Ολοκληρώθηκε το 11ο Beyond Borders | Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου

Με την Τελετή Λήξης και την απονομή των βραβείων ολοκληρώθηκε την Κυριακή 30 Αυγούστου η 11^η έκδοση του Beyond Borders | Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου, έπειτα από οκτώ ημέρες προβολών, δημιουργικών συναντήσεων, διεθνών συνεργασιών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δράσεων στο ακριτικό Καστελλόριζο.

Με κεντρικό ερώτημα «Τι μένει αν αφαιρέσεις το προφανές;», η φετινή διοργάνωση έστρεψε το βλέμμα σε όσα συχνά παραμένουν αθέατα: στις ανθρώπινες εμπειρίες που διαφεύγουν των κυρίαρχων αφηγήσεων, στις διαφορετικές αναγνώσεις της Ιστορίας και στη δύναμη του ντοκιμαντέρ να δημιουργεί χώρο για σκέψη, διάλογο και ουσιαστική κατανόηση. Για οκτώ ημέρες, το Καστελλόριζο φιλοξένησε δημιουργούς, επαγγελματίες του κινηματογράφου, εκπροσώπους διεθνών τηλεοπτικών δικτύων, οργανισμών, κρατικών θεσμών, ακαδημαϊκούς και κοινό από διαφορετικές γωνιές του κόσμου.

Η 11^η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα απαιτητική συγκυρία. Παρά τις σημαντικές οικονομικές προκλήσεις και τον δραστικό περιορισμό των διαθέσιμων πόρων, το Beyond Borders διατήρησε το διεθνές και ανεξάρτητο προφίλ του, παραμένοντας πιστό στις αξίες του και επιμένοντας στην ποιότητα του προγράμματος και στη στήριξη της κινηματογραφικής δημιουργίας. Τα στοιχεία της φετινής διοργάνωσης αποτυπώνουν τη δυναμική της: υποβλήθηκαν 634 ταινίες από 156 χώρες, 42 ντοκιμαντέρ επιλέχθηκαν στα δύο Διαγωνιστικά Τμήματα, ενώ 35 ταινίες παρουσιάστηκαν στο Καστελλόριζο σε ελληνική, διεθνή ή παγκόσμια πρεμιέρα. Το Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα περιλάμβανε 18 ταινίες μεσαίου και μεγάλου μήκους, το μicro Διαγωνιστικό Τμήμα 24 ταινίες μικρού μήκους, ενώ το Πανόραμα παρουσίασε 14 επιλεγμένα ντοκιμαντέρ εκτός διαγωνισμού.

«Τα καταφέραμε»

Κάνοντας τον απολογισμό της 11^ης διοργάνωσης, η Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ) και Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Beyond Borders, Ειρήνη Σαρίογλου, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις δυσκολίες της φετινής χρονιάς, αλλά και στη δύναμη των ανθρώπων που συνέβαλαν στην πραγματοποίηση του Φεστιβάλ: «Φέτος χρειάστηκε να αφαιρέσουμε πολλά. Πόρους, βεβαιότητες και πράγματα που για χρόνια θεωρούσαμε δεδομένα. Δεν αφαιρέσαμε όμως ούτε την ανεξαρτησία μας, ούτε την πίστη μας σε αυτό που κάνουμε, ούτε την ποιότητα που οφείλουμε στους δημιουργούς και στο κοινό μας. Και τα καταφέραμε! Τα καταφέραμε χάρη στους ανθρώπους που πίστεψαν και συνεχίζουν να πιστεύουν στο Beyond Borders, στους συνεργάτες και στους υποστηρικτές μας, στην ομάδα και στους εθελοντές μας και, πάνω απ’ όλα, στους ανθρώπους του Καστελλορίζου που εδώ και έντεκα χρόνια αγκαλιάζουν το Φεστιβάλ. Γιατί ο πολιτισμός, η ελευθερία της έκφρασης, η ιστορική μνήμη και ο διάλογος δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.»

ΕΚΚΟΜΕΔ – Κύριος Θεσμικός Εταίρος του Beyond Borders

Καθοριστική για την 11^η διοργάνωση ήταν η συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), Κύριο Θεσμικό Εταίρο του Beyond Borders. Η παρουσία του ΕΚΚΟΜΕΔ συνδέθηκε ουσιαστικά με τον αναπτυξιακό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα της φετινής διοργάνωσης. Υπό την αιγίδα του πραγματοποιήθηκε το νέο Co-Production Development Forum, ενώ το Φεστιβάλ φιλοξένησε ειδική ενημερωτική εκδήλωση για τις θεσμικές, χρηματοδοτικές και ευρύτερες εξελίξεις στον ελληνικό κινηματογραφικό και οπτικοακουστικό τομέα, με τη συμμετοχή Ελλήνων και ξένων επαγγελματιών. Παράλληλα, το Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ – Creative Greece, ύψους 1.000 ευρώ, ενίσχυσε έμπρακτα την ελληνική κινηματογραφική δημιουργία, επιβραβεύοντας το καλύτερο ντοκιμαντέρ Έλληνα σκηνοθέτη.

Co-Production Development Forum – ένα νέο κεφάλαιο για το Beyond Borders

Σημαντικό σταθμό της 11^ης διοργάνωσης αποτέλεσε η πρώτη χρονιά λειτουργίας του Co-Production Development Forum, μιας νέας πιλοτικής πρωτοβουλίας του Beyond Borders, υπό την αιγίδα του ΕΚΚΟΜΕΔ – Creative Greece. Για πρώτη φορά, Έλληνες δημιουργοί και παραγωγοί είχαν τη δυνατότητα να εργαστούν πάνω στα projects τους και να πραγματοποιήσουν κατ’ ιδίαν συναντήσεις με διεθνείς commissioning editors, sales agents και εκτελεστικούς παραγωγούς από κορυφαίους οργανισμούς και τηλεοπτικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων οι ARTE, Al Jazeera, ZDF και ΕΡΤ. Το τετραήμερο εντατικό πρόγραμμα, που πραγματοποιήθηκε από τις 24 έως τις 27 Αυγούστου, τελούσε υπό την καθοδήγηση του Rudy Buttignol C.M., προσφέροντας στους συμμετέχοντες εξειδικευμένη καθοδήγηση, εργαλεία ανάπτυξης και άμεση επαφή με τη διεθνή οπτικοακουστική βιομηχανία.

Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του, το Forum αφιερώθηκε αποκλειστικά σε ελληνικές παραγωγές και συμπαραγωγές, με στόχο την ενίσχυση της εξωστρέφειας του ελληνικού ντοκιμαντέρ και τη δημιουργία νέων δυνατοτήτων διεθνών συνεργασιών. Παράλληλα, το Audiovisual Pitching Lab, υπό τον συντονισμό της Claudia Schreiner, παρουσίασε διαδικτυακά 12 projects από όλον τον κόσμο, ενισχύοντας περαιτέρω την επαγγελματική διάσταση του Φεστιβάλ.

Οι δύο αυτές δράσεις αποτυπώνουν τη διεύρυνση του ρόλου του Beyond Borders: πέρα από τον χώρο της προβολής και της ανακάλυψης νέων ταινιών, το Φεστιβάλ διαμορφώνει πλέον ένα περιβάλλον όπου κινηματογραφικά σχέδια μπορούν να αναπτυχθούν, να δικτυωθούν και να αναζητήσουν τη θέση τους στη διεθνή αγορά.

Η Ελβετία – Τιμώμενη Χώρα της 11^ης διοργάνωσης

Ξεχωριστή θέση στη φετινή διοργάνωση είχε η Ελβετία, Τιμώμενη Χώρα του 11^ου Beyond Borders, με μια πολυεπίπεδη παρουσία στο κινηματογραφικό, εκπαιδευτικό και θεσμικό πρόγραμμα. Το αφιέρωμα στο ελβετικό ντοκιμαντέρ αποτέλεσε κεντρικό άξονα του Πανοράματος, σε συνεργασία και με την υποστήριξη της Swiss Films, μέσα από επιλεγμένα έργα σημαντικών δημιουργών, όπως οι Christian Frei, Jacqueline Zünd και Nicolas Wadimoff.

Για πρώτη φορά, σε συνεργασία με το HEAD – Genève, παρουσιάστηκαν επίσης τέσσερις ταινίες μικρού μήκους σπουδαστών, αναδεικνύοντας τη νέα γενιά της ελβετικής κινηματογραφικής δημιουργίας. Η ελβετική παρουσία διευρύνθηκε με τη συμμετοχή του διεθνώς αναγνωρισμένου σκηνοθέτη και παραγωγού Christian Frei ως Προέδρου της Κριτικής Επιτροπής του Κυρίως Διαγωνιστικού Τμήματος, καθώς και με την παρουσία του Visions du Réel ως Τιμώμενου Κινηματογραφικού Φεστιβάλ και του HEAD – Genève ως Τιμώμενου Ακαδημαϊκού Ιδρύματος.

Η Τελετή Λήξης

Η Τελετή Λήξης επισφράγισε την ολοκλήρωση μιας διοργάνωσης που έφερε στο προσκήνιο τη δύναμη του δημιουργικού ντοκιμαντέρ και τη σημασία της κινηματογραφικής συνάντησης. Δημιουργοί, προσκεκλημένοι, κάτοικοι και επισκέπτες του Καστελλορίζου συγκεντρώθηκαν για την απονομή των βραβείων και την ολοκλήρωση της 11^ης διοργάνωσης.

Η Ειρήνη Σαρίογλου ευχαρίστησε θερμά τους δημιουργούς, τις κριτικές επιτροπές, τους διεθνείς προσκεκλημένους, τους θεσμικούς εταίρους και υποστηρικτές, τους χορηγούς, τους εθελοντές και ολόκληρη την ομάδα του Φεστιβάλ, απευθύνοντας ιδιαίτερες ευχαριστίες στους κατοίκους του Καστελλορίζου για τη διαχρονική αγάπη και φιλοξενία τους.

Η 11^η διοργάνωση ολοκληρώθηκε με την παγκόσμια πρεμιέρα του «Island Me A Film» της Danae Elon, μιας ταινίας που στρέφει το βλέμμα στο ίδιο το Καστελλόριζο, στην ιστορία, τη μνήμη και τη μεταμόρφωση της ταυτότητάς του μέσα από τον κινηματογράφο. Ως ταινία λήξης, η επιλογή της είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς το «Island Me A Film» συνδέεται άμεσα με την ίδια την ιστορία του Beyond Borders. Η ταινία αναπτύχθηκε και ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του Beyond Storytelling, με τη συμμετοχή των Danae Elon, Uri Cohen και Liselle Mei, και επέστρεψε στον τόπο όπου γεννήθηκε για να πραγματοποιήσει εκεί την παγκόσμια πρεμιέρα της.

Έτσι, η τελευταία αυτή προβολή ανέδειξε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο μια εξέλιξη που το Beyond Borders υπηρετεί τα τελευταία χρόνια: τη μετάβαση από ένα Φεστιβάλ που παρουσιάζει έργα σε έναν χώρο όπου νέες ιδέες μπορούν να αναπτυχθούν, να συναντήσουν δημιουργούς και επαγγελματίες και να οδηγηθούν στην ολοκλήρωση και τη διεθνή τους πορεία. Μια ταινία για το Καστελλόριζο, που αναπτύχθηκε μέσα από το Beyond Borders, επέστρεψε στο νησί για να συναντήσει για πρώτη φορά το κοινό. Ένας κύκλος έκλεισε με τον πιο συμβολικό τρόπο.

Με την ολοκλήρωση της 11^ης διοργάνωσης, το Beyond Borders ανανεώνει το ραντεβού του με τους δημιουργούς, τους συνεργάτες και το κοινό του. Σε μια εποχή όπου η ανάγκη για ελεύθερη έκφραση, ιστορική μνήμη, ουσιαστικό διάλογο και διαφορετικές οπτικές γίνεται ολοένα πιο επιτακτική, το ντοκιμαντέρ εξακολουθεί να έχει τη δύναμη να φωτίζει όσα δεν είναι άμεσα ορατά και να μας καλεί να κοιτάξουμε πέρα από το προφανές.

Γιατί, όταν αφαιρέσεις το προφανές, μένει αυτό που πραγματικά αξίζει!

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ 11^ου BEYOND BORDERS

Στα δύο Διαγωνιστικά Τμήματα της 11^ης διοργάνωσης απονεμήθηκαν συνολικά 10 βραβεία.

ΚΥΡΙΩΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Στο Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα, με 18 ντοκιμαντέρ μεσαίου και μεγάλου μήκους, η Κριτική Επιτροπή απαρτίστηκε από τους/τις: Christian Frei - Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής (σκηνοθέτης και παραγωγός), Peter Arens (Επικεφαλής του Τμήματος History & Science του ZDF), Θανάσης Βασιλείου (σκηνοθέτης και καθηγητής κινηματογράφου), Πίμη Φασούλα (Διευθύντρια Επικοινωνίας και Marketing του Alpha TV) και Adel Ksiksi (Planning & Scheduling Manager του Al Jazeera Documentary).

Χρυσό Στεφάνι Μεγίστης – Grand Prix | 2.000 €

Καθιστώντας τις ανθρώπινες συνέπειες του πολέμου αδύνατο να αγνοηθούν, η ταινία μεταφέρει ένα βαθιά ανθρωπιστικό και, τελικά, ελπιδοφόρο μήνυμα για την ανθεκτικότητα, τη συμπόνια και την κοινή μας ανθρωπιά. Το Χρυσό Στεφάνι της Μεγίστης – Grand Prix απονέμεται στο «FACES OF WAR», σε σκηνοθεσία DIDIER CROS.

Αργυρό Στεφάνι Μεγίστης | 1.000 €

Μια βαθιά αυθεντική και προσωπική αφήγηση για μετανάστες που περιμένουν να περάσουν στην Ευρώπη, στην οποία η κάμερα και το τραγούδι μετατρέπονται σε εργαλεία μιας παράδοξης Οδύσσειας, διατρέχοντας την ελπίδα, την απελπισία, το χιούμορ, την επιβίωση, την αντίσταση και την αξιοπρέπεια. Το Αργυρό Στεφάνι της Μεγίστης απονέμεται στο «THE TRAVELERS», σε σκηνοθεσία DAVID BINGONG.

Χάλκινο Στεφάνι Μεγίστης | 750 €

Η προσπάθεια μιας κόρης να εντοπίσει τον εξαφανισμένο πατέρα της εξελίσσεται σε μια καθηλωτική έρευνα για τη δικτατορία, την πολιτική βία και το εθνικό τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Το Χάλκινο Στεφάνι της Μεγίστης απονέμεται στο «MY FATHER AND QADDAFI», σε σκηνοθεσία JIHAN.

Το Στεφάνι Μεγίστης, που απονέμεται κάθε χρόνο στις καλύτερες ταινίες του Κυρίως Διαγωνιστικού Τμήματος του Beyond Borders | Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου, αποτελεί πιστή και χειροποίητη ρέπλικα που βρέθηκε σε αρχαίο τάφο (θήκη) το 1913 και χρονολογείται στα μέσα του 4^ου αιώνα π.Χ.

Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ – Creative Greece | 1.000 €

Υπάρχουν τόποι που αψηφούν τα σύνορα. Οι κάτοικοί τους δεν έχουν άλλη επιλογή από το να ακολουθήσουν τη μοίρα του τόπου – όχι χωρίς κόστος. Για τη διεισδυτική, πολιτική και βαθιά ευαίσθητη ματιά του, το Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ για το Καλύτερο Ντοκιμαντέρ Έλληνα Σκηνοθέτη απονέμεται στο «ΕΞΟΡΙΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΕΝΟΣ ΝΗΣΙΟΥ», σε σκηνοθεσία ΓΙΩΡΓΟΥ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ.

Βραβείο «Οδυσσέας» | 2.000 €

Με την πρωτοβουλία και υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας

Για την πρωτότυπη μεταφορική αφήγηση και την ποιητική, βαθιά αισθαντική σκηνοθεσία του, που εξερευνά τις συναισθηματικές και υπαρξιακές διαστάσεις της εξορίας, του ανήκειν και της ταυτότητας. Τα εγκαταλελειμμένα ερείπια σπιτιών μετατρέπονται σε ζωντανούς οργανισμούς, αντανακλώντας την ανανεωμένη ανάγκη να γεφυρωθούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα. Το Βραβείο Οδυσσέας απονέμεται στο «OUR HOMES DO NOT EXIST», σε σκηνοθεσία ANNA LAMOUR.

Βραβείο #ThisisEU της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα. Για τη σπάνια πρόσβασή του τόσο στην ερευνητική δημοσιογραφία όσο και στη διαδικασία κατασκευής ψευδών αφηγημάτων, το Βραβείο #ThisisEU για το ντοκιμαντέρ που προάγει με τον καλύτερο τρόπο τις σύγχρονες ευρωπαϊκές αξίες απονέμεται στο «TRUTH OR DARE», σε σκηνοθεσία TONISLAV HRISTOV.

Βραβείο FIPRESCI της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου

Πραγματοποιώντας ένα προσωπικό κινηματογραφικό ταξίδι, η δημιουργός ισορροπεί επιδέξια ανάμεσα στο αρχειακό υλικό και την τέχνη, ενώ πλέκει δημιουργικά πεδία όπως η ιστορία, η πολιτική, η βοτανική και η εθνογραφία με τις οικογενειακές αναμνήσεις. Το ντοκιμαντέρ υπερβαίνει το συγκεκριμένο θέμα του και το διευρύνει σε οικουμενικά ζητήματα, όπως η φιλομάθεια, η εξερεύνηση και η αγάπη για τον κινηματογράφο. Για όλα τα παραπάνω, αλλά και για το θάρρος της δημιουργού να πειραματιστεί με την κινηματογραφική γλώσσα χωρίς να θυσιάσει τη σαφήνεια των αφηγηματικών επιπέδων, καθώς ερευνά τη μοναδική ιστορία του θείου της, το Βραβείο FIPRESCI απονέμεται στο «YRUPẼ», της Ισπανίδας σκηνοθέτιδας CANDELA SOTOS.

μicro ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (Τα βραβεία του μicro Διαγωνιστικού Τμήματος απονέμονται με την υποστήριξη του ZDF)

Στο μicro Διαγωνιστικό Τμήμα, η Κριτική Επιτροπή απαρτίστηκε από τους/τις: Michaela Kolster - Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής (δημοσιογράφος και Διευθύντρια Προγράμματος ZDF/PHOENIX), Θανάσης Νεοφώτιστος (σκηνοθέτης, σεναριογράφος), Λευτέρης Φυλακτός (σκηνοθέτης), Marcin Kundera (σκηνοθέτης, παραγωγός) και Aurélien Marsais (προγραμματιστής ταινιών).

Χρυσός Φοίνικας | 1.000 €

Συνδυάζοντας ηχητικές μαρτυρίες εκτοπισμού με μια περίτεχνη χορογραφία, αυτή η δυνατή ταινία μεταμορφώνει προσωπικές αφηγήσεις απώλειας, φυγής και του αγώνα για το ανήκειν σε μια βαθιά απτή, αισθητηριακή εμπειρία. Διαφορετικά επίπεδα συγχωνεύονται, καθιστώντας το συναισθηματικό τραύμα απολύτως ορατό. Ο Χρυσός Φοίνικας απονέμεται στο «WHEN THE CHAIR FELL INTO THE VOID» της JULIA KUSHNARENKO.

Αργυρός Φοίνικας | 750 €

Χρησιμοποιώντας μια κάμερα 8mm που βρέθηκε στο εγκαταλελειμμένο πατρικό της σπίτι, η σκηνοθέτιδα φιλοτεχνεί ένα πορτρέτο της Αθήνας εξίσου ποιητικό και πολιτικό. Σε μια πόλη όπου ο ανεξέλεγκτος καπιταλισμός και η κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων έχουν δημιουργήσει τα ίδια τα ερείπια που μας ατενίζουν σήμερα, η δημιουργός καταθέτει έναν ουσιαστικό στοχασμό πάνω σε ό,τι απομένει από τη συλλογική μας ύπαρξη. Ο Αργυρός Φοίνικας απονέμεται στο «OUR HOMES DO NOT EXIST», σε σκηνοθεσία ANNA LAMOUR.

Χάλκινος Φοίνικας | 500 €

Μετατρέποντας τα δημόσια σιντριβάνια σε ζωντανές κινηματογραφικές παρουσίες, μέσα από μια παιχνιδιάρικη, χιουμοριστική και ιδιαίτερα ευαίσθητη αξιοποίηση του ήχου και της εικόνας, η ταινία χτίζει σταδιακά μια χαρούμενη κορύφωση και μας υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι πιο οικείοι δημόσιοι χώροι μπορούν να μιλήσουν, αρκεί να μάθουμε να ακούμε. Ο Χάλκινος Φοίνικας απονέμεται στο «HOW TO LISTEN TO THE FOUNTAINS», σε σκηνοθεσία EVA SAJANOVA.

Βραβείο καλύτερου PITCH

Το Βραβείο Καλύτερου Pitch του Pitching Lab του Φεστιβάλ απέσπασε το project «Where is my bed», σε σκηνοθεσία της Ana Vučićević. Το project, το οποίο προκρίθηκε κατόπιν απόφασης της Κριτικής Επιτροπής, εξασφάλισε δωρεάν υπηρεσίες sound post-production μετά την ολοκλήρωση της ταινίας, ευγενική προσφορά της εταιρείας Eye of the North Studios – Sound Post Production Services. Η χορηγία, συνολικής αξίας 3.000 ευρώ, αποσκοπεί στην έμπρακτη υποστήριξη της τελικής φάσης παραγωγής του έργου, διασφαλίζοντας ότι θα πληροί τις υψηλότερες καλλιτεχνικές και τεχνικές προδιαγραφές.