Data Centers: Το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, οι ευκαιρίες αλλά και οι προβληματισμοί

Σύμφωνα με τα στοιχεία μελέτης που εκπόνησε η PwC για λογαριασμό των υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, και Ανάπτυξης, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων και τη διακίνηση ψηφιακών υπηρεσιών.

Η PwC εκτιμά ότι στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης υπάρχει μία δυνητική αγορά έως και 5 GW μέχρι το 2034 με την κίνηση να προέρχεται από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη αλλά και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα θα μπορούσε να διεκδικήσει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι αυτής της «πίτας» λόγω της γεωγραφικής θέσης αλλά και των τηλεπικοινωνιακών υποδομών. Μάλιστα, η PwC κάνει λόγο για επενδύσεις που μπορεί να φθάσουν τα 10 δισ. ευρώ και στη δημιουργία 1000 θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη ενός πλήρους οικοσυστήματος που μπορεί να οδηγήσει στη μετατροπή της Ελλάδας σε ψηφιακό κόμβο της ευρύτερης περιοχής.

Αυτός είναι και ο λόγος που υπάρχει ήδη έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον. Η μελέτη της PwC, η οποία παρουσιάστηκε χθες σε ειδική εκδήλωση, επισημαίνει ότι έχουν ανακοινωθεί πλάνα για τη δημιουργία data centers συνολικής ισχύος περίπου 800 MW. Όμως, το νούμερο είναι σημαντικά μεγαλύτερο καθώς τα υπάρχοντα 16 αιτήματα σύνδεσης στο δίκτυο διανομής του ΔΕΔΔΗΕ φθάνουν τα 220 MW, ενώ αντίστοιχα τα 20 αιτήματα σύνδεσης στο σύστημα μεταφοράς στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ φθάνουν στα 1,2 GW! Σημειωτέον πως το 35% εκτιμάται ότι έχει πάρει ήδη όρους σύνδεσης, άρα φθάνουμε περίπου στα 500 MW.

Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, αυτή τη στιγμή εκτιμάται ότι τα εν λειτουργία data centers της χώρας εκτιμάται ότι είναι συνολικά στα 35-40 MW.

Σε αυτά δεν υπολογίζεται το data center των 300 MW που έχει ανακοινώσει η ΔΕΗ στη δυτική Μακεδονία, το οποίο έχει προοπτική να φθάσει στο 1 GW. Και αυτό γιατί το συγκεκριμένο data center θα χρησιμοποιεί αποκλειστικά ενέργεια που θα παράγεται στην περιοχή που θα βρίσκεται και θα βασίζεται κυρίως σε ΑΠΕ.

Το ένα ερώτημα που τίθεται είναι αν θα γίνουν όλα αυτά τα data centers. Είναι χαρακτηριστικό ότι όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, Γιάννης Μάργαρης η εικόνα που έχει ο οργανισμός είναι ότι αυτή τη στιγμή κατασκευάζονται data centers με ισχύ περίπου 90 MW. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν πελάτες και ανάγκες, καθώς πολλοί από τους αποκαλούμενους hyperscalers (Microsoft, Google, Amazon Web Services, OpenAI κ.ά.) δηλώνουν ότι οι ανάγκες που υπάρχουν για να «τρέξουν» τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης θα αυξηθούν γεωμετρικά τα επόμενα χρόνια και θα υπάρχει ανάγκη και για τη δημιουργία data centers σε περιφερειακό επίπεδο. Γι’ αυτό και στη μελέτη της PwC αναφέρεται ότι η ζήτηση για ηλεκτρικό χώρο από data centers στην περιοχή της Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής από 17 GW που ήταν το 2025 θα φθάσει στα 58 GW το 2034 με περίπου το 60%-70% να αφορά εφαρμογές ΑΙ.

Υπό αυτό το σκεπτικό προκύπτουν τα 5 GW στην ΝΑ Ευρώπη και η ευκαιρία για την Ελλάδα, ιδίως από τη στιγμή που ο αριθμός των υποθαλάσσιων καλωδίων που προσαιγιαλώνονται στη χώρα αυξάνεται διαρκώς. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Κρήτη γίνεται λόγος για 20 καλώδια, στο Αιγαίο θα έχουμε νέο σύστημα που θα συνδέει την Αλεξανδρούπολη, τη Ρόδο και την Κρήτη, ενώ πλέον γίνεται ανοικτά λόγος για τη δημιουργία και ενός «κάθετου διαδρόμου» μεταξύ νότιας και βόρειας Ευρώπης στο πρότυπο του αντίστοιχου ενεργειακού.

Σημειωτέον πάντως πως υπάρχει μία ακόμη παράμετρος. Αρκετοί επενδυτές σπεύδουν να «δεσμεύσουν» ενέργεια ακόμη και αν δεν καταφέρουν να είναι εκείνοι που θα υλοποιήσουν ένα data center προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα να μεταβιβάσουν αυτό το δικαίωμα σε κάποιον άλλο επενδυτή που θα έχει τους πελάτες αλλά δεν θα έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση με το σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι περιφέρειες με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον

Σε αυτό το σημείο έρχεται το δεύτερο ερώτημα που υπάρχει σχετικά με τις περιφέρειες που ενδιαφέρον τους επενδυτές. Η Αττική βρίσκεται στην κορυφή της λίστας και είναι χαρακτηριστικό ότι η μελέτη της PwC εκτιμά ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον κινείται μεταξύ 800 MW και 1,260 GW, εκ των οποίων 330 MW έχουν λάβει όρους σύνδεσης. Στη δεύτερη θέση -αλλά σε πολύ μεγάλη απόσταση- είναι η δυτική Μακεδονία με 140-440 ΜW και ακολουθεί η Βοιωτία με 275 MW. Σε πιο χαμηλά επίπεδα συναντάμε την Κρήτη (45 MW), την Κόρινθο (40-80 MW), τη Θεσσαλονίκη (30 MW), τη Μεγαλόπολη (25 MW) και την Φιλιππιάδα (0,4 MW). Για όσους αναρωτιούνται γιατί η Κρήτη είναι τόσο χαμηλά παρά το γεγονός ότι εκεί θα βρίσκεται ένα από τα κεντρικά σημεία προσαιγιάλωσης διεθνών καλωδίων είναι επειδή πρακτικά τα εκεί data centers λειτουργούν ως σημεία «αναδιανομής» των δεδομένων που διακινούνται.

Η Αττική βρίσκεται τόσο ψηλά λόγω ότι τα data centers ενδείκνυται να είναι κοντά στις πρωτεύουσες ή στα οικονομικά κέντρα χωρών. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ευρώπη οι σημαντικότεροι κόμβοι είναι στο Λονδίνο, το Παρίσι, τη Φραγκφούρτη, το Μιλάνο και το Δουβλίνο. Οπότε είναι λογικό το μεγαλύτερο ενδιαφέρον να υπάρχει για την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας και αυτός είναι επίσης ο λόγος που και η Βοιωτία είναι ψηλά στη λίστα του επενδυτικού ενδιαφέροντος.

Οι περιφέρειες που έχουν περιθώριο

Από την άλλη πλευρά, το ζήτημα είναι τι περιθώρια υπάρχουν ανά περιφέρεια προκειμένου να «σηκώσουν» ενεργειακά τα data centers που έρχονται. Η συνολική δυναμικότητα του ηλεκτρικού συστήματος εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα 2,9 GW έως το 2034. Όπερ σημαίνει ότι σε ορισμένες περιφέρειες μπορεί να υπάρχουν ζητήματα διαθεσινότητας

Σύμφωνα με την PwC και τις εκτιμήσεις για τη διαθεσιμότητα δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας το 2034, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι στην «κορυφή» με 630 MW, ακολουθεί η Περιφέρεια Θεσσαλίας με 605 MW και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας με 485 MW. Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας είναι στα 480 MW, εκείνη της Ανατολικής Μακεδονίας / Θράκης στα 375 MW, ενώ μαζί οι περιφέρειες Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδος είναι στα 250 MW. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι στα 210 MW και στις δύο τελευταίες θέσεις είναι η Αττική με 180 MW και η Κρήτη στα 140 MW.

Βέβαια, όσοι επενδύουν στα data centers έχουν ως κριτήρια πέραν της ενέργειας, τη συνδεσιμότητα, το εργατικό δυναμικό και την εγγύτητα σε αστικό κέντρο. Γι’ αυτό και η Αττική και η Κρήτη είναι ψηλά αυτή τη στιγμή στη λίστα της ελκυστικότητας με την Πελοπόννησο να είναι στην τρίτη θέση.

Πρακτικά, το ζητούμενο είναι η «αποκέντρωση» των επενδύσεων και αυτό δείχνει να αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα, όπως παραδέχονται και αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. Με περιφέρειες όπως αυτή της Δυτικής Μακεδονίας καταρχάς και της Κεντρικής Μακεδονίας δευτερευόντως να είναι αυτές στις οποίες θα μπορούσαν να «κατευθυνθούν» επενδύσεις. Συν τις όποιες περιοχές διαθέτουν σημαντικές ΑΠΕ που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε νέα data centers, εφόσον, βέβαια, υπάρχουν και τα απαραίτητα καλωδιακά συστήματα για την διακίνηση των δεδομένων.