Ίχνη DNA του Λεονάρντο ντα Βίντσι σε έργα της Αναγέννησης: Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες

Επιστήμονες κατάφεραν να ανακτήσουν απειροελάχιστα ίχνη DNA από αντικείμενα της Αναγέννησης που συνδέονται με τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, σε μια έρευνα που φιλοδοξεί να ρίξει φως όχι μόνο στον ίδιο τον καλλιτέχνη, αλλά και στο ιστορικό πλαίσιο των έργων του.

Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται δείγματα από ένα σχέδιο με κόκκινη κιμωλία, γνωστό ως Holy Child, το οποίο αποδίδεται πιθανώς στον Ντα Βίντσι, καθώς και από επιστολές που έγραψε ο πρόγονός του, Φροσίνο ντι Σερ Τζοβάνι ντα Βίντσι, και φυλάσσονται σε ιταλικό ιστορικό αρχείο.

Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένες αλληλουχίες DNA του χρωμοσώματος Υ που εντοπίστηκαν τόσο στο σχέδιο όσο και σε επιστολή συγγενικού προσώπου του Λεονάρντο φαίνεται να ανήκουν σε γενετική ομάδα με κοινή καταγωγή από την Τοσκάνη, την περιοχή όπου γεννήθηκε ο σπουδαίος πολυμαθής.

Η σύγκριση με μεγάλες βάσεις δεδομένων έδειξε ότι οι αλληλουχίες αυτές πλησιάζουν στη γενεαλογική γραμμή E1b1/E1b1b, η οποία σήμερα απαντάται στη νότια Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και περιοχές της Εγγύς Ανατολής.

Παρότι ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέρος του DNA θα μπορούσε να ανήκει στον ίδιο τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, τονίζουν ότι δεν υπάρχει οριστική απόδειξη. Ο λόγος είναι απλός αλλά καθοριστικός: δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα γενετικά δείγματα του καλλιτέχνη για σύγκριση, καθώς δεν άφησε γνωστούς απογόνους και ο τόπος ταφής του διαταράχθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα.

Η έρευνα αναδεικνύει και μια λιγότερο γνωστή πτυχή των ιστορικών αντικειμένων: την ικανότητά τους να «συλλέγουν» βιολογικά ίχνη από το περιβάλλον και τους ανθρώπους που τα χειρίστηκαν στο πέρασμα των αιώνων. Μέχρι σήμερα, η ανάλυση τέτοιων πολύτιμων έργων χωρίς να υποστούν φθορά αποτελούσε σημαντική πρόκληση.

Οι επιστήμονες ανέπτυξαν πλέον μια «ελάχιστα παρεμβατική» μέθοδο, χρησιμοποιώντας ήπιο επίχρισμα, παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζεται σε μουσεία, για τη συλλογή μικροσκοπικών υπολειμμάτων δέρματος, ιδρώτα, μικροοργανισμών, γύρης και σκόνης. Από αυτά εξήχθησαν μικρές ποσότητες DNA, οι οποίες αποκάλυψαν πληροφορίες όχι μόνο για ανθρώπινη παρουσία, αλλά και για τα υλικά, το περιβάλλον φύλαξης και τις συνθήκες διατήρησης των έργων.

Το μεγαλύτερο μέρος του γενετικού υλικού προέρχεται από βακτήρια, μύκητες, φυτά και ιούς. Ωστόσο, η παρουσία φυτικών ειδών, όπως το ιταλικό αγρωστώδες ή ιτιές που ευδοκιμούσαν κατά μήκος του ποταμού Άρνου, ενισχύει τη σύνδεση των αντικειμένων με τη Φλωρεντία της Αναγέννησης.

Οι ίδιοι οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να διαχωριστούν τα ίχνη που σχετίζονται με την αρχική δημιουργία των έργων από εκείνα που οφείλονται σε μεταγενέστερους χειρισμούς. Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα ανοίγει νέους δρόμους για τη μελέτη της ιστορίας της τέχνης, αξιοποιώντας τη γενετική ως εργαλείο κατανόησης του παρελθόντος.