Η τεχνητή νοημοσύνη «ρίχνει φως» σε ένα μυστήριο του Ελ Γκρέκο

Ο λόγος για τον πίνακα The Baptism of Christ («Η Βάπτιση του Χριστού»), που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1608 και 1614, προς το τέλος της ζωής του καλλιτέχνη. Το έργο είχε δημιουργηθεί για ένα από τα τρία τέμπλα της εκκλησίας του Hospital de Tavera και θεωρούνταν για χρόνια ημιτελές.

Η επικρατούσα άποψη στην ιστορία της τέχνης υποστήριζε ότι, μετά τον θάνατο του ζωγράφου, το έργο ολοκληρώθηκε από το εργαστήριό του — πιθανότατα με τη συμβολή πολλών καλλιτεχνών υπό την καθοδήγηση του γιου του, Jorge Manuel Theotokópoulos.

Ωστόσο, μια νέα μελέτη από ερευνητές στις ΗΠΑ και την Ισπανία έρχεται να ανατρέψει αυτή την εκτίμηση. Χρησιμοποιώντας ένα σύστημα μηχανικής μάθησης με την ονομασία Patch, οι επιστήμονες ανέλυσαν την επιφάνεια του πίνακα σε εξαιρετικά υψηλή ανάλυση, καταγράφοντας ακόμη και τις μικροσκοπικές «κορυφές» και «κοιλότητες» που αφήνει το πινέλο.

Το σύστημα συγκρίθηκε με ένα άλλο έργο του καλλιτέχνη, το Christ on the Cross («Ο Χριστός στον Σταυρό»), το οποίο είναι αδιαμφισβήτητα δικό του. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μεγάλα τμήματα της «Βάπτισης του Χριστού», που θεωρούνταν έργο πολλών χεριών, φέρουν στην πραγματικότητα τα ίδια χαρακτηριστικά τεχνοτροπίας — ενισχύοντας την άποψη ότι ο ίδιος ο Ελ Γκρέκο είναι ο κύριος δημιουργός.

Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας, Andrew Van Horn, η τεχνολογία αυτή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αλλά στο μέλλον θα μπορούσε να βοηθήσει ακόμη και στην ανίχνευση της καλλιτεχνικής πορείας ενός δημιουργού — από τη μαθητεία έως τη δική του σχολή.

Η συγκεκριμένη εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης ανοίγει νέους δρόμους στην ιστορία της τέχνης, προσφέροντας ένα εργαλείο που μπορεί να επαναξιολογήσει γνωστά έργα και να δώσει πιο σαφείς απαντήσεις σε ερωτήματα που παρέμεναν άλυτα για αιώνες.