Η αξία της πλήρους αποζημίωσης των βιοδεικτών για τους ασθενείς & την ογκολογική φροντίδα

Φυσικά υπάρχει αρκετός δρόμος ακόμη για την πλήρη αποζημίωση των βιοδεικτών, έως να φθάσουν στον τελικό αποδέκτη που είναι πάντα ο ασθενής και μάλιστα ο ογκολογικός και χρονίως πάσχων. Ο πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ κ. Αθανάσιος Ζαμάνης, διαβεβαιώνει πάντως στο CNN Greece, ότι μέχρι τέλος του Δεκεμβρίου 2026, αναμένεται να ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία και η αποζημίωση θα μετατραπεί σε πραγματική πρόσβαση για κάθε ασθενή που τη χρειάζεται.

Το νέο διορθωμένο ΦΕΚ, αποτελεί μία θεσμική εξέλιξη και αποδεικνύει για πολλοστή φορά, ότι οι βιοδείκτες, παραμένουν ψηλά στην ατζέντα της ογκολογικής φροντίδας.

Έχει ιδιαίτερη αξία πάντως, να κρατήσουμε τη φράση του Αντιπροέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής, ιατρού παθολογοανατόμου, ΜΒΑ IFCAP, διευθύνοντος συμβούλου της ΙΣΤΟΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΑΕ κ. Ελ. Ελευθεριάδη, ο οποίος τονίζει πώς «η επικαιροποίηση ενός καταλόγου δεν είναι πολιτική, είναι μια διοικητική πράξη. Πολιτική για τους βιοδείκτες σημαίνει ένα σύστημα που λειτουργεί από μόνο του. Χρειάζεται σταθερή διαδικασία αξιολόγησης με χρονικά όρια και τακτική αναθεώρηση του καταλόγου, ώστε να μην περιμένουμε ένα ΦΕΚ κάθε δέκα χρόνια».

Και ακόμη, ότι «Χωρίς βιοδείκτη, η καινοτόμος θεραπεία για τον ασθενή απλώς δεν υπάρχει. Η τεχνογνωσία στη χώρα μας είναι ευρωπαϊκού επιπέδου. Αυτό που λείπει είναι το σύστημα που θα τη συνδέσει με κάθε ασθενή».

Όπως αναφέρει ακόμη ο κ. Ελευθεριάδης, «οι βιοδείκτες έχουν καθοριστική σημασία σε ολοένα και περισσότερους καρκίνους: πνεύμονα, μαστού, παχέος εντέρου, ωοθηκών, προστάτη, μελάνωμα, χολαγγειοκαρκίνωμα. Υπάρχουν επίσης και βιοδείκτες που καθοδηγούν θεραπεία ανεξάρτητα από το όργανο όπου εμφανίστηκε ο καρκίνος, όπως οι συντήξεις NTRK ή η μικροδορυφορική αστάθεια».

Από την πλευρά της, η πρόεδρος του Συλλόγου «Εριφύλλη» για τους γυναικολογικούς καρκίνους Μαρία Παπαγεωργίου, επισημαίνει εμφατικά:

«Για τον βιοδείκτη HRD (που αφορά στον καρκίνο των βιοδεικτών) πολλές γυναίκες πλήρωσαν την εξέταση από την τσέπη τους, ενώ άλλες δεν ενημερώθηκαν καν για τη δυνατότητα να την πραγματοποιήσουν. Αν η καινοτομία δεν είναι θεσμικά προσβάσιμη σε όλους, μέσα από το Υπουργείο Υγείας και τεκμηριωμένα πρωτόκολλα, δεν μπορεί να υπάρξει ισότητα. Η πρόσβαση στην καινοτομία δεν είναι αυτονόητη για όλους τους ασθενείς».

Η έλλειψη προσυμπτωματικού ελέγχου, αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα για τις γυναίκες που νοσούν με καρκίνο των ωοθηκών, σύμφωνα με την κυρία Παπαγεωργίου. Γι’ αυτό, οι γυναίκες πρέπει καταρχάς, να γνωρίζουν αν υπάρχει κληρονομικότητα στην οικογένειά τους, είτε σε σχέση με τις γνωστές πλέον μεταλλάξεις BRCA1 και BRCA2 είτε με το σύνδρομο Lynch. Επίσης να παρακολουθούν συστηματικά το σώμα τους, ενώ η αναζήτηση βοήθειας από έναν εξειδικευμένο και πιστοποιημένο γυναικολόγο ογκολόγο είναι καθοριστικής σημασίας.

Το πλήρες κείμενο των συνεντεύξεων έχει ως εξής:

1. Κύριε Ελευθεριάδης, ποια η άποψή σας για το νέο ΦΕΚ με το οποίο τιμολογήθηκαν προβλεπτικοί βιοδείκτες στη ογκολογία;

Είναι ένα θετικό βήμα και πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Διορθώνει αστοχίες της προηγούμενης απόφασης, όπως τη διατύπωση για τον HRD στον καρκίνο των ωοθηκών. Αναγνωρίζει επίσης ρητά την αλληλούχιση νέας γενιάς, το NGS δηλαδή, ως μέθοδο ανάλυσης σε μια σειρά βιοδεικτών.

Θέλω όμως να είμαι σαφής: η επικαιροποίηση ενός καταλόγου δεν είναι πολιτική, είναι μια διοικητική πράξη. Πολιτική για τους βιοδείκτες σημαίνει ένα σύστημα που λειτουργεί από μόνο του. Χρειάζεται σταθερή διαδικασία αξιολόγησης με χρονικά όρια και τακτική αναθεώρηση του καταλόγου, ώστε να μην περιμένουμε ένα ΦΕΚ κάθε δέκα χρόνια. Χρειάζονται υποχρεωτικά κριτήρια ποιότητας, δηλαδή διαπίστευση των εργαστηρίων. Και χρειάζεται ένα οργανωμένο εθνικό δίκτυο, ώστε το δείγμα κάθε ασθενή να φτάνει γρήγορα εκεί που πρέπει και να εξετάζεται στο χρόνο που απαιτείται.

Το 2024 η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων, μαζί με παθολογοανατόμους, μοριακούς βιολόγους, οικονομολόγους της υγείας και εκπροσώπους ασθενών, διαμόρφωσε ένα κείμενο συμφωνίας που περιγράφει ακριβώς αυτό το πλαίσιο. Το πρόσφατο σχέδιο νόμου υιοθετεί ένα σημαντικό κομμάτι του: μεταφέρει την αξιολόγηση των βιοδεικτών στην Επιτροπή Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας, μαζί με το φάρμακο. Είναι σωστή κατεύθυνση. Λείπουν όμως ακόμα η ψήφιση του νόμου, τα χρονοδιαγράμματα, η τακτική αναθεώρηση και η ποιότητα ως προϋπόθεση.

2.Εκτιμάτε ότι το νέο ΦΕΚ παρά το γεγονός ότι έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση, μπορεί να προσφέρει ισότιμη πρόσβαση σε όλους τους ογκολογικούς ασθενείς;

Εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση. Η διαπραγμάτευση του ΕΟΠΥΥ για τις τιμές αφορά μόνο τα ιδιωτικά συμβεβλημένα εργαστήρια. Στα δημόσια νοσοκομεία δεν υπάρχει θεσμικός περιορισμός στη συνταγογράφηση και εκτέλεση των βιοδεικτών.

Η πραγματικότητα όμως είναι ότι το Δημόσιο σήμερα δεν είναι σε θέση να προσφέρει έγκαιρα τον πλήρη μοριακό έλεγχο σε όλους τους ασθενείς σε όλη τη χώρα. Το «δωρεάν στη θεωρία» δεν σημαίνει «διαθέσιμο εγκαίρως στην πράξη». Για έναν ογκολογικό ασθενή, ο χρόνος είναι μέρος της θεραπείας.

Άρα η ισότιμη πρόσβαση χρειάζεται δύο πράγματα μαζί. Πρώτο, να ολοκληρωθεί η διαδικασία διαπραγμάτευσης της αποζημίωσης για τα διαπιστευμένα ιδιωτικά εργαστήρια, με ρεαλιστικές τιμές, ώστε να αξιοποιείται όλη η διαθέσιμη δυναμικότητα της χώρας. Δεύτερο, να ενισχυθούν τα δημόσια εργαστήρια σε εξοπλισμό και προσωπικό. Και τα δύο πρέπει να λειτουργούν μέσα σε ένα εθνικό δίκτυο μοριακής διερεύνησης των δειγμάτων των ασθενών, με κοινά κριτήρια ποιότητας και σαφείς διαδρομές παραπομπής. Μόνο έτσι ο ασθενής στη Θράκη ή στα νησιά θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα, στον ίδιο χρόνο, με τον ασθενή στην Αθήνα.

3.Οι βιοδείκτες μπορούν να αξιοποιηθούν από όλους τους ασθενείς με ογκολογικά προβλήματα;

Όχι από όλους με τον ίδιο τρόπο. Έχουν όμως καθοριστική σημασία σε ολοένα και περισσότερους καρκίνους: πνεύμονα, μαστού, παχέος εντέρου, ωοθηκών, προστάτη, μελάνωμα, χολαγγειοκαρκίνωμα. Υπάρχουν επίσης και βιοδείκτες που καθοδηγούν θεραπεία ανεξάρτητα από το όργανο όπου εμφανίστηκε ο καρκίνος, όπως οι συντήξεις NTRK ή η μικροδορυφορική αστάθεια.

Εδώ είναι και ένα από τα σοβαρότερα κενά του νέου ΦΕΚ. Σήμερα κάθε βιοδείκτης αποζημιώνεται χωριστά, ο ένας μετά τον άλλο. Η σύγχρονη πρακτική όμως είναι το λεγόμενο panel, δηλαδή μια ομάδα βιοδεικτών που ελέγχονται όλοι μαζί, σε μία εξέταση, από το ίδιο δείγμα. Στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, το κείμενο συμφωνίας της ΕΟΠΕ προτείνει ένα τέτοιο panel με τουλάχιστον εννέα γονίδια. Αυτό γιατί αν ελέγχουμε έναν-έναν τους απαιτούμενους βιοδείκτες με άλλες μεθόδους, ο ιστός συχνά εξαντλείται πριν φτάσουμε στον σπάνιο βιοδείκτη, και ο ασθενής χάνει μια θεραπεία που θα μπορούσε να πάρει. Το νέο ΦΕΚ προσθέτει το NGS ως μέθοδο, αλλά δεν προβλέπει αποζημίωση για ομάδες βιοδεικτών. Χωρίς αυτό, η ωφέλεια από την τεχνολογία δεν αξιοποιείται πλήρως.

4.Με το χέρι στην καρδιά, εκτιμάτε ότι οι ασθενείς στην Ελλάδα, βιώνουν ανισότητες, όσον αφορά στη θεραπεία τους και ειδικότερα στην ισότιμη πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες;

Με το χέρι στην καρδιά, ναι. Το Δημόσιο, αν και δεν έχει θεσμικούς περιορισμούς, δεν μπορεί σήμερα να καλύψει έγκαιρα όλους τους ασθενείς, σε όλη τη χώρα, με πλήρη έλεγχο. Ταυτόχρονα, στον ιδιωτικό τομέα οι νεότεροι βιοδείκτες δεν αποζημιώνονται ακόμα. Στο κενό ανάμεσα στα δύο, ο ασθενής είτε πληρώνει από την τσέπη του, είτε στηρίζεται σε προγράμματα της φαρμακοβιομηχανίας ή των συλλόγων ασθενών, είτε απλώς περιμένει.

Οι ανισότητες είναι γεωγραφικές, γιατί η υποδομή συγκεντρώνεται σε λίγα κέντρα. Είναι οικονομικές, γιατί δεν μπορούν όλοι να πληρώσουν. Και είναι οργανωτικές, γιατί λείπουν σαφείς διαδρομές παραπομπής και χρόνοι απάντησης.

Υπάρχει και ένα παράδοξο που επισημαίνει το κείμενο συμφωνίας. Για χρόνια αποζημιώναμε ακριβά φάρμακα ακριβείας, αλλά όχι την εξέταση που αποφασίζει ποιος πρέπει να τα πάρει, παρότι το κόστος της είναι πολύ μικρότερο. Χωρίς βιοδείκτη, η καινοτόμος θεραπεία για τον ασθενή απλώς δεν υπάρχει.

Η τεχνογνωσία στη χώρα μας είναι ευρωπαϊκού επιπέδου. Αυτό που λείπει είναι το σύστημα που θα τη συνδέσει με κάθε ασθενή.

5.Ποια η συμβολή της Ιατρικής Ακριβείας στα ογκολογικά νοσήματα και γενικότερα στην ογκολογία;

Η Ιατρική Ακριβείας άλλαξε το ερώτημα της ογκολογίας. Δεν ρωτάμε μόνο πού είναι ο καρκίνος, αλλά τι τον οδηγεί. Δύο ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική νόσο σε μοριακό επίπεδο, και άρα εντελώς διαφορετική θεραπεία.

Τα οφέλη είναι τρία. Πρώτο, καλύτερη επιβίωση σε ομάδες ασθενών όπου η πρόγνωση έχει αλλάξει δραματικά. Δεύτερο, λιγότερη τοξικότητα. Τρίτο, ορθολογική χρήση πόρων, γιατί ο βιοδείκτης κατευθύνει φάρμακα υψηλού κόστους σε όσους πραγματικά θα ωφεληθούν.

Για να αποδώσει όμως η Ιατρική Ακριβείας, χρειάζονται τρία πράγματα. Πρώτο, σωστή διάγνωση και διαχείριση του ιστού από το εργαστήριο της Παθολογικής Ανατομικής, από την πρώτη στιγμή. Δεύτερο, ολοκληρωμένος έλεγχος με panel, δηλαδή με ομάδες βιοδεικτών, ώστε να αξιοποιείται πλήρως η δυνατότητα του NGS. Τρίτο, ποιότητα: διαπιστευμένα εργαστήρια και συμμετοχή σε εξωτερικούς ελέγχους ποιότητας.

Ο κατάλογος είναι το πρώτο βήμα. Η πολιτική είναι όλα τα υπόλοιπα.

Η φωνή των ασθενών

Ας ακούσουμε στη συνέχεια την κυρία Παπαγεωργίου.

1. Κυρία Παπαγεωργίου, ως επικεφαλής του Συλλόγου Ασθενών με Γυναικολογικούς Καρκίνους «ΕΡΙΦΥΛΗ», θα ήθελα να σας ρωτήσω για την εμπειρία των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών, καθώς πρόκειται για έναν καρκίνο που συχνά αργεί να δώσει συμπτώματα.

Οι γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών αποτελούν αναλογικά την πολυπληθέστερη ομάδα στον Σύλλογό μας. Είναι από τα πιο δραστήρια μέλη μας και εκείνες που θέλουν να ενημερώνονται για τις εξελίξεις της ιατρικής σε σχέση με τη νόσο τους, αλλά και να συμμετέχουν στη διάδοση της ενημέρωσης για τα συμπτώματα του καρκίνου των ωοθηκών, τα οποία και οι ίδιες ενδεχομένως είχαν παραβλέψει. Είναι γυναίκες σε παραγωγικές ηλικίες, που εργάζονται, έχουν οικογένειες και είναι ενεργά μέσα στη ζωή.

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότερες γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, όχι απαραίτητα επειδή ο καρκίνος αργεί να δώσει συμπτώματα, αλλά επειδή τα συμπτώματα συχνά δεν αναγνωρίζονται ως τέτοια. Πολλές φορές θεωρείται ότι σχετίζονται με άλλα προβλήματα υγείας, όπως το ευερέθιστο έντερο ή άλλες γαστρεντερικές διαταραχές.

Η έλλειψη προσυμπτωματικού ελέγχου δεν βοηθά σε αυτό. Γι’ αυτό, οι γυναίκες πρέπει καταρχάς, να γνωρίζουν αν υπάρχει κληρονομικότητα στην οικογένειά τους, είτε σε σχέση με τις γνωστές πλέον μεταλλάξεις BRCA1 και BRCA2 είτε με το σύνδρομο Lynch. Υπάρχουν γυναίκες που αφού νόσησαν, έμαθαν ότι και η μητέρα τους είχε νοσήσει από τον ίδιο καρκίνο, αλλά στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν υπήρχε ένα πέπλο σιωπής γύρω από τη λέξη «καρκίνος».

Το δεύτερο είναι να παρακολουθούν το σώμα τους και να εμπιστεύονται τα σημάδια που τους δίνει. Οι ίδιες γνωρίζουν καλύτερα το σώμα τους. Πολλές γυναίκες είχαν θορυβηθεί πολύ πριν από τη διάγνωση, αλλά ο γιατρός τους δεν έδωσε την απαιτούμενη σημασία. Αυτό που ακούμε στα συνέδρια στα οποία συμμετέχουμε είναι ότι, αν κάποιο σύμπτωμα επιμένει, χρειάζεται να διερευνηθεί και να μην παραμελείται. Ίσως μάλιστα, να χρειάζεται να απευθυνθούμε σε εξειδικευμένο γυναικολόγο ογκολόγο, ο οποίος διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην αναγνώριση τέτοιων συμπτωμάτων και μπορεί να κατευθύνει τη γυναίκα προς τη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση.

Στην Ελλάδα υπάρχουν δημόσιες δομές με πιστοποιήσεις από την ESGO. Ενδεικτικά, το Γ.Ν.Α. «Αλεξάνδρα», μέσω της Α΄ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, έχει αναγνωριστεί ως Κέντρο Εκπαίδευσης στη Γυναικολογική Ογκολογία και διαθέτει επίσης πιστοποίηση Excellence για τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών. Το Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» στη Θεσσαλονίκη, μέσω της Α΄ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του ΑΠΘ, διαθέτει πιστοποίηση Κέντρου Εκπαίδευσης και πιστοποίηση Regular για τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών. Αντίστοιχα, στον κατάλογο της ESGO περιλαμβάνεται και το Γ.Ν. «Ιπποκράτειο» Θεσσαλονίκης.

Τμήματα γυναικολογικού καρκίνου με εξειδικευμένους γυναικολόγους ογκολόγους υπάρχουν και αλλού όπως, στον «Άγιο Σάββα», στο «Μεταξά», καθώς και στα νοσοκομεία της Λάρισας, της Αλεξανδρούπολης και της Πάτρας, όπως και σε ορισμένα ιδιωτικά νοσοκομεία.

Είναι πάρα πολύ σημαντικό, ειδικά στον καρκίνο των ωοθηκών, η αντιμετώπιση να ξεκινά από εξειδικευμένο γυναικολόγο ογκολόγο!

2. Καθώς η θεσμική αναγνώριση των νέων βιοδεικτών και η τιμολόγησή τους από τον Οκτώβριο του 2025 δεν έχουν μετατραπεί ακόμη σε πλήρη αποζημίωση, πόσο εφικτό είναι για μια ασθενή σήμερα να έχει πρόσβαση στον βιοδείκτη HRD και πώς μπορεί να ωφεληθεί όσο το δυνατόν περισσότερο σε σύντομο χρονικό διάστημα;

Να πω καταρχάς ότι ευτυχώς, τον Οκτώβριο του 2026 έγινε τροποποίηση στο ΦΕΚ του 2025 και διορθώθηκαν οι μέθοδοι εξέτασης, καθώς και η ένδειξη για τις ασθενείς που αφορά. Πρόκειται για μια πολύ θετική εξέλιξη. Ωστόσο, η διαδικασία αποζημίωσης από τον ΕΟΠΥΥ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με πρόσφατη δήλωση του προέδρου του ΕΟΠΥΥ, η διαπραγμάτευση με τα διαγνωστικά εργαστήρια αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στον Νοέμβριο, ενώ η έγκριση της διαδικασίας εκτιμάται ότι μπορεί να γίνει έως το τέλος του 2026. Επομένως, περιμένουμε ακόμη την πραγματική εφαρμογή της αποζημίωσης, ώστε οι γυναίκες να μπορούν να έχουν πρόσβαση στην εξέταση χωρίς να επιβαρύνονται οικονομικά.

Το νέο ΦΕΚ, παρόλο που αποτελεί μια πολύ θετική εξέλιξη, δεν παύει να έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση. Τα φάρμακα που μπορούν να χορηγηθούν με βάση τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης εξέτασης κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά εδώ και χρόνια. Δηλαδή, παρόλο που υπήρχε η δυνατότητα εξατομικευμένης και όσο το δυνατόν καλύτερης θεραπείας για αυτές τις γυναίκες, έπρεπε είτε να πληρώσουν οι ίδιες είτε να ελπίσουν στην «καλοσύνη» των άλλων: σε προγράμματα μέσω των οποίων η εξέταση καλυπτόταν από κάποια φαρμακευτική εταιρεία ή άλλον φορέα. Υπήρχαν μάλιστα και γυναίκες που δεν έκαναν καθόλου την εξέταση, επειδή δεν είχαν ενημερωθεί για τα διαθέσιμα προγράμματα.

Η Ιατρική Ακριβείας, στην οποία οι εξετάσεις βιοδεικτών —και στη συγκεκριμένη περίπτωση ο βιοδείκτης HRD— διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, έχει αλλάξει τα δεδομένα στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Δίνει τη δυνατότητα να επιλέγεται η κατάλληλη θεραπεία για την κάθε ασθενή και όπου ενδείκνυται, να ακολουθεί θεραπεία συντήρησης, η οποία μπορεί να συμβάλει στην καθυστέρηση της υποτροπής της νόσου.

Γι’ αυτό ήταν τόσο σημαντική όχι μόνο η θεσμική αναγνώριση της εξέτασης, αλλά και η διόρθωση που έγινε, ώστε να είναι προσβάσιμη σε όλες τις γυναίκες ισότιμα, απρόσκοπτα και έγκαιρα.

3. Το θέμα των ανισοτήτων αποτελεί μείζον ζήτημα για τους ασθενείς και τους Συλλόγους και παραμένει ένα διαρκές αίτημα. Εκτιμάτε ότι οι ογκολογικοί ασθενείς έχουν πρόσβαση στις νέες καινοτόμες θεραπείες τη στιγμή που τις χρειάζονται;

Προφανώς αναφέρεστε στις καινοτόμες φαρμακευτικές θεραπείες. Υπάρχει όμως και η καινοτόμος χειρουργική αντιμετώπιση.

Ένα από τα πρώτα πράγματα που έμαθα, όχι σε συνέδριο γυναικολόγων ογκολόγων, αλλά στο συνέδριο της ESMO, όπου συμμετέχουν παθολόγοι ογκολόγοι, ήταν πόσο σημαντικό είναι το πρώτο χειρουργείο στους γυναικολογικούς καρκίνους, και ειδικά στον καρκίνο των ωοθηκών.

Μπορεί να επαναλαμβάνομαι, αλλά η αναζήτηση βοήθειας από έναν εξειδικευμένο και πιστοποιημένο γυναικολόγο ογκολόγο είναι καθοριστικής σημασίας. Και όπως είπα, υπάρχουν τέτοιοι γιατροί σε όλη την Ελλάδα. Οι γυναίκες πρέπει να τους αναζητούν και να ρωτούν. Δεν είναι ντροπή να ζητήσει μια γυναίκα συστάσεις από τον γιατρό της ή να ζητήσει από τον γυναικολόγο της να την παραπέμψει σε έναν εξειδικευμένο γιατρό.

Όσον αφορά τις καινοτόμες φαρμακευτικές θεραπείες, δεν έχουν όλες οι γυναίκες που νοσούν την ίδια πρόσβαση σε αυτές. Σημασία έχει ο τόπος κατοικίας τους, το πόσο ενημερωμένη είναι η ιατρική ομάδα που τις παρακολουθεί, αλλά και το κόστος.

Έχουν γίνει τεράστια άλματα στην ιατρική σε ό,τι αφορά τους γυναικολογικούς καρκίνους γενικότερα. Για παράδειγμα, ο καρκίνος του ενδομητρίου διακρίνεται σε τέσσερις μοριακούς υποτύπους, καθένας από τους οποίους μπορεί να απαιτεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. Ωστόσο, ο μοριακός χαρακτηρισμός της νόσου δεν είναι πάντοτε εξίσου προσβάσιμος σε όλες τις ασθενείς και σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται μέσω προγραμμάτων, στα οποία ενδέχεται να μην έχουν όλες πρόσβαση.

Για τον βιοδείκτη HRD τα είπαμε και παραπάνω: πολλές γυναίκες πλήρωσαν την εξέταση από την τσέπη τους, ενώ άλλες δεν ενημερώθηκαν καν για τη δυνατότητα να την πραγματοποιήσουν.

Αν η καινοτομία δεν είναι θεσμικά προσβάσιμη σε όλους, μέσα από το Υπουργείο Υγείας και τεκμηριωμένα πρωτόκολλα, δεν μπορεί να υπάρξει ισότητα. Η πρόσβαση στην καινοτομία δεν είναι αυτονόητη για όλους τους ασθενείς.

4. Μπορεί η πρόληψη να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στον έγκαιρο εντοπισμό του καρκίνου των ωοθηκών και τι έχει να μας διδάξει η Ιατρική Ακριβείας για τους γυναικολογικούς καρκίνους;

Να μιλήσω πρώτα για την πρόληψη και να μοιραστώ μαζί σας κάποια πολύ ελπιδοφόρα νέα.

Η εκτίμηση του κληρονομικού κινδύνου, η αναγνώριση των γυναικών που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο και η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων πρώιμης ανίχνευσης αποτελούν σημαντικές προτεραιότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών. Υπάρχει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον για την επίτευξη αυτού του στόχου και η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε αυτή την προσπάθεια μαζί με άλλες χώρες.

Το ερευνητικό ινστιτούτο ΕΠΙΣΕΥ συντονίζει ένα ευρωπαϊκό έργο, το οποίο ονομάζεται DISARM (disarm-project.eu). Στόχος του είναι η βελτίωση της πρώιμης διάγνωσης του καρκίνου των ωοθηκών, με έμφαση στις κληρονομικές μορφές της νόσου.

Το έργο περιλαμβάνει δύο κλινικές μελέτες με περίπου 2.000 συμμετέχοντες η καθεμία. Η πρώτη εξετάζει την ενσωμάτωση στην κλινική πρακτική μιας μεθόδου εξατομικευμένης εκτίμησης του κινδύνου εμφάνισης της νόσου. Η δεύτερη επιδιώκει να εξελίξει τρεις νέες εξετάσεις αίματος για την ανίχνευσή της, διερευνώντας παράλληλα τον συνδυασμό βιοδεικτών με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Το έργο μελετά επίσης τους παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσβαση στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση, εξετάζει τις ιδιαιτερότητες των συστημάτων υγείας και αναπτύσσει υποστηρικτικά ψηφιακά εργαλεία. Συνολικά, φιλοδοξεί να συμβάλει σε μια πιο αποτελεσματική, εξατομικευμένη και ισότιμη προσέγγιση στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου των ωοθηκών.

Αυτά είναι τα στοιχεία που μου παρουσίασε η κυρία Δήμητρα Διονυσίου, συντονίστρια του προγράμματος.

Ξέρετε, στα ιατρικά συνέδρια μερικές φορές με πιάνει η ψυχή μου όταν παρουσιάζουν καινούργια φάρμακα ή τα αποτελέσματα μιας κλινικής μελέτης και ανακοινώνουν ότι το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται κατά μερικούς μήνες. Γιατί η αλήθεια είναι ότι ειδικά από τον καρκίνο των ωοθηκών, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να χάνουν τη ζωή τους.

Εμείς στον Σύλλογό μας, μέσα σε ενάμιση περίπου χρόνο από την ίδρυσή του, έχουμε χάσει πέντε με έξι μέλη μας, όλες γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών. Δυστυχώς, κάποιοι τύποι της νόσου είναι πολύ πιο επιθετικοί.

Γι’ αυτό η Ιατρική Ακριβείας είναι τόσο σημαντική και είναι εξίσου σημαντικό να είναι προσβάσιμη σε όλες τις γυναίκες. Δίνει μια ανάσα, λίγο περισσότερο χρόνο με τους δικούς τους ανθρώπους. Αυτός ο χρόνος μπορεί, σε κάποιες μελέτες, να αντιστοιχεί σε μήνες επιπλέον ζωής, αλλά για κάποιες γυναίκες μπορεί να είναι και χρόνια. Γιατί έχουμε και τέτοια παραδείγματα.

Γυναίκες που βρίσκονται σχεδόν συνεχώς σε θεραπεία, κάθε μήνα, για χρόνια, αλλά ζουν καλά, με καλή ποιότητα ζωής. Κάνουν ταξίδια, δημιουργούν, συνεχίζουν να εργάζονται και χαίρονται τη ζωή δίπλα στους ανθρώπους τους.

Η Ιατρική Ακριβείας δίνει αυτή τη δυνατότητα: το κατάλληλο φάρμακο, στην κατάλληλη ασθενή, την κατάλληλη στιγμή.

Είναι πάρα πολύ σημαντικό να γίνεται ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό για κάθε ασθενή.