Φανή Παναγιωτίδου: «Να μη συνηθίζουμε τίποτα – ούτε τη σκηνή ούτε τη ζωή»

«Όσο πιο “μη θεατρικές” είναι οι συνθήκες τόσο πιο πολύτιμες γίνονται η υποστήριξη, οι ιδέες, η φιλοξενία και η διαθεσιμότητα εντός και εκτός θιάσου».

Τα λόγια της Φανής Παναγιωτίδου σκιαγραφούν μια ηθοποιό που αντιμετωπίζει την τέχνη όχι ως δεδομένο πεδίο έκφρασης, αλλά ως μια διαρκή διαδικασία αναζήτησης και ευθύνης.

Η Φανή Παναγιωτίδου ανήκει σε εκείνη την κατηγορία ηθοποιών που δεν αντιμετωπίζουν την τέχνη ως επανάληψη, αλλά ως διαρκή επαναπροσδιορισμό. Το αποδεικνύει τόσο μέσα από τις θεατρικές της επιλογές όσο και από τη σχέση της με την τηλεόραση — μια σχέση που ξεκίνησε δυναμικά με έναν ρόλο που έμελλε να γίνει σχεδόν «cult».

Η «Λουκία» από τη σειρά «Οι Στάβλοι της Εριέττας Ζαΐμη» δεν ήταν απλώς ένας από τους πρώτους της ρόλους, αλλά η πρώτη της εμφάνιση στην τηλεόραση, αμέσως μετά τη δραματική σχολή, ένας χαρακτήρας που αγαπήθηκε έντονα από το κοινό και τη συνόδευσε για χρόνια

«Όσοι ασχολούμαστε με την τηλεόραση οφείλουμε να ανταποκριθούμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα απέναντι σε ένα τόσο επιδραστικό μέσο μαζικής ψυχαγωγίας».

Από την εμπειρία μιας παράστασης που δοκιμάστηκε σε «μη θεατρικές» συνθήκες, μέχρι τη θέση της απέναντι σε ένα μέσο μαζικής απήχησης όπως η τηλεόραση, η ίδια επιστρέφει ξανά και ξανά στην έννοια της ουσίας: στη σχέση με τον άλλον, στη δύναμη της συνεργασίας και στην ανάγκη να παραμένει κανείς ανοιχτός και ευάλωτος απέναντι σε ό,τι συμβαίνει γύρω του.

Με αφορμή την επιστροφή της παράστασης ΤΑΜΑ του Γιώργου Χριστοδούλου στο Σύγχρονο Θέατρο, η συζήτηση αποκτά έναν πιο εσωτερικό τόνο.

Το έργο, που ακουμπά την έννοια του «τάματος» όχι ως θρησκευτική πράξη αλλά ως ανθρώπινη ανάγκη, λειτουργεί ως αφετηρία για να μιλήσει για όσα μας καθορίζουν: τις προσωπικές μας ιστορίες, τις αμφιβολίες, αλλά και τη βαθύτερη επιθυμία να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:

Το «Τάμα» του Γιώργου Χριστοδούλου, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο
πλαίσιο του όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός και τώρα επιστρέφει στο Σύγχρονο
Θέατρο. Τι να περιμένει το κοινό;

Φανή Παναγιωτίδου: Το ΤΑΜΑ αφορά έξι ανθρώπους, έξι γυναίκες διαφορετικών γενεών καιπολιτισμικών καταβολών που αναβιώνουν άλλοτε με πόνο ψυχής κι άλλοτε με χιούμορ το προσωπικό τους Τάμα. Στην παράσταση που θα παιχτεί στο Σύγχρονο
θέατρο κρατάμε ατόφιο τον πυρήνα του έργου, το κείμενο και την σκηνοθεσία του
δηλαδή, ξαναδουλεύουμε τις λεπτομέρειες και υλοποιούμε τις ιδέες που προέκυψαν
από τις προηγούμενες παραστάσεις. Είναι μια διαδικασία πολύ χρήσιμη και πολύ
αναζωογονητική για εμάς.

Από την καλοκαιρινή σας εμπειρία τι αποκομίσατε;

Φανή Παναγιωτίδου: Ότι το θέατρο μπορεί να συμβεί παντού. Και ότι όσο πιο “μη θεατρικές” είναι οι συνθήκες τόσο πιο πολύτιμες γίνονται η υποστήριξη, οι ιδέες, η φιλοξενία και η διαθεσιμότητα εντός και εκτός θιάσου.

Πώς αντιδράσατε όταν ακούσατε για πρώτη φορά για τη συγκεκριμένη δουλειά;Σας προβλημάτισε το θέμα σε μια αρκετά συντηρητική κοινωνία, όπως η ελληνική;

Φανή Παναγιωτίδου: Ο αρχικός μου προβληματισμός είχε να κάνει με το κατά πόσο μια παράσταση που αφορά την έννοια του τάματος μπορεί να ενδιαφέρει τον σύγχρονο Έλληνα όχι επειδή είναι συντηρητικός αλλά επειδή πιστεύει πως δεν είναι. Το τάμα στο δικό μου μυαλό συνδεόταν με την αφέλεια και την δεισιδαιμονία. Όμως για άλλη μια φορά η γλώσσα και η σκηνοθετική προσέγγιση του Γιώργου μου απέδειξαν πως τίποτα από, τι είναι ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο. Το ΤΑΜΑ εξάλλου δεν απευθύνεται στο
θρησκευτικό αίσθημα αλλά στις κοινές υπαρξιακές μας αγωνίες.

Με τον Γιώργο Χριστοδούλου έχετε συνεργαστεί και άλλες φορές και με μεγάλη επιτυχία (Συνεργός, Παλιά εθνική) νιώθετε πώς έχετε πλέον ένα κοινό κώδικα;

Φανή Παναγιωτίδου: Μιλώντας τελείως προσωπικά θα έλεγα πως αυτό που αισθάνομαι να έχουμε αναπτύξει με τον Γιώργο είναι μια καλλιτεχνική και ψυχική συγγένεια. Με συγκινεί η ματιά του, ο τρόπος που βλέπει τον κόσμο και τον μετουσιώνει σε τέχνη αλλά και η στάση του απέναντι στους συνεργάτες του.

Η ελληνική τηλεόραση περνά μια νέα περίοδο άνθησης με πολλές σειρές και
μεγαλύτερες παραγωγές. Πιστεύετε ότι αλλάζει και ο τρόπος που γράφονται οι ρόλοι για τις γυναίκες;

Φανή Παναγιωτίδου: Δεν γνωρίζω τόσο καλά την ελληνική τηλεόραση για να σας απαντήσω σε αυτό. Από αυτά που μπορώ να καταλάβω βλέποντας κάποιες σειρές είναι ότι όσο πιο εμπνευσμένο και δουλεμένο είναι ένα σενάριο τόσο πιο ενδιαφέροντες και πρωτότυποι θα είναι και οι ρόλοι που προκύπτουν ανδρικοί ή γυναικείοι. Η “ευκολία” και η βιασύνη οδηγούν στο να αναπαράγονται βαρετά και άστοχα κλισέ.

Μετά από σειρές που έχουν γίνει σχεδόν «cult», όπως οι «Στάβλοι της Εριέττας Ζαΐμη», αισθάνεστε ότι το κοινό περιμένει πάντα κάτι συγκεκριμένο από εσάς;

Φανή Παναγιωτίδου: Μπορεί να είχα το αίσθημα αυτό για κάποιο διάστημα μετά την ολοκλήρωση των Στάβλων. Ο κόσμος μού μετέφερε τον ενθουσιασμό του για την σειρά και ο πειρασμός να επαναλάβω την “Λουκία” με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ήταν μεγάλος, δεν ήταν όμως μέσα στις επιδιώξεις μου. Όπως οι καλλιτέχνες, έτσι και το κοινό διαμορφώνεται. Ύστερα από τόσα χρόνια και τόσους διαφορετικούς ρόλους νομίζω ότι πια περιμένουν από μένα τα πάντα!

Σήμερα οι τηλεοπτικές σειρές ανταγωνίζονται το streaming και τις διεθνείς
παραγωγές. Τι χρειάζεται, κατά τη γνώμη σας, για να κρατήσει η ελληνική τηλεόραση το κοινό της;

Φανή Παναγιωτίδου: Χρειάζονται καλογραμμένα και πρωτότυπα σενάρια και παραγωγοί που θα επενδύουν μακροπρόθεσμα στην τηλεόραση και θα αγαπούν την δουλειά τους. Όσοι ασχολούμαστε με την τηλεόραση οφείλουμε να ανταποκριθούμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα απέναντι σε ένα τόσο επιδραστικό μέσο μαζικής ψυχαγωγίας.

Αν γυρνούσατε πίσω σε έναν από τους τηλεοπτικούς ρόλους που αγαπήθηκαν
περισσότερο από το κοινό, ποιον θα θέλατε να ξαναζωντανέψετε και γιατί;

Φανή Παναγιωτίδου: Είναι κάποιοι ρόλοι που δεν τους χόρτασα ή που διασκέδασα πολύ παίζοντάς τους. Η “Λουκία” είναι ένας από αυτούς, όπως και η “Διευθύντρια σχολείου” στους Τρομερούς Γονείς, που έπαιξα πρόσφατα. Δεν είμαι σίγουρη όμως πως θα ήθελα ή θα μπορούσα να τους ξαναζωντανέψω. Το σίγουρο είναι πως τους αναπολώ και μου δίνουν έμπνευση για τα επόμενα βήματά μου.