Παγκόσμιο Εμπόριο: Απαραίτητη η μεταρρύθμιση - Η αδράνεια μπορεί να κοστίσει το 10% του ΑΕΠ

Αυτό αποκαλύπτει η νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, η οποία παρουσιάζει τρία σενάρια για το μέλλον του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος.

Ένα σενάριο ενισχυμένου πολυμερούς πλαισίου θα μπορούσε να αυξήσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 2,9% και τις παγκόσμιες εξαγωγές κατά 17,9% έως το 2050, σε σύγκριση με την πορεία αναφοράς.

Το σενάριο αυτό προϋποθέτει έναν κόσμο όπου οι κανόνες του ΠΟΕ ενισχύονται μέσω ευρύτερων δεσμεύσεων για το άνοιγμα των αγορών, νέων πολυμερών κανόνων για το ψηφιακό εμπόριο και τις υπηρεσίες, διεύρυνσης της συμμετοχής μελών και ενός προσεκτικά διαμορφωμένου πλαισίου που εξισορροπεί το άνοιγμα του εμπορίου με τις ανησυχίες για την ασφάλεια.

Για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ), οι οποίες επί του παρόντος αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου εμπορίου, τα οφέλη θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Στο πλαίσιο αυτού του σεναρίου, προβλέπεται αύξηση του ΑΕΠ των ΛΑΧ κατά 7,7%, χάρη στα οφέλη που θα αποκόμιζαν από τη μείωση των δασμών και άλλων εμπορικών δαπανών.

Οι οικονομίες υψηλού εισοδήματος αναμένεται να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη σε απόλυτες τιμές, με προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (σε τιμές του 2023), αντικατοπτρίζοντας κυρίως τα οφέλη από το χαμηλότερο κόστος συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών.

Τα άλλα δύο σενάρια αφορούν προσομοιώσεις στις οποίες οι πολυμερείς εμπορικοί κανόνες αποδυναμώνονται: έναν «γεωπολιτικά κατακερματισμένο κόσμο» (μείωση του ΑΕΠ και των εξαγωγών κατά 5,1% και 18,6% αντίστοιχα), όπου η εμπορική συνεργασία οργανώνεται γύρω από γεωπολιτικά μπλοκ, και έναν «κόσμο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ)» (μείωση του ΑΕΠ και των εξαγωγών κατά 6,9% και 26,9% αντίστοιχα), όπου η πολυμερής συνεργασία αντικαθίσταται από ένα δίκτυο ΣΕΣ. Η σύγκριση αυτών των σεναρίων παρέχει μια ένδειξη τόσο για το κόστος της απώλειας του ΠΟΕ όσο και για τα δυνητικά οφέλη από μια βαθύτερη συνεργασία.

Αυτό συνεπάγεται ότι το χάσμα μεταξύ της ενισχυμένης πολυμερούς συνεργασίας και της αποδυνάμωσης των πολυμερών εμπορικών κανόνων ισοδυναμεί με κόστος ευκαιρίας της τάξης του -5% έως -10% του παγκόσμιου πραγματικού ΑΕΠ, ανάλογα με το σενάριο.

Η εμβληματική αυτή έκδοση της Γραμματείας του ΠΟΕ, εξετάζοντας τα επιτεύγματα του πολυμερούς εμπορικού συστήματος κατά τη διάρκεια των 80 ετών λειτουργίας του καθώς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, παρέχει στοιχεία χρήσιμα για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες διασφάλισης της καταλληλότητας των εμπορικών κανόνων.

«Το πολυμερές εμπορικό σύστημα έχει αποφέρει τεράστια οφέλη τα τελευταία 80 χρόνια, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο ενοποιημένης και ανθεκτικής παγκόσμιας οικονομίας», δήλωσε η Γενική Διευθύντρια του ΠΟΕ, Ngozi Okonjo-Iweala.

• Δείτε εδώ την έκθεση «World Trade Report 2026».

«Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 72% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων εξακολουθεί να διεξάγεται υπό τους όρους του καθεστώτος του "πλέον ευνοούμενου κράτους" του ΠΟΕ, ενώ η εμπορική συνεργασία υπό την αιγίδα του Οργανισμού έχει στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη, έχει συμβάλει στη μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων μεταξύ αναπτυσσόμενων και προηγμένων οικονομιών και έχει ενισχύσει την ειρήνη μεταξύ των μελών».

«Το τοπίο του παγκόσμιου εμπορίου έχει αλλάξει σημαντικά, ωστόσο η θεμελιώδης λογική του συστήματος —ότι όλες οι οικονομίες ωφελούνται περισσότερο όταν συνεργάζονται παρά όταν ενεργούν μονομερώς— παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη και σήμερα», ανέφερε.

«Τα μέλη του ΠΟΕ συμμετέχουν πλέον ενεργά στις προσπάθειες μεταρρύθμισης, αναγνωρίζοντας πλήρως ότι η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης δεν αποτελεί επιλογή. Το πολυμερές εμπορικό σύστημα έχει αναμορφωθεί και ανανεωθεί στο παρελθόν και πιστεύω ότι μπορεί να συμβεί το ίδιο και τώρα».

Σύμφωνα με την έκθεση, οι ίδιες εξελίξεις που ενίσχυσαν την παγκόσμια οικονομία κατέστησαν επίσης τη συνεργασία πιο σύνθετη.

Η έκθεση επισημαίνει τέσσερις εξελίξεις:

1. τις μεταβολές στην οικονομική ισχύ
2. την αυξανόμενη σημασία των κρατικών παρεμβάσεων, όπως η βιομηχανική πολιτική, και τους προβληματισμούς σχετικά με τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού
3. τις αλλαγές στη φύση του εμπορίου που καθοδηγούνται από την ψηφιοποίηση, τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και τον περιβαλλοντικό μετασχηματισμό
4. καθώς και την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων

Αν και η έκθεση δεν προτείνει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ, αναδεικνύει τομείς όπου ενδέχεται να απαιτείται προσαρμογή των εμπορικών κανόνων. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαφύλαξη των οφελών του πολυμερούς εμπορικού συστήματος δεν συνεπάγεται τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος.

Αντιθέτως, η πρόκληση για τα μέλη του ΠΟΕ έγκειται στην προσαρμογή της συνεργασίας που βασίζεται σε κανόνες σε μια πιο ενοποιημένη, πολυπολική και διαφοροποιημένη παγκόσμια οικονομία, διατηρώντας παράλληλα το άνοιγμα, την προβλεψιμότητα και τη δικαιοσύνη που αποτέλεσαν τα θεμέλια της επιτυχίας του συστήματος.