«Ναι» στο Μητρώο Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ από το ΣτΕ - Τι κρίθηκε αντισυνταγματικό

Ειδικότερα, το ΣτΕ αποφάνθηκε ότι η παράγραφος 3 του άρθρου 78 του ν. 4939/2022 είναι σύμφωνη με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει την έκδοση κανονιστικών Προεδρικών Διαταγμάτων.

Διαφορετική ήταν, ωστόσο, η απόφαση για τη λειτουργία του Μητρώου Μελών ΜΚΟ. Κατά πλειοψηφία, η Ολομέλεια έκρινε ότι η παράγραφος 5 του άρθρου 78 του ίδιου νόμου αντίκειται στο άρθρο 43 παρ. 2 εδ. β΄ του Συντάγματος.

Η κρίση αυτή βασίστηκε στο γεγονός ότι «παρέχεται εξουσιοδότηση για την έκδοση απόφασης του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου σχετικά με τη ρύθμιση των εν λόγω ζητημάτων, χωρίς να περιέχεται στον νόμο η βασική ουσιαστική ρύθμιση σχετικά με τις προϋποθέσεις εγγραφής και πιστοποίησης των ενδιαφερομένων προσώπων στο Μητρώο Μελών Μ.Κ.Ο.».

Εκτός εξουσιοδότησης η αρμοδιότητα του ΓΓ

Η Ολομέλεια εξέτασε ακόμη τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 4, τελευταίο εδάφιο, της υπουργικής απόφασης 82876/8.5.2026. Έκρινε ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αντίκειται στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και έχει τεθεί εκτός εξουσιοδότησης.

Πρόκειται για τη διάταξη βάσει της οποίας ο Γενικός Γραμματέας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο «διατηρεί το δικαίωμα, κατά συνεκτίμηση στοιχείων που αφορούν τη δράση των υπό εγγραφή φορέων και κατά τη διακριτική του ευχέρεια, να απορρίψει ή να κάνει δεκτή την αίτηση εγγραφής στο Μητρώο».

Η ίδια ρύθμιση κρίθηκε επίσης, με μειοψηφία, ότι έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας.

Προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της ΕΕ

Παράλληλα, το ΣτΕ αποφάσισε να απευθυνθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με προδικαστικό ερώτημα για δύο από τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για την εγγραφή οργάνωσης στο Μητρώο Μελών ΜΚΟ.

Το ΔΕΕ καλείται να κρίνει εάν οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις είναι συμβατές με το άρθρο 12 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι προϋποθέσεις που εξετάζονται είναι η μη άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος των φυσικών προσώπων που διοικούν ή και εκπροσωπούν νόμιμα την οργάνωση για οποιοδήποτε κακούργημα, καθώς και η απουσία τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης σε βάρος τους για το πλημμέλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης.

Η υπόθεση έφτασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας μετά από προσφυγές ΜΚΟ, οι οποίες υποστήριζαν ότι είναι αντισυνταγματική και μη νόμιμη η τήρηση και λειτουργία τόσο του «Μητρώου Ελληνικών και Ξένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (Μ.Κ.Ο.)» όσο και του «Μητρώου Μελών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (Μ.Κ.Ο.)».

Τα συγκεκριμένα μητρώα αφορούν οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα σε ζητήματα διεθνούς προστασίας, μετανάστευσης και κοινωνικής ένταξης.