Λίμνη Κρεμαστών: Η «κυρά» της Ευρυτανίας και μεγαλύτερος ταμιευτήρας της Ελλάδας

Η λίμνη έχει συνολική επιφάνεια 82 τετραγωνικά χιλιόμετρα και όπως αναφέρει ο κ. Μακρής για να μπορέσει κανείς να τη διανύσει όλη με το σκάφος χρειάζονται περίπου έξι έως επτά ώρες. Το μέσο βάθος της λίμνης ανέρχεται στα 65 μέτρα και μπροστά στο φράγμα φτάνει μέχρι και τα 136.

Από πάνω της δεσπόζει επιβλητικό το βουνό της Χελιδώνας. Προτού δημιουργηθεί αυτή η τεχνητή λίμνη το 1965, στην περιοχή απλωνόταν μια εύφορη ολάνθιστη κοιλάδα, με πλούσιες καλλιέργειες και πολλούς μικρούς οικισμούς.

Όταν στη θέση της κοιλάδας βρέθηκαν εκατομμύρια τόνοι νερού, χρειάστηκε να βυθιστούν 18 χωριά και να εκτοπιστούν περίπου 3.300 χιλιάδες κάτοικοι, όπως λέει στο CNN Greece ο Παναγιώτης Μακρής ο οποίος μας ξενάγησε στη λίμνη σε μία βαρκάδα που σε φέρνει πιο κοντά στη φύση.

PHOTO 1 / 2

Photo 1/2

Photo 2/2

Οι κάτοικοι είχαν την επιλογή είτε να λάβουν χρήματα είτε γη. Πολλοί όμως, ή οι μάλλον οι περισσότεροι έγιναν μετανάστες και μετανάστριες στο εξωτερικό, την Αυστραλία, την Αμερική και τη Γερμανία, καθώς πια είχαν χάσει τον τόπο που θεωρούσαν ως πατρίδα και την ιστορία τους. Κάποιοι άλλοι μετοίκησαν σε γειτονικές περιοχές όπως η Λευκάδα και η Ευρυτανία.

Στα Κρεμαστά «συναντώνται» τέσσερις ποταμοί: Ο Αχελώος, ο Αγραφιώτης, ο Ταυρωπός ή αλλιώς Μέγδοβας και ο Κρικελιώτης. Για δύο από τους ποταμούς αυτούς, μάλιστα, έχουν αναγγελθεί σχέδια αξιοποίησης για την υδροδότηση της Αττικής, η οποία επλήγη από δύο συναπτά έτη λειψυδρίας. Μια εικόνα που σήμερα φαίνεται να αναστρέφεται.

Στη λίμνη υπάρχουν επίσης εγκατεστημένες τέσσερις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με συνολική ισχύ 440 MW που τροφοδοτούν με ενέργεια όλη τη χώρα.

Η ιστορία «κρυμμένη» στον πυθμένα

PHOTO 1 / 2

Photo 1/2

Photo 2/2

Ανάμεσα στα χωριά που χάθηκαν με τη δημιουργία του φράγματος και της λίμνης ήταν η Επισκοπή. Το λεγόμενο κεφαλοχώρι που είχε κτιστεί δίπλα στον Μέγδοβα, έναν παραπόταμο του Αχελώου.

Οι κάτοικοι της Επισκοπής, όπως και όλων των οικισμών, χρειάστηκε να γκρεμίσουν με τα ίδια τους τα χέρια τα σπίτια που στέγαζαν επί δεκαετίες τις οικογένειες, τις ζωές και τα όνειρά τους. Χρειάστηκε, όμως επίσης να γκρεμίσουν, ώστε να διασώσουν την ιστορία του και τον βυζαντινό ναό της Παναγίας της Επισκοπής.

Ο ναός αυτός, σύμφωνα με τον κ. Μακρή, πριν ακόμη το νερό κατακλύσει την εύφορη κοιλάδα χρονολογούταν τον 11ο αιώνα. Σε μία προσπάθεια να διαφυλαχθεί η ιστορία του, επιστήμονες πραγματοποίησαν αποτοίχιση, με σκοπό να διασωθούν οι τοιχογραφίες και το τέμπλο. Από πίσω, όμως, φάνηκε πως «κρυβόταν» αγιογραφίες ακόμη παλαιότερες, που όπως διαπιστώθηκε χρονολογούνταν ακόμη πιο παλιά, μεταξύ 7ου και 8ου αιώνα.

Η ιστορία αυτού του ναού, που πλέον μόλις μια σημαδούρα έχει μείνει για να τον θυμίζει στη λίμνη Κρεμαστών διαφυλάχθηκε. Τα ιστορικά και θρησκευτικά αυτά κειμήλια έγιναν εκθέματα τα οποία μπορεί κάποιος να επισκεφθεί και θαυμάσει στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας.

Οι γέφυρες που έγιναν αρχιτεκτονικά «θαύματα»

Προχωρώντας πιο βαθιά στη λίμνη και μόλις έχει προσπεράσει κανείς τη σημαδούρα που υποδεικνύει τον βυζαντινό ναό, δεσπόζει η Γέφυρα της Επισκοπής, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της λίμνης που ενώνει δύο νομούς. Και αυτός ακριβώς ήταν ο σκοπός της, η επικοινωνία μεταξύ των δύο νομών. Η κατασκευή της διήρκεσε 11 χρόνια από το 1965 έως το 1976 και το μήκος της ανέρχεται στα 704 μέτρα. Κατά την κατασκευή της, η επικοινωνία γινόταν με τέσσερα πλοία, φέρι μποτ.

Μια μικρότερη γέφυρα, αυτή της Τατάρνας κατέχει μία ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της δημιουργίας της λίμνης. Συνδέει επίσης την Ευρυτανία με την Αιτωλοακαρνανία και έχει μήκος 440 μέτρα. Διαθέτει μόνο δύο πυλώνες, με απόσταση 200 μέτρων μεταξύ τους, γεγονός που αποτέλεσε ρεκόρ για την εποχή, ένα ρεκόρ που την ανέδειξε σε αρχιτεκτονικό «κόσμημα». Η γέφυρα της Τατάρνας σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τον μηχανικό Αρίσταρχο Οικονόμου.

Η κατασκευή της θεωρείται ένα τεχνολογικό επίτευγμα, με τη γέφυρα να κάνει στροφή με σωστή κλίση στο κατάστρωμα και μάλιστα για τον λόγο αυτό έχει λάβει τέσσερα παγκόσμια βραβεία. Μάλιστα, σύμφωνα με τον κ. Μακρή, ακόμα και σήμερα, φοιτητές και φοιτήτριες από το Πανεπιστήμιο Πατρών επισκέπτονται στο σημείο και παρακολουθούν μαθήματα πάνω σε αυτήν.

Το «σπίτι» Ροδιών και Κορμοράνων

Η λίμνη αυτή, όμως, την επισκέπτονται φοιτητές και φοιτήτριες, επισκέπτες και επισκέπτριες για κάποιους είναι το «σπίτι» τους.

Ερωδιοί και κορμοράνοι έχουν δημιουργήσει φωλιές πιο βαθιά μέσα στη λίμνη, μακριά από το αδιάκριτο μάτι των επισκεπτών. Φωλιάζουν στους κορμούς δέντρων που πλέον έχουν απογυμνωθεί από τις φυλλωσιές τους, δημιουργώντας ένα ασφαλές μέρος για τα μικρά τους.

Το παράδειγμα των μόνιμων «κατοίκων» που έχουν βρει μια θέση στην τεχνητή αυτή λίμνη, το μαγευτικό τοπίο που απλώνεται για χιλιόμετρα μακριά, όλα όσα θυμίζουν τον πολιτισμό που αναπτυσσόταν πριν χρόνια ολόκληρα στην περιοχή ανοίγουν έναν νέο κόσμο για όσους και όσες βρίσκονται στη λίμνη των Κρεμαστών, την «κυρά» που ενώνει δύο νομούς και προσφέρει μαγευτικές εικόνες σε όσους και όσες την αντικρίζουν.