Από τη φωτιά, έως τη θάλασσα: Οι θερμικοί δορυφόροι, τα «μάτια» της Ελλάδας από το διάστημα

Το «ταξίδι» των δορυφόρων αυτών, οι οποίοι έχουν μπει σε τροχιά και θα παρέχουν στην Ελλάδα κρίσιμα στοιχεία ξεκίνησε, σύμφωνα με τον κ. Σέργη μετά από μία εκτενή και εξειδικευμένη έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος για τις ανάγκες της Πολιτικής Προστασίας και της Πυροσβεστικής, σε ένα κλίμα που αλλάζει διαρκώς.

«Έγινε σαφές ότι χρειαζόμαστε θερμικούς δορυφόρους οι οποίοι θα αποτυπώνουν το μέτωπο μιας πυρκαγιάς και συνολικά τη θερμική εκπομπή που παράγεται από το έδαφος» εξηγεί ο ερευνητής.

«Οι δορυφόροι αυτοί μπορούν να φανούν χρήσιμοι σε μία σειρά από επιστημονικά θέματα που σχετίζονται με την θερμότητα πάνω στο πλανήτη μας, όπως η αστική θερμική νησίδα ή η θερμοκρασία της επιφάνειας των θαλασσών» όπως σημειώνει.

Από τον διαγωνισμό, μέχρι την κατασκευή και την τοποθέτησή τους σε τροχιά, η Ελλάδα απέκτησε σε χρόνο «ρεκόρ», σε περίπου 2,5 χρόνια, τους δικούς της θερμικούς δορυφόρους, γεγονός που σύμφωνα με τον επιστήμονα, την καθιστά πρωτοπόρο σε ένα τέτοιο εγχείρημα.

«Η Ελλάδα είναι από τις πρωτοπόρες χώρες στην απόκτηση ενός τέτοιου εργαλείου. Αντίστοιχα εργαλεία έχουν αναπτύξει επίσης η Ιταλία, η Ισπανία, αλλά και η Πορτογαλία, χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δυσκολίες με τις φυσικές καταστροφές και με το κλίμα» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σέργης.

«Βλέπουν» εκεί που δεν μπορούν να δουν τα πυροσβεστικά αεροσκάφη

Με ποιο τρόπο, λοιπόν, οι θερμικοί δορυφόροι μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών;

Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, ο κ. Σέργης εξηγεί πως οι δορυφόροι αυτοί «μπορούν να καταγράψουν και να εντοπίσουν ένα θερμικό μέτωπο πυρκαγιάς μέσα από πυκνό καπνό, κάτι το οποίο δεν μπορούν να κάνουν ούτε οι πιλότοι ενός πυροσβεστικού αεροσκάφους, ούτε ένα drone, ούτε ακόμη και οι οπτικοί δορυφόροι».

«Αυτό το οποίο τους καθιστά πολύτιμους είναι ότι μπορούν να εντοπίσουν μία εστία παρά τον πυκνό καπνό, αλλά και το σκοτάδι» τονίζει χαρακτηριστικά.

Στη βάση αυτή, λοιπόν, οι θερμικοί δορυφόροι λαμβάνουν εικόνα και κατά τη διάρκεια της νύχτας, ανιχνεύοντας τυχόν αναζωπυρώσεις, ώστε να ενημερωθούν τα πτητικά μέσα και στοχευμένα πλέον να μπορούν να δράσουν χωρίς να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Η λειτουργία των διαστημικών πλέον αυτών εργαλείων δεν περιορίζεται τη στιγμή της κρίσης, της εκδήλωσης δηλαδή μιας πυρκαγιάς. Απεναντίας, οι θερμικοί δορυφόροι μπορούν να συνεισφέρουν και σε επίπεδο πρόληψης.

Μπορούν να «χαρτογραφήσουν» την κατανομή της καύσιμης ύλης και να «προβλέψουν» σε ένα βαθμό την «τροφή» της φωτιάς και επομένως και την κατεύθυνση που θα μπορούσε να πάρει.

«Το ανάγλυφο όλης της Ελλάδας αποτυπώνεται με μεγάλη ακρίβεια και με τη βοήθεια δορυφορικών παρατηρήσεων και την πρόγνωση καιρικών συνθήκων, μπορεί να προχωρήσει η πρόγνωση της εξέλιξης ενός πύρινου μετώπου» επισημαίνει ο κ. Σέργης.

«Το μοντέλο αυτό μπορεί να προσφέρει με μεγάλη ακρίβεια προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η φωτιά και πού θα βρίσκεται το μέτωπο σε δύο ώρες» συμπληρώνει ο ίδιος.

Στη συνέχεια, αυτή η πληροφορία μεταβιβάζεται στην Πυροσβεστική Υπηρεσία και την Πολιτική Προστασία και στη βάση αυτή μπορεί να εκδοθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια και μήνυμα του 112 προς τους οικισμούς που απειλούνται περισσότερο.

«Με τον ίδιο τρόπο που λειτούργησε πριν από δεκαετίες η πρόγνωση του καιρού και πλέον γνωρίζουμε ότι έρχεται μια καταιγίδα σε λίγες ώρες, με τον ίδιο τρόπο μπορούν να συμβάλλουν οι θερμικοί δορυφόροι για ένα πύρινο μέτωπο» τονίζει ο ερευνητής.

«Αυτό το μοντέλο ανανεώνεται διαρκώς και η Πολιτική Προστασία, θα γνωρίζει κάθε δύο-τρεις ώρες προς τα πού κατευθύνεται η φωτιά».

Στο «μικροσκόπιο» οι καύσωνες

Η χρησιμότητα, όμως, των θερμικών δορυφόρων δεν περιορίζεται στην έγκαιρη και ακριβή ανίχνευση των πυρκαγιών. Σχετίζεται με όλα τα φαινόμενα που αφορούν τη θερμότητα.

Όπως σημειώνει ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, ακόμη ένα φαινόμενο που βρίσκεται στο «μικροσκόπιο» είναι οι καύσωνες.

«Δημιουργείται ένας θερμικός χάρτης που εστιάζει στον αστικό ιστό και καταγράφει τις θερμοκρασίες σε μία ταράτσα, ένα πεζοδρόμιο, ένα πάρκο» εξηγεί ο ίδιος.

Σε ευρύτερη, δε, κλίματα, όπως είναι μια θαλάσσια περιοχή «ο θερμικός δορυφόρος μπορεί να αποτυπώσει τα θαλάσσια ρεύματα, τα οποία έχουν μεγάλη σημασία για το κλίμα».

«Μην ξεχνάμε ότι το κλίμα στην Ευρώπη ρυθμίζεται εν πολλοίς από ένα θαλάσσιο ρεύμα το οποίο κινείται στο Ατλαντικό Ωκεανό και η διαταραχή του μπορεί να πυροδοτήσει σημαντικά κλιματικά φαινόμενα στην Ευρώπη» όπως αναφέρει ο κ. Σέργης.
Ο ερευνητής φέρνει ως παράδειγμα τις μέδουσες που εμφανίζονται τα καλοκαίρια στις ελληνικές θάλασσες, ένα φαινόμενο το οποίο συνδέεται με τη θερμοκρασία των ωκεανών.

Με «όπλο» τους δορυφόρους μπορούν να καταγραφούν οι θάλασσες που έχουν ζεστά νερά και να προβλεφθεί σε ποιες παραλίες θα μπορούσε να είναι πιο έντονη η παρουσία μεδουσών.

Η διάρκεια ζωής και το μέλλον

Η διάρκεια ζωής των δορυφόρων αυτών μπορεί να φτάσει έως και τα 5-7 έτη και σύμφωνα με τον κ. Σέργη «η Πολιτεία βρίσκεται ήδη σε αναζήτηση πόρων και επενδυτικού σχεδίου, ώστε αυτές οι υπηρεσίες να μπορέσουν να ανανεωθούν και να μην διακοπούν».

Το μεγάλο στοίχημα για το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος είναι να καταφέρει να βρει τους πόρους ή να καταστήσει το πρόγραμμα αυτό εν μέρει αυτοχρηματοδοτούμενο ούτως ώστε να υπάρχει ένας σχεδιασμός για το μέλλον. «Στόχος είναι να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του προγράμματος και να μην διακοπούν οι κρίσιμες υπηρεσίες που προσφέρουν οι δορυφόροι» αναφέρει ο ερευνητής.

Διότι, όπως τονίζει, οι ελληνικοί θερμικοί δορυφόροι «αποτελούν ένα καινοτόμο και πολύτιμο εργαλείο για την Ελλάδα, προσφέροντας δυνατότητες που ενισχύουν σημαντικά την Πολιτική Προστασία, την πρόληψη και την αντιμετώπιση πυρκαγιών, καθώς και την επιστημονική παρακολούθηση κλιματικών και περιβαλλοντικών φαινομένων.