«Οι ζωονόσοι εξελίσσονται σε διαρκή απειλή»: Τι γνωρίζουμε για τον αφθώδη πυρετό

«Η εμφάνιση μίας ακόμη ζωονόσου επιτείνει την εύλογη ανησυχία για την κτηνοτροφία στη χώρα μας, ενώ ταυτόχρονα επιδεινώνει δραματικά την κόπωση και την πίεση που νιώθουν οι κτηνοτρόφοι, που βλέπουν την περιουσία τους να απειλείται για ακόμη μία φορά» υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ο κ. Γελασάκης.

Στη «σκιά» της εμφάνισης κρουσμάτων αφθώδους πυρετού στη Μυτιλήνη και καθώς ο κλάδος «δοκιμάζεται» εδώ και μήνες με την ευλογιά των αιγοπροβάτων, ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι «οι ζωονόσοι που έχουμε αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια εξελίσσονται σε μία διαρκή απειλή».

Στη βάση αυτή «είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η έγκαιρη αναφορά των ύποπτων περιστατικών, η αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, η συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, η εντατικοποίηση των ελέγχων και της επιτήρησης, και η βελτίωση του επιπέδου ετοιμότητας και απόκρισης στις επιζωοτίες αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό τρόπο για να προστατεύσουμε τα ζώα, τις εκμεταλλεύσεις και την παραγωγή».

Τι γνωρίζουμε για τον αφθώδη πυρετό;

Τι γνωρίζουμε, όμως, για τον αφθώδη πυρετό; Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, ο κ. Γελασάκης, αρχικά ξεκαθαρίζει πως δεν είναι επικίνδυνος για τον άνθρωπο.

Πρόκειται, όπως αναφέρει, για μία «σοβαρή και ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενή νόσο των δίχηλων παραγωγικών ζώων (βοοειδή, χοίροι, πρόβατα, αίγες)».

Συγκαταλέγεται στα νοσήματα κατηγορίας Α του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας των Ζώων (WOAH) καθώς συνοδεύεται από εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις για τη βιωσιμότητα των εκτροφών και τη ζωική παραγωγή συνολικά.

Πώς μεταδίδεται

Προκαλείται από έναν αφθοϊό της οικογένειας Picornaviridae, η μετάδοση του οποίου γίνεται με τους παρακάτω τρόπους:

• άμεση επαφή μεταξύ μολυσμένων και ευαίσθητων ζώων και μέσω εισπνοής μολυσματικών αερολυμάτων.
  άμεση επαφή ευαίσθητων ζώων με μολυσμένα αντικείμενα (χέρια, υποδήματα, ρουχισμός, οχήματα κ.λπ.).
• κατανάλωση από τους χοίρους ακατέργαστων,
• μολυσμένων προϊόντων κρέατος ή γάλακτος (διατροφή των χοίρων με υπολείμματα τροφίμων ζωικής προέλευσης).
• κατανάλωση μολυσμένου γάλακτος από ερίφια, αρνιά, μοσχάρια, χοιρίδια.
• τεχνητή σπερματέγχυση με μολυσμένο σπέρμα.
  αερογενώς, σε μεγάλες αποστάσεις (αρκετά χιλιόμετρα).

Τα συμπτώματα - Τι προβλέπει ο νόμος

Πώς μπορεί να καταλάβει ένας ή μία κτηνοτρόφος εάν το ζώο του νοσεί;

«Τα συμπτώματα, τα οποία μπορεί να διαφοροποιούνται σε σοβαρότητα ανάλογα με τον ορότυπο του ιού περιλαμβάνουν πυρεξία, ανορεξία, μείωση της γαλακτοπαραγωγής και χωλότητα, ενώ χαρακτηριστική είναι η παρουσία φυσαλίδων ή φλύκταινων στη γλώσσα, στα ούλα και γενικά στο εσωτερικό της στοματικής κοιλότητας, στα χείλη, στα ρουθούνια, στη στεφάνη των χηλών και στο μεσοδακτύλιο διάστημα, στο μαστό, κ.α.» εξηγεί ο καθηγητής.

Ως νόσημα κατηγορίας Α, κατά την εντόπιση των πρώτων κρουσμάτων ενεργοποιείται άμεσα το πρωτόκολλο ελέγχου και εκρίζωσης του νοσήματος, το οποίο μεταξύ άλλων περιλαμβάνει:

• τη δημιουργία ζωνών προστασίας και επιτήρησης, με περιορισμό των μετακινήσεων ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης.
• την ενεργοποίηση πρωτοκόλλων επιτήρησης του νοσήματος στο πεδίο.
• την τήρηση αυστηρών μέτρων βιοασφάλειας (π.χ. καθαρισμός και απολύμανση με κατάλληλα απολυμαντικά των εγκαταστάσεων και των εν δυνάμει μολυσμένων υλικών, του εξοπλισμού, των οχημάτων που εισέρχονται στις εκτροφές κ.α.).
• τη θανάτωση όλων των ζώων στις εκτροφές που εντοπίζεται ο ιός.
• την υγειονομική ταφή των νεκρών ζώων, την καταστροφή της στρωμνής και των μολυσμένων ζωικών προϊόντων στην πληγείσα περιοχή με τρόπο ώστε να αποφευχθεί η διασπορά του ιού.

Πώς μεταδίδεται

Ο ιός μεταδίδεται είτε άμεσα κατά την επαφή με μολυσμένα ζώα, μολυσμένα τρόφιμα, υλικά και μηχανικούς φορείς, είτε αερογενώς. Μάλιστα, η αερογενής μετάδοση μπορεί να γίνει ακόμη και σε αποστάσεις δεκάδων χιλιομέτρων.

Για την αξιολόγηση της προέλευσης του ιού μέχρι τη Μυτιλήνη θα γίνει ιχνηλάτιση των κρουσμάτων.

Ένα μεγάλο «αγκάθι» στην περίπτωση της ευλογιάς ήταν ο εμβολιασμός και η έλλειψη εγκεκριμένου από την Ευρωπαϊκή Ένωση εμβολίου, που θα μπορούσε να είναι εναλλακτική στη μαζική θανάτωση των αιγοπροβάτων.

Στην περίπτωση του αφθώδους πυρετού, ο κ. Γελασάκης σημειώνει πως «υπάρχουν αδρανοποιημένα εμβόλια κατά του αφθώδους πυρετού».

«Σε κάποια από αυτά μπορεί να γίνει διαφοροποίηση των αντισωμάτων που παράγονται ως απόκριση του οργανισμού στον εμβολιασμό από εκείνα που παράγονται ως αποτέλεσμα της φυσικής μόλυνσης, τα λεγόμενα εμβόλια DIVA».

Με τον πρωτογενή τομέα να ξεκινά ακόμη μία «μάχη» επιβίωσης, ο καθηγητής επισημαίνει ότι «η γνώση που αποκτάται πρέπει να γίνει εργαλείο σοβαρού στρατηγικού σχεδιασμού για τη λήψη πιο αυστηρών και εξειδικευμένων μέτρων θωράκισης της κτηνοτροφίας στη χώρα μας, με την άμεση αξιοποίηση εργαλείων φυσικής και ψηφιακής καταγραφής, ιχνηλάτισης και επιτήρησης της υγείας του ζωικού κεφαλαίου».