«Saronicos Project»: Χαρτογραφώντας τον Σαρωνικό Κόλπο - «Η έρευνα χωρίς δράση μένει θεωρία»

«Ο Σαρωνικός, από την αρχαιότητα υπήρξε θαλάσσιος δρόμος εμπορίου, πεδίο ναυμαχιών και σημείο συνάντησης πολιτισμών με αρχαία ναυάγια και ιστορικά λιμάνια να μαρτυρούν τη διαχρονική του σημασία» σημειώνει χαρακτηριστικά η κα Ξηροταγάρου.

«Σήμερα παραμένει πυρήνας ζωής, οικονομίας και βιοποικιλότητας. Για αυτό η μελέτη και η προστασία του είναι αναγκαιότητα» αναφέρει.

Την ιστορία του Κόλπου, «αφηγούνται» όσα στοιχεία βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας: Η γεωμορφολογία του βυθού, τα χημικά ίχνη, τα μικροπλαστικά, οι οργανισμοί που επιβιώνουν ή εξαφανίζονται.

«Όλα αυτά αποκαλύπτουν όχι μόνο την παρούσα κατάσταση, αλλά και τις πιέσεις που έχουν ασκηθεί διαχρονικά στον κόλπο» επισημαίνει η εκτελεστική διευθύντρια του Ιδρύματος.

Σύμφωνα με την ίδια, όταν διαβάζουμε σωστά αυτά τα δεδομένα, μπορούμε:

• να εντοπίσουμε πηγές ρύπανσης,
• να προστατεύσουμε περιοχές υψηλής βιοποικιλότητας,
• να σχεδιάσουμε στοχευμένες παρεμβάσεις αποκατάστασης,
• να προτείνουμε βιώσιμες πολιτικές για το μέλλον.

Στη βάση αυτή αναπτύχθηκε το «Saronicos Project», μία «στρατηγική δέσμευση του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, με προϋπολογισμό 1,5 εκατ. ευρώ και πενταετή ορίζοντα».

«Ένα νέο πρότυπο περιβαλλοντικής διαχείρισης για τη χώρα»

Με το πρόγραμμα αυτό επιχειρείται, για πρώτη φορά «μια ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη χαρτογράφηση του Σαρωνικού, μέσα από τη συνεργασία περισσότερων από 10 φορέων».

Όπως υπογραμμίζει η κα Ξηροταγάρου, στόχος δεν είναι απλώς η έρευνα «αλλά η μετατροπή της γνώσης σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και σε στοχευμένες δράσεις αποκατάστασης και προστασίας, δημιουργώντας ένα νέο πρότυπο περιβαλλοντικής διαχείρισης για τη χώρα».

Στο πλαίσιο αυτού ακριβώς του προγράμματος, από τις 2 Φεβρουαρίου και για περίπου 10 ημέρες «τα Μέθανα μετατράπηκαν σε ένα ανοιχτό εργαστήριο θάλασσας».

Το επιχειρησιακό πλοίο «Τυφώνας» του Ιδρύματος με την ομάδα του Oceanus Lab του Πανεπιστήμιου Πατρών έπλεε δίπλα στο ερευνητικό πλοίο «ΑΙΓΑΙΟ» του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), σε μία συντονισμένη επιχείρηση με στόχο τη μελέτη και τη χαρτογράφηση του Σαρωνικού κόλπου, στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος Saronicos Project.

Την ίδια ώρα, η ομάδα του «Typhoon Project» και στο πλαίσιο του δεύτερου κύκλου καθαρισμού ολόκληρης της ελληνικής ακτογραμμής, προσέγγισε απρόσιτες ακτές σε Πόρο και Μέθανα με σκοπό την απορρύπανσή τους.

• «Typhoon Project»: 40 τόνοι απορριμμάτων απομακρύνθηκαν από εγκαταλελειμμένη ιχθυοκαλλιέργεια

Όπως και σε κάθε καθαρισμό του προγράμματος, έτσι και τώρα, τα απορρίμματα που βρέθηκαν στις απρόσιτες αυτές παραλίες καταγράφηκαν, ζυγίστηκαν και εντάχθηκαν στη βάση δεδομένων που έχει δημιουργηθεί από το Ίδρυμα και η οποία αποτελεί την πληρέστερη βάση δεδομένων για παράκτια ρύπανση στη Μεσόγειο. Αυτή η πρωτοβουλία «μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τα μοτίβα της ρύπανσης».

Απομακρύνθηκαν 1.800 κιλά απορριμμάτων

Συνολικά απομακρύνθηκαν 1.800 κιλά απορρίμματα συνολικού όγκου 241 κυβικά μέτρα, από τις απρόσιτες ακτές του Πόρου και των Μεθάνων.

Ανάμεσα στα ευρήματα υπήρχαν εκατοντάδες πλαστικά μπουκάλια, μεγάλες ποσότητες φελιζόλ και, ίσως το πιο ενδεικτικό, πάρα πολλά μαύρα καλαμάκια μίας χρήσης.

Όπως τονίζει η εκτελεστική διευθύντρια του Ιδρύματος, «δεν πρόκειται για «παράξενα» αντικείμενα με την έννοια του σπάνιου. Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό. Γιατί το πραγματικά παράξενο είναι οτιδήποτε μη φυσικό συναντάμε στη φύση».

«Η αλλαγή νοοτροπίας από τις μικρές ηλικίες, η λύση για ένα βιώσιμο μέλλον»

Στο μεταξύ, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον και τη μείωση, επί της αρχής, της ρύπανσης, η ομάδα του Τυφώνα πραγματοποίησε εκπαιδευτικά προγράμματα που, όπως τονίζει η κα Ξηροταγάρου «συνδυάζουν τόσο τη γνώση όσο και την πράξη στο πεδίο, έτσι ώστε να βοηθήσουμε τα παιδιά να κατανοήσουν την πίεση που δέχονται οι θάλασσές μας και να νιώσουν ότι έχουν ρόλο στη λύση».

Οι μαθητές και οι μαθήτριες του δημοτικού σχολείου Μεθάνων έγιναν μέρος της λύσης και αφού συμμετείχαν σε ένα μάθημα βιωματικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, συμμετείχαν σε όλη τη διαδικασία απορρύπανσης.

Διότι, όπως τονίζει η ίδια «η αλλαγή νοοτροπίας κυρίως από τις μικρές ηλικίες είναι η λύση για ένα καθαρότερο και βιώσιμο μέλλον».

«Η έρευνα χωρίς δράση μένει θεωρία»

Αναφερόμενη στα «διδάγματα» που έλαβε το Ίδρυμα από την εμπειρία αυτή, τονίζει πως «η πραγματική αλλαγή έρχεται όταν η έρευνα, η δράση και η εκπαίδευση λειτουργούν ως ένα».

«Χαρτογραφήσαμε το βυθό με επιστημονικά δεδομένα, απομακρύναμε απορρίμματα από ακτές και ταυτόχρονα ευαισθητοποιήσαμε παιδιά της τοπικής κοινωνίας. Δεν ήταν τρεις παράλληλες δράσεις αλλά ένα ολιστικό μοντέλο παρέμβασης» αναφέρει η κα Ξηροταγάρου.

Διότι, όπως επισημαίνει «η έρευνα χωρίς δράση μένει θεωρία. Η δράση χωρίς δεδομένα δεν έχει κατεύθυνση. Και τίποτα από τα δύο δεν έχει μέλλον χωρίς αλλαγή νοοτροπίας».

«Το μήνυμά μας είναι σαφές: η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος απαιτεί συνέργειες, συνέπεια και συνέχεια. Δεν αλλάζει η θάλασσα με μια μεμονωμένη πρωτοβουλία, αλλάζει όταν συνδυάζουμε έρευνα, πράξη και γνώση με πραγματικά, μετρήσιμα αποτελέσματα» καταλήγει.