«Τα παιδιά δεν τα ξεγελάς»: Ο Ιβάν Σβιτάιλο για το χορό, την πατρότητα και τη ζωή που αλλάζει

«Τα παιδιά έχουν φοβερά φίλτρα, είναι σαν σφουγγάρι, ξέρουν να διακρίνουν την αλήθεια, τη σκηνική», Ο ηθοποιός και χορευτής Ιβάν Σβιτάιλο μιλά για τις προκλήσεις του να παίζεις για παιδιά, που όπως λέει, ξέρουν να νιώθουν την αλήθεια και να διακρίνουν το καλό θέατρο αμέσως.

Η παράσταση «Παναγία των Παρισίων» στο Θέατρο του Ελληνικού Κόσμου συνδυάζει παιδική μαγεία και ώριμη θεατρική εμπειρία, φέρνοντας το κοινό αντιμέτωπο με έντονες συγκινήσεις και κινηματογραφικά σκηνικά.

Ο Ιβάν όμως μίλησε και για πολύ προσωπικά του ζητήματα, όπως είναι η αλλαγή που έγινε μέσα του μετά τον ερχομό των παιδιών του:

«Μεγάλωσα σε μια προβληματική οικογένεια. Σε μια οικογένεια που δεν ήταν και οι δύο γονείς μαζί. Μου έλειπε σίγουρα πολύ ο πατέρας μου. Κουβαλούσα μόνιμα μια αίσθηση και ένα κενό. Το οποίο αυτό το κενό καλύφθηκε με το που απέκτησα τα παιδιά μου. Και μέσα από τα παιδιά μου άρχισα να βιώνω πράγματα τα οποία ίσως μου έλειπαν πολύ σαν παιδί. Οπότε ένιωσα ότι έχω μια δεύτερη ευκαιρία να καλύψω τα κενά μου».

Μιλάει για την προσωπική του ζωή με άνεση και χωρίς φόβο, για το πως η πατρότητα κάλυψε ένα μεγάλο κενό. Μιλάει όμως και για την ζωή του σαν χορευτής.

«Πάντα αμφισβητώ τον εαυτό μου. Με την ίδια ορμή μπαίνω και στα υποκριτικά μονοπάτια και προσπαθώ, καταρχάς, να ανακαλύπτω όλες τις συγκινήσεις των ηρώων μου, να μην φοβηθώ, να μου συμβούν πράγματα επί σκηνής.

Ένα σημαντικό στοιχείο σε αυτό είναι η επιρροή του χορού. Δηλαδή ο χορός με έβαλε να νιώσω σωματικά δυναμικές που δύσκολα ένα απλό ανθρώπινο σώμα τις φτάνει. Πέρα από την αδρεναλίνη.

Δηλαδή το να ωθείς το σώμα σου να φτάσει, να ξεπεράσει τα όρια. Νομίζω πως είναι ένα εργαλείο το οποίο το κουβαλάω μόνιμα μαζί μου, άσχετα αν δεν χορεύω πλέον. Θέλοντας να πω ότι μου αρέσει οι χαρακτήρες μου πάντα να έχουν ένα μεγάλο φάσμα.»

Ταυτόχρονα, ο Ιβάν τονίζει τη σημασία του να ακολουθείς τα όνειρά σου:

«Πρέπει πάντα οι άνθρωποι να διεκδικούν τα όνειρά τους και να ακούν τα ένστικτά τους, γιατί αυτά τα ένστικτά θα τους πάνε σε ταξίδια τα οποία δεν θα περίμεναν ποτέ».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον Ιβάν Σβιτάιλο:

Λοιπόν, Παναγία των Παρισίων, μια παράσταση που είναι παιδική αλλά δεν είναι κιόλας, νομίζω, κάπως. Μίλησε μας λίγο για αυτό. Τι κάνεις και πόσο δύσκολο κοινό τελικά μπορεί να είναι τα παιδιά.

Ιβάν Σβιτάιλο: Σίγουρα οι σχολικές παραστάσεις είναι πολύ απαιτητικές όταν το κοινό είναι μόνο τα παιδιά και μάλιστα μικρής ηλικίας. Τα Σαββατοκύριακα το κοινό διαφέρει λίγο, γιατί βλέπουμε και πάρα πολλούς γονείς, βλέπουμε και αρκετά μεγάλους ανθρώπους, ενώ ανθρώπους που έρχονται να δούνε μια παράσταση ξέροντας ότι δεν θα δούνε αποκλειστικά μια παιδική σκηνή. Και αυτό το καταφέραμε, γενικά το έχει καταφέρει η Κωνσταντίνα Νικολαΐδη τα τελευταία τέσσερα χρόνια, είτε με τον Όλιβερ Τουίστ, είτε με τους Άθλιους του Ουγκώ, είτε φέτος με την Παναγία του Παρισίων, δηλαδή έχουμε κερδίσει την εμπιστοσύνη μάλλον τόσο των μικρών μας φίλων όσο και ανθρώπων που απλά είναι θεατρόφιλοι.

Και έρχονται να συγκινηθούν, να βιώσουν αυτό το παραμύθι, το οποίο με μια φοβερή μαεστρία η Κωνσταντίνα το έχει φτιάξει με έναν κινηματογραφικό τρόπο, με έναν δύσκολο ρυθμό, με γρήγορες εναλλαγές, φοβερά σκηνικά. Είναι εμπειρία για τον κάθε ηθοποιό καταρχάς να δουλεύει σε τέτοιους χώρους. Αξίζει ένα πολύ μεγάλο μπράβο στο Θέατρο του Ελληνικού Κόσμου, στην οικογένεια Εφραίμογλου που επενδύουν σε αυτές τις παιδικές σκηνές, τις οικογενειακές σκηνές και είναι παραστάσεις οι οποίες πιστεύω ότι δεν διαμορφώνουν μόνο το κοινό, αλλά και εμάς τους συντελεστές τους ίδιους.

Οπότε είναι μια φοβερή ευκαιρία και μάλιστα και ευλογία να έχεις τέτοιους συνεργάτες, να δουλεύεις σε τέτοιες εγκαταστάσεις και να είσαι σε ένα γεμάτο θέατρο. Ωραία. Τώρα θα επιμείνω εγώ στην ερώτηση, στο τέλος, που θεωρείς ότι τα παιδιά σε έχουν δυσκολέψει κάποιες φορές, δηλαδή είναι απαιτητικό κοινό, είναι δύσκολο να τραβήξεις την προσοχή τους σε κάποιες φάσεις.

Τώρα με αυτήν την έννοια που με ρωτάς, είναι ίσως το πιο απαιτητικό κοινό, γιατί δεν τα ξεγελάς. Τα παιδιά έχουν φοβερά φίλτρα, είναι σαν σφουγγάρι, ξέρουν να διακρίνουν την αλήθεια, τη σκηνική. Αυτό από μόνο του είναι και χαρά αλλά και δυσκολία.

Να ξέρεις ότι στις 10 η ώρα το πρωί θα βουτήξεις στην απόλυτη συγκίνηση, άμα χρειάζεται, ή σε όλες τις δυναμικές του χαρακτήρα. Αυτό βέβαια και πάλι εξαρτάται και από την Κωνσταντίνα Νικολαΐδη, η οποία έχει διαμορφώσει αυτή την ομάδα και μάλιστα το δικό μου το καμαρίνι, το οποίο το μοιράζομαι με τον Τάσο Χαλκιά και τον Μιχάλη Μαρκάτη, τους οποίους είμαι ευγνώμων και είναι μια αξέχαστη εμπειρία να υπάρχει αμοιβαίως σεβασμός και μόνιμη ανάγκη να ξεσκαλίζεις το μεράκι, να το κάνεις με μεράκι, να εξελίσσεσαι μέσα στο έργο. Οπότε από μόνο του η διαδικασία είναι, νιώθεις ότι σε εξελίσσει.

Έχεις μιλήσει δημόσια για τις προκλήσεις που αντιμετώπισες λόγω του χορού και της καταγωγής σου όταν ήρθες στην Ελλάδα. Λοιπόν, πώς αυτές οι εμπειρίες έχουν διαμορφώσει τον τρόπο που επιλέγεις τους ρόλους που θα παίξεις σήμερα;

Ιβάν Σβιτάιλο: Ένα σημαντικό στοιχείο σε αυτό είναι η επιρροή του χορού. Δηλαδή ο χορός με έβαλε να νιώσω σωματικά δυναμικές που δύσκολα ένα απλό ανθρώπινο σώμα τις φτάνει. Πέρα από την αδρεναλίνη.

Δηλαδή το να ωθείς το σώμα σου να φτάσει, να ξεπεράσει τα όρια. Νομίζω πως είναι ένα εργαλείο το οποίο το κουβαλάω μόνιμα μαζί μου, άσχετα αν δεν χορεύω πλέον. Θέλοντας να πω ότι μου αρέσει οι χαρακτήρες μου πάντα να έχουν ένα μεγάλο φάσμα.

Είτε από σωματικότητα είτε από δραματουργία. Δηλαδή ψυχολογία και ο συναισθηματικός κόσμος του χαρακτήρα. Γιατί πιστεύω πως τα συναισθήματά μας μας οδηγούν. Όχι τόσο πολύ η σκέψη μας.

Με τον ερχομό των παιδιών σου, κάπως νομίζω αναθεώρησες πολλά πράγματα στη ζωή σου. Από ό,τι έχω διαβάσει και από αυτά που έχω δει που λες σε συνεντεύξεις. Τι ήταν αυτό που σε εξέπληξε περισσότερο και που δεν το περίμενες μετά που έγινες πατέρας.

Ιβάν Σβιτάιλο: Μεγάλωσα σε μια προβληματική οικογένεια. Σε μια οικογένεια που δεν ήταν και οι δύο γονείς μαζί. Μου έλειπε σίγουρα πολύ ο πατέρας μου. Κουβαλούσα μόνιμα μια αίσθηση και ένα κενό.

Το οποίο αυτό το κενό καλύφθηκε με το που απέκτησα τα παιδιά μου. Και μέσα από τα παιδιά μου άρχισα να βιώνω πράγματα τα οποία ίσως μου έλειπαν πολύ σαν παιδί. Οπότε ένιωσα ότι έχω μια δεύτερη ευκαιρία να καλύψω τα κενά μου.

Να απολαύσω αυτό που ονομάζουμε οικογένεια. Γιατί στην πραγματικότητα κάτι το οποίο δεν το έχεις ζήσει, θα το φτιάξεις και θα το απολαύσεις επιτέλους. Ή θα είσαι μόνιμα με ένα κενό.

Εγώ ήθελα να τα καλύψω αυτά τα κενά. Και να αρχίσω να προσαρμόζομαι σε μια χώρα που δεν ξέρεις καλά ακόμα τη γλώσσα, σαν δίγλωσσος μετά αρχίζεις να διεκδικείς πράγματα.

Ήθελα να απολαμβάνω τη ζωή. Και τα παιδιά μου το προσφέραν αυτό.

Για έναν άντρα, τώρα, που έχει επιλέξει τον χορό και το μπαλέτο, μπορεί καμιά φορά να φανεί περίεργο σε κάποιους. Σίγουρα μπορεί να ακούγεται στερεοτυπικό, αλλά εσύ αντιμετώπιζες τέτοιες συμπεριφορές στην επιλογή σου ποτέ; Έχει προχωρήσει πιστεύεις πλέον η κοινωνία σε αυτό το ζήτημα;

Ιβάν Σβιτάιλο: Ανάλογα για ποια κοινωνία μιλάμε. Αν μιλάμε για μια κοινωνία η οποία έχει τις υποδομές, φροντίζει τον πολιτισμό και συμπεριλαμβάνει αυτές τις τέχνες σαν ένα κομμάτι του πολιτισμού της, τότε πιστεύω πως εκεί, σε αυτές τις κοινωνίες, τα θέματα έχουν λυθεί πάνω κάτω.

Δηλαδή δεν κάνει σε κανέναν εντύπωση αν κάποιος παίζει βιολί ή χορεύει κλασικό χορό. Τώρα, στη δική μας χώρα, δεν έχουμε τη βαθιά παράδοση στον κλασικό χορό. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν είναι καλός λόγος να αποκτήσουμε.

Γιατί ο χορός είναι κάτι πάρα πολύ ευγενικό σαν τέχνη. Εγώ αντιμετώπισα διάφορα, όχι εμπόδια, αλλά και κριτικές και απόψεις διαφορετικές και από κοντινά μου πρόσωπα, από τον αδερφό μου, ο οποίος έλεγε ότι στο χορό δουλεύει το σώμα σου και όχι ο εγκέφαλός σου και ότι θα πρέπει να κάνω άλλη δουλειά για να εξασφαλίσω, να μπορώ να καλύψω το οικονομικό κομμάτι, που όλοι σκέφτονται κατευθείαν, αντί να σκεφτούν τι θα ήθελαν να κάνουν στη ζωή τους.

Γιατί άμα βρεις αυτό που θέλεις και αυτό που σου αρέσει, το ταξίδι γίνεται φανταστικό. Πρέπει πάντα οι άνθρωποι να διεκδικούν τα όνειρά τους και να ακούν τα ένστικτά τους, γιατί αυτά τα ένστικτά τους θα τους πάνε σε ταξίδια τα οποία δεν θα περίμεναν ποτέ.

Τελικά, τι σημαίνει η ζωή για έναν ηθοποιό και έναν χορευτή το 2026 στην Ελλάδα; Είναι μόνο δουλειά ή είναι και εξέλιξη ψυχολογική και προσωπική; Έχεις σκεφτεί ποτέ να τα παρατήσεις και να κάνεις κάτι εντελώς διαφορετικό;

Ιβάν Σβιτάιλο: Θα μπορούσα να κάνω άπειρα πράγματα. Η ίδια η εξέλιξη δεν μ' άφησε να εκτροχιαστώ, γιατί πίστευα στα ένστικτά μου και στην αγάπη μου για τη σκηνή.

Στη σκηνή ανέβηκα από πολύ μικρή ηλικία, ίσως από τα πέντε μου, και από τότε ήδη δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή την αίσθηση σιγουριάς που ένιωθα. Μία ωραία αίσθηση αυτοπεποίθησης μέσα από τους χαρακτήρες, είτε χορευτικούς είτε θεατρικούς.

Οπότε επίσης οι δάσκαλοί μου, οι άνθρωποι οι οποίοι με μόρφωσαν και με διαμόρφωσαν είτε στο χορό είτε στο θέατρο, πάντα πίστευαν στην εξέλιξη. Δηλαδή μου έλεγαν ότι δεν έχει σημασία, κανείς δεν γεννήθηκε άψογος και καλός σε κάτι. Είναι πολύ σημαντικό να εξελίσσεσαι, να μην σταματάς, να μην βάζεις εσύ ο ίδιος όρια στον εαυτό σου και να ανακαλύπτεις τις δυνατότητές σου.

Πιστεύω ότι κάπως το έχεις φέρει πολύ ωραία, γιατί ξεκίνησες με χορό, που είναι κάτι πολύ δύσκολο σωματικά, και καθώς τώρα μεγαλώνεις και το σώμα σου δεν μπορεί να υποστηρίξει με τον ίδιο τρόπο, το έχεις «γυρίσει», έχεις γίνει ηθοποιός κανονικός και με τα όλα σου. Πώς τα καταφέρνεις να το κάνεις αυτό το πράγμα; Πόσο δύσκολη ήταν η μετάβαση από το χορό να γίνεις ένας κανονικός ηθοποιός με φοβερές ερμηνείες;

Ιβάν Σβιτάιλο: Ίσως το ότι ποτέ δεν είπα στον εαυτό μου ότι έγινα κανονικός ηθοποιός τώρα. Αλλά είναι κάτι το οποίο δεν θα τολμούσα ποτέ να πω ότι τώρα έγινα καλός. Πάντα αμφισβητώ τον εαυτό μου.

Με την ίδια ορμή μπαίνω και στα υποκριτικά μονοπάτια και προσπαθώ καταρχάς να ανακαλύπτω όλες τις συγκινήσεις των ηρώων μου, να μην φοβηθώ να μου συμβούν πράγματα επί σκηνής.

Τώρα, αν είναι κανονικό, καλό ή κακό, αυτό έχει να κάνει και με τους θεατές, με τον κόσμο που έρχεται να σε δει επειδή αγαπάει αυτό που κάνεις. Εγώ αγαπάω πολύ αυτό που κάνω. Αγαπάω τη δουλειά μου. Αγαπάω τη διαδικασία της αυτογνωσίας στην οποία πρέπει να μπεις για να ανακαλύψεις πράγματα τα οποία ίσως δεν θα τα έκανες ποτέ, δεν θα τα προτιμούσες ποτέ.

Η απόλυτη συνθήκη του σεβασμού, του αλληλοσεβασμού και της συνεργασίας μέσα σε μια ομάδα, η συνέπεια και στην ομάδα αλλά και σε οποιοδήποτε εγχείρημα καλλιτεχνικό κάνεις.

Γιατί τώρα πλησιάζουμε τις εκατό παραστάσεις εδώ στον Ελληνικό Κόσμο και το γεγονός ότι χρειάστηκε να κάνω εκατό φορές ένα πάρα πολύ δύσκολο μακιγιάζ και από εκεί και πέρα να τρέξω και μια παράσταση η οποία είναι αρκετά απαιτητική. Όταν αυτό το ταξίδι καταλήγει και κλείνει ο κύκλος, νιώθεις μια τεράστια χαρά που συνυπήρξες και βίωσες αυτό που βίωσες.