Η «αυτοκρατορική προεδρία» Τραμπ και το ιρανικό εμπόδιο

Ο διεθνολόγος και οικονομολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, αναλυτής του Strategy International, υποστηρίζει πώς με την πολιτική που ακολουθεί ο Ντόναλντ Τραμπ «προσπαθεί να αυξήσει την πίεση και να υποβάλλει το Ιράν σε μία κατά τρόπον τινά συνθηκολόγηση, αλλά δεν φαίνεται να το επιτυγχάνει αυτό».

Όπως επισημαίνει, οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στο Ισλαμαμπάντ κατέδειξαν ότι οι αμερικανικές απαιτήσεις προς το Ιράν είναι ιδιαίτερα αυστηρές, χωρίς μέχρι στιγμής να επιτυγχάνεται ο επιδιωκόμενος στόχος. Παρά ταύτα, υποστηρίζει πώς ορισμένες επιμέρους επιδιώξεις των ΗΠΑ φαίνεται να έχουν αποδώσει, όπως έχει δηλώσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, κυρίως ως προς την αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης και τον περιορισμό του βαλλιστικού της προγράμματος.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί ταυτόχρονα κατά τον ίδιο, μειώνοντας τις στρατιωτικές δυνατότητες και την ισχύ του Ιράν «να περιορίσει και την περιφερειακή επιρροή του σε χώρες όπως ο Λίβανος με τη Χεζμπολάχ, στη Συρία και στο Ιράκ με τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές και στην Υεμένη με τους Χούθι».

Σύμφωνα με τον αναλυτή, οι πιέσεις αυτές συνοδεύονται από μια ιδιαίτερα επιθετική ρητορική, η οποία ενίοτε ξεπερνά τα όρια της διπλωματικής πρακτικής. Στο πλαίσιο αυτό, στόχοι όπως η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν παραμένουν ανεκπλήρωτοι, παρά τις αρχικές εκτιμήσεις της αμερικανικής πλευράς.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, προσθέτει, «ορμώμενος από την επιτυχία που είχε στην Βενεζουέλα θεώρησε ότι θα είχε άλλη μια δυνατότητα να κάνει μια επίδειξη της ισχύος των ΗΠΑ σε ένα περιβάλλον που είναι πάρα πολλοί αυτοί που αμφισβητούν την αμερικανική ηγεμονία, αλλά και εδώ δεν έχει καταφέρει να κάνει κάτι».

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής αποτελεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την πλήρη ακύρωσή του, μια θέση που, σύμφωνα με τον κ. Ευτυχίδη, κινείται εκτός των ορίων της διεθνούς νομιμότητας, καθώς κάθε κράτος διατηρεί δικαίωμα ανάπτυξης πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς.

Υπενθυμίζεται ότι στο παρελθόν υπήρχε συμφωνία που προέβλεπε αυστηρούς ελέγχους από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και ευρωπαϊκές χώρες συμφωνία που ακυρώθηκε με απόφαση της αμερικανικής διοίκησης.

«Αυτό όλο καταδεικνύει το μέγεθος της ήττας, η οποία οφείλεται και στις πιέσεις που δέχεται στο εσωτερικό του» συμπληρώνει, τονίζοντας πώς πραγματοποιούνται πάρα πολλές διαδηλώσεις ενάντια στον Ντόναλντ Τραμπ στα πλαίσια του "No Kings" αλλά και εκκλήσεις του αμερικανικού λαού προς το Κογκρέσο «να τον καθαιρέσει».

Εκτιμά ότι, αν και ο Ντόναλντ Τραμπ πιθανότατα θα εξασφαλίσει τη θεσμική έγκριση για τις κινήσεις του, από το Κογκρέσο, «η αυτοκρατορική προεδρία του συνεχίζεται αλλά ήδη οι μετρήσεις δείχνουν ότι εμφανίζει μια καθίζηση τα ποσοστά αποδοχής του στην αμερικανική κοινωνία».

Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι κινήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ είναι εντελώς παράλογες.

Φέρνει ως παράδειγμα την επίθεση που έκανε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προς τον Πάπα Λέοντα υπογραμμίζοντας ότι οι καθολικοί αποτελούν το 1/5 των ψηφοφόρων. «Όλη αυτή η υπέρμετρη φιλοδοξία, η αμετροέπεια, ο ναρκισσισμός του Προέδρου Τραμπ είναι αυτές που τον έχουν οδηγήσει σε μία σίγουρη στρατηγική ήττα αν και εφόσον το Ιράν δεν συνθηκολογήσει πλήρως», καταλήγει.

Ο ρόλος της Κίνας στη γεωπολιτική εξίσωση

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της Κίνας. Σύμφωνα με την ανάλυση του Θρασύβουλου Ευτυχίδη, η αμερικανική πολιτική εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο περιορισμού της κινεζικής επιρροής στις διεθνείς αγορές.

Η Ουάσιγκτον έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση σε διάφορα μέτωπα από τη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία έως τη Διώρυγα του Παναμά και την πρωτοβουλία C5+1 1 η οποία ενώνει τις πέντε χώρες της Κεντρικής Ασίας (Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν - το "C5") με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ("+1"). Υπογραμμίζει πώς «είναι πολύ πιο εύκολο να μεταφέρει και να δημιουργήσει βάσεις για στρατεύματα σε αυτές τις χώρες παρά για παράδειγμα στο Αφγανιστάν».

Η ενεργειακή διάσταση είναι επίσης κομβική. «Το Ιράν είναι ένα τελευταίο εμπόδιο στον αποκλεισμό των χερσαίων οδών που διαθέτει η Κίνα προς τις διεθνείς αγορές», συμπληρώνει. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που δημοσιοποιεί η Κίνα ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου της είναι η Ρωσία με 18% των κινεζικών εισαγωγών, ο δεύτερος είναι η Σαουδική Αραβία με 14% ενώ το ιρακινό πετρέλαιο που προμηθεύεται μέσω του Κόλπου είναι στο 7% όπως και άλλες χώρες του Κόλπου. Σε αυτό το κάδρο, τονίζει πώς έχει ιδιαίτερη σημασία να δούμε πώς το ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται υπό κυρώσεις δεν εμφανίζεται στον κατάλογο εισαγωγών της Κίνας. Υποστηρίζει πώς υπάρχουν ενδείξεις ότι η Κίνα συνεχίζει να το εισάγει έμμεσα, μέσω τρίτων χωρών όπως η Μαλαισία ή η Ινδονησία υπογραμμίζοντας πώς «οι εισαγωγές που πραγματοποιεί η Κίνα από τη Μαλαισία, ουσιαστικά ξεπερνούν την παραγωγή της χώρας».

Κατά τον ίδιο, η Κίνα φαίνεται να ενδιαφέρεται πραγματικά για μία ειρήνη στην περιοχή επενδύοντας περισσότερο σε οικονομικά και γεωπολιτικά εργαλεία παρά σε στρατιωτική παρουσία. Υποστηρίζει ότι η πρωτοβουλία «Belt and Road» αποτελεί τον βασικό άξονα αυτής της στρατηγικής, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου εμπορίου και επιρροής.

Όπως τονίζει το Πεκίνο δεν βασίζεται απαραίτητα σε στρατιωτικές βάσεις. Αντίθετα, «κάθε κινεζικό μαγαζί που βρίσκεται σε οποιαδήποτε γειτονιά των χωρών της Δύσης , είναι μία βάση για την Κίνα που μπορεί να προωθεί μέσω αυτών τα γεωπολιτικά της συμφέροντα».