Οι πάγοι που λιώνουν στη Γροιλανδία μπορεί να ευθύνονται για τον ακραίο καιρό στην Ευρώπη

Αυτό υποστηρίζει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Research Square, σύμφωνα με την οποία η αυξημένη απορροή από τη Γροιλανδία μπορεί να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που ευνοούν ισχυρούς καύσωνες και έντονες καταιγίδες στη δυτική Ευρώπη και στη Μεσόγειο. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Juan Jesús González-Alemán της ισπανικής μετεωρολογικής υπηρεσίας AEMET, εξέτασαν πώς το γλυκό νερό από τους λιωμένους πάγους επηρεάζει τον Βόρειο Ατλαντικό και, μέσω αυτού, την ατμοσφαιρική κυκλοφορία.

Τι έγινε το καλοκαίρι του 2022

Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρέθηκε το ακραίο ευρωπαϊκό καλοκαίρι του 2022, αναφέρει το Earth.com. Από τον Μάιο έως τον Ιούλιο, επίμονα συστήματα υψηλών πιέσεων παρέμειναν για μεγάλα χρονικά διαστήματα πάνω από τη δυτική Ευρώπη. Οι συνθήκες αυτές περιόρισαν τους ανέμους και τη νέφωση, ευνοώντας την έντονη θέρμανση της ξηράς και της θάλασσας.

Την ίδια περίοδο, η δυτική Μεσόγειος γνώρισε εξαιρετικά ισχυρό θαλάσσιο καύσωνα, με θερμοκρασίες επιφάνειας της θάλασσας περισσότερο από 3 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Τον Αύγουστο ακολούθησε ένα εξαιρετικά ισχυρό σύστημα καταιγίδων, το οποίο εξελίχθηκε σε derecho, δηλαδή μια μακρά ζώνη καταιγίδων με καταστροφικούς ανέμους. Το φαινόμενο προκάλεσε 12 θανάτους και περισσότερους από 100 τραυματισμούς.

Ισχυρότερα συστήματα υψηλών πιέσεων

Για να διερευνήσουν εάν το 2022 αποτελούσε μεμονωμένη περίπτωση, οι επιστήμονες ανέλυσαν μετεωρολογικά δεδομένα από το 1950 έως το 2022. Διαπίστωσαν ότι τις τελευταίες δεκαετίες τα επίμονα συστήματα υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη έχουν γίνει συχνότερα και διαρκούν περισσότερο.

Παράλληλα, τα χρόνια κατά τα οποία εμφανίζονταν ισχυρότερα τέτοια συστήματα συνδέονταν με μια χαρακτηριστική εικόνα στον Βόρειο Ατλαντικό: ασυνήθιστα ψυχρά και λιγότερο αλμυρά επιφανειακά νερά νότια της Γροιλανδίας και θερμότερα νερά νοτιότερα. Πριν από αυτά τα χρόνια, η απορροή λιωμένου νερού από τη Γροιλανδία ήταν κατά μέσο όρο περίπου 81,6 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους μεγαλύτερη από ό,τι πριν από χρόνια με ασθενέστερα συστήματα υψηλών πιέσεων.

Τι κάνουν οι λιωμένοι πάγοι

Το γλυκό νερό είναι ελαφρύτερο από το αλμυρό και μπορεί να παραμένει κοντά στην επιφάνεια, περιορίζοντας την ανάμειξη με βαθύτερα νερά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό μπορεί να ενισχύει την ψυχρή περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού και να αυξάνει τη θερμοκρασιακή διαφορά ανάμεσα στο βόρειο και το νοτιότερο τμήμα του ωκεανού.

Η διαφορά αυτή ενδέχεται με τη σειρά της να επηρεάζει τις καταιγίδες του Βόρειου Ατλαντικού και τελικά να ευνοεί τον σχηματισμό επίμονων υψηλών πιέσεων πάνω από τη δυτική Ευρώπη. Όταν αυτά τα συστήματα παραμένουν για μεγάλο διάστημα, αυξάνεται η πιθανότητα παρατεταμένων καυσώνων στην ξηρά και στη θάλασσα. Η πολύ θερμή Μεσόγειος μπορεί στη συνέχεια να προσφέρει περισσότερη θερμότητα και υγρασία στην ατμόσφαιρα, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για ισχυρές καταιγίδες.

Επαλήθευση με προσομοιώσεις

Οι ερευνητές δοκίμασαν την υπόθεση και με προσομοιώσεις στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Πρόγνωσης, του μετεωρολογικού μοντέλου του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF). Όταν το μοντέλο τροφοδοτήθηκε με τις πραγματικές θερμοκρασίες του Ατλαντικού το 2022, προέκυψε αυξημένη πιθανότητα σχηματισμού υψηλών πιέσεων πάνω από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το λιώσιμο της Γροιλανδίας προκάλεσε άμεσα τους καύσωνες ή τις καταστροφικές καταιγίδες του 2022. Περιγράφει όμως έναν πιθανό μηχανισμό που συνδέει την απώλεια πάγου στη Γροιλανδία με μεταβολές στον Βόρειο Ατλαντικό και, τελικά, με αυξημένο κίνδυνο ακραίων καιρικών φαινομένων στην Ευρώπη.