους φαίνονται ευκολότερα, ασφαλέστερα ή πιο προβλέψιμα. Τα ταξίδια μικρών και περιφερειακών αποστάσεων ωφελούνται, ενώ οι πιο σύνθετες διαδρομές μεγάλων αποστάσεων βρίσκονται υπό μεγαλύτερο έλεγχο» τονίζει με τη σειρά της η Σάουθαν.

Παρόλο που οι ΗΠΑ είναι προστατευμένες από τις ελλείψεις επειδή είναι καθαρός εξαγωγέας, καμία χώρα δεν είναι προστατευμένη από την αύξηση των τιμών.

Η Goldman Sachs προειδοποίησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η πιο εκτεθειμένη ευρωπαϊκή χώρα σε ελλείψεις - ένας συνδυασμός των εισαγωγών του που γίνονται κυρίως μέσω του στενού και των χαμηλών αποθεμάτων του.

Οι εναλλακτικές

Υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις στην κηροζίνη που αποτελεί τη βάση των περισσότερων καυσίμων αεριωθούμενων, και οι δύο εξαιρετικά ακριβές. «Η πρώτη είναι το συνθετικό καύσιμο», λέει ο Παλάθιος. «Είναι μια αντίστροφη διαδικασία».

«Η κανονική διαδικασία στην καύση είναι ότι καίτε υδρογονάνθρακες, και το υδρογόνο πηγαίνει προς τη μία κατεύθυνση, παράγοντας νερό, και ο άνθρακας πηγαίνει προς την άλλη, παράγοντας CO2, κάτι που μας ανησυχεί όλους. «Μπορούμε να το κάνουμε αντίστροφα», λέει ο Παλάσιος.

«Πάρτε άνθρακα, υδρογόνο, ανακατέψτε τα, φτιάξτε το ορυκτό καύσιμο. Αυτή είναι η συνθετική παραγωγή. Η φύση λειτουργεί πολύ ωραία προς μια κατεύθυνση, και εσείς πολεμάτε τη φύση. Είναι εφικτό, αλλά χρειάζεστε τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, πρέπει να είναι εκτός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διαφορετικά χρησιμοποιείτε κηροζίνη για την παραγωγή κηροζίνης. Είναι 10 φορές πιο ακριβό, αλλά η γνώση υπάρχει», υπογραμμίζει ο ίδιος.

Η εναλλακτική είναι η καύση υδρογόνου. «Και ξέρουμε πώς να το κάνουμε αυτό», συνεχίζει ο Παλάσιος. «Η Rolls-Royce το έκανε αυτό πριν από μερικά χρόνια σε μια μηχανή τζετ. Το πρόβλημα είναι ότι είναι ένα διαφορετικό καύσιμο, και όλη η υποδομή 100 ετών αεροπορίας είναι χτισμένη γύρω από ένα συγκεκριμένο υγρό, με ένα συγκεκριμένο σύνολο ιδιοτήτων. Το υδρογόνο πρέπει να υποστεί κρυογονική επεξεργασία -υγροποίηση - για να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο τζετ».

Κάτι που πρέπει να κάνει ούτως ή άλλως η αεροπλοϊα είναι να φέρει επανάσταση στον παγκόσμιο στόλο, έτσι ώστε τα αεροπλάνα να είναι πολύ πιο αποδοτικά από άποψη καυσίμων. Υπάρχουν πρωτότυπα με απίστευτα μακριά, λεπτά φτερά, πολύ μακριά για προσγείωση, που θα διπλώνονταν καθώς έρχονταν.

Η προφανής συνέπεια είναι ότι οι πτήσεις γίνονται μια ελίτ δραστηριότητα. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται εκεί καθώς οι υψηλές τιμές του πετρελαίου προκαλούν πολλά είδη ζημιών σε ανθρώπους σε χώρες με χαμηλότερο εισόδημα που εξαρτώνται από τα βασικά προϊόντα.

«Ορισμένες αφρικανικές εποχές σποράς διαταράσσονται σοβαρά επειδή δεν μπορούν να βρουν λίπασμα. Μπορείτε να αναζητήσετε μια θετική πλευρά, αλλά η ίδια η κατάσταση είναι εξαιρετικά σκοτεινή», σημειώνει ο Γκριν.