Ελένη Κοκκίδου: «Αν σήμερα ζούσε η γιαγιά μου θα ήταν πρωθυπουργός της χώρας»

«Ο ηθοποιός είναι ένας αρλεκίνος, ένας τσαρλατάνος...του δρόμου, που εκτίθεται για να επικοινωνήσει αληθινά με το κοινό». Η ίδια άλλωστε μεγάλωσε «σε μία οικογένεια... όπου υπήρχαν και τα δύο», το αστικό και το λαϊκό στοιχείο, μια διττότητα που –όπως παραδέχεται– «αυτό με καθόρισε».

Στην αφήγησή της, το θέατρο δεν είναι απλώς τέχνη, αλλά στάση ζωής: Και κάπου εκεί, στο βάθος όλων, βρίσκεται η φιγούρα που την καθόρισε περισσότερο από κάθε άλλη, η γιαγιά της:

«Αυτή η γυναίκα ήταν μία τόσο δυνατή προσωπικότητα...που αν ζούσε τώρα, θα μπορούσε να είχε γίνει πρωθυπουργός χώρας». Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η ίδια συνοψίζει τη διαδρομή και τη δύναμή της σε μια φράση-κλειδί:

«Ό,τι δυναμικό έχω, δηλαδή, το έχω απ’ αυτήν».

Και συνεχίζει για την γυναίκα που την διαμόρφωσε:

«Η γιαγιά αυτή παντρεύτηκε στα 20, ήρθε ένας από άλλο χωριό της Αρκαδίας...ο οποίος ήδη είχε πάει μετανάστης στην Αμερική, ο παππούς μου... με τα άλλα δύο του αδέρφια, αγόρια, στη Μασαχουσέτη... και φτιάξανε τη ζωή τους.».

Η Ελένη Κοκκίδου μας εξιστορεί την ζωή της στα παιδικά χρόνια:

«Στην οικογένεια μου υπήρχε η αστική συμπεριφορά...τα καλά σχολεία, τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα πιάνα, τα μπαλέτα, όλα αυτά...Ταυτόχρονα, όμως, υπήρχε και ο πυρήνας του ανθρώπου...που είναι το χωριό, που είναι η γη, που είναι τα ζώα. Κάθε καλοκαίρι, κάθε Πάσχα, θα πηγαίναμε στο χωριό...και θα περνούσαμε εκεί με όλα τα παιδιά του χωριού τις νύχτες μας, τις μέρες μας, με τα ζώα, με τα χωράφια. Αυτό με καθόρισε.»

Όταν την ρωτάμε ποιος είναι ο ρόλος της γυναίκας σήμερα στο θέατρο κι αν έχει αλλάξει από πιο παλιά εκείνη απαντάει με αφοπλιστική ειλικρίνεια:

«Παλιά, όταν λειτουργούσαν τα μπουλούκια...δηλαδή οι ομάδες ηθοποιών που πήγαιναν από τόπο σε τόπο...από σπίτι σε σπίτι, από καφενείο σε καφενείο, από χωριό σε χωριό...οι γυναίκες σε αυτούς τους θιάσους...θεωρούνταν από τους υπόλοιπους πόρνες. Διότι μία γυναίκα έπρεπε να είναι σπίτι της...και να μεγαλώνει τα παιδιά της. Αυτές ήταν στον δρόμο. Και πολλές φορές έκανε και τα παιδιά τους μαζί...ήτανε σαν τους τσίρκολάνους. Ο τσιρκολάνος με τον ηθοποιό κάποτε ήταν ταυτισμένα. Και αυτό πια δεν υπάρχει.»

Στη συνέχεια μας εξηγεί γιατί ο ρόλος της στο σίριαλ «Μην αρχίζεις τη μουρμούρα» είχε τόσο μεγάλη επιτυχία:

«Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι ίδιος στην Ισπανία, στην Ιταλία...στην Αμερική, έχουν πολλά κοινά πράγματα. Ενώ οι παλιοί έχουν αυτή την ελληνικότητα, αυτά τα ελληνικά ήθη. Ο δικός μου ο ρόλος είχε τη δυναμικότητα...τη δυναμική, για την οποία μιλούσα πριν... αλλά είχε και μία παιδική αφέλεια...χαρά, περιέργεια... και αυτό θύμιζε στους θεατές τη δική τους παιδική ηλικία...ή το δικό τους παιδικό στοιχείο.»

Η Ελένη Κοκκίδου μίλησε και για την σοκαριστική της εμπειρία στο «Σπιρτόκουτο» του Γιάννη Οικονομίδη.

Είπε χαρακτηριστικά:

«Το είδε η μητέρα μου, διότι είχε την περιέργεια να το δει...και απογοητεύτηκε πολύ...γιατί η κόρη της έβριζε...και κάποια στιγμή πέταξε και τα ρούχα της. Ναι, δεν μπορούσε ποτέ να αποστασιοποιηθεί...από αυτό που έβλεπε. Είτε ήταν στο θέατρο, είτε στο σινεμά. Ταυτιζόταν μαζί μου.»

Στη συνέχεια η ίδια μας εξηγεί γιατί το θέατρο είναι τόσο σημαντικό για τον ηθοποιό και τον θεατή, σε σχέση με την εξέλιξη της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης που πάει να αντικαταστήσει τους ηθοποιούς:

«Μπορεί το σινεμά και τηλεόραση κάποτε να μας παίζουν τα ρομπότ...με το AI τώρα. Το θέατρο δεν θα τελειώσει ποτέ...γιατί υπάρχει αυτή η επαφή με το σώμα...και την ανάσα του ηθοποιού και του θεατή...που ταυτίζονται.»

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με την Ελένη Κοκκίδου:

Πώς συνομιλούν οι δάσκαλοι σας στο θέατρο, όπως ο Βογιατζής και ο Παπαβασιλείου, με την επιθεώρηση σήμερα και τι διαφορετικό φέρατε στην παράσταση;

Ελένη Κοκκίδου: Η σχολή αυτή, κυρίως του Παπαβασιλείου, έχει άμεση σχέση με το Λαϊκό Θέατρο. Ο Παπαβασιλείου ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος είχε μία λαϊκότητα και όταν έπαιζε αλλά και όταν σκηνοθετούσε, ήταν ένας σπουδαίος σκηνοθέτης.

Σε συνδυασμό με το ότι ήταν ένας ακραία διανοούμενος του θεάτρου. Τα είχε και τα δύο. Πίστευε, και αυτό μας το μετέδωσε, γιατί ήμουνα και μαθήτριά του...από αυτόν έμαθα το θέατρο.

Πίστευε ότι ο ηθοποιός είναι ένας αρλεκίνος, ένας τσαρλατάνος...του δρόμου, ο οποίος θα κατεβάσει το βρακί του. Για να κάνει τον κόσμο να γελάσει. Όχι όντας καμποτίνος, αλλά γελώντας πραγματικά...με τα δικά του ελαττώματα.

Και πίστευε ότι ο ηθοποιός πρέπει να εκτίθεται πάρα πολύ στη σκηνή. Αυτό έχει άμεση σχέση με την επιθεώρηση, γιατί είναι λαϊκό είδος. Χτυπάει στη καρδιά των θεατών, του μέσου θεατή...γιατί του μιλάει για την καθημερινότητά του...για τα κακώς κείμενα στην καθημερινότητά του...και στην πολιτική κατάσταση.

Η επιθεώρηση είναι πάντα πολιτική. Αυτή η επιθεώρηση που κάνουμε εμείς με τα παιδιά...με τον Δημήτρη Χαλιώτη και τον Γεράσιμο τον Ανδρεάτο...και τον Θέμη τον Καραμουρατιδη στη μουσική είναι καθαρά πολιτική. Και αυτό, είναι ένα λαϊκό είδος και βάζει τον κόσμο να ανεβαίνει αυτός πάνω στη σκηνή και να μιλάει για αυτά που τον βαραίνουν, που τον ενοχλούν κλπ.

Μιλήστε μας για τη δυναμικότητα που βγάζετε πάνω στη σκηνή και τον ρόλο της γιαγιάς σας σε αυτό.

Ελένη Κοκκίδου: Η γιαγιά αυτή παντρεύτηκε στα 20, ήρθε ένας από άλλο χωριό της Αρκαδίας...ο οποίος ήδη είχε πάει μετανάστης στην Αμερική, ο παππούς μου... με τα άλλα δύο του αδέρφια, αγόρια, στη Μασαχουσέτη... και φτιάξανε τη ζωή τους.

Ήρθαν ξυπόλητα παιδιά από φτωχά χωριά της Αρκαδίας, ορεινά. Ήρθε, λοιπόν, όταν μεγάλωσε αρκετά, ήτανε 15 χρόνια μεγαλύτερός της... για να βρει νύφη. Αυτό το κορίτσι που μεγάλωσε σε μία πολύ δύσκολη οικογένεια. Ο πατέρας ήταν δήμαρχος.

Δηλαδή, ήταν μια οικογένεια που κάτι είχε παραπάνω από τους άλλους. Μια αλλη μόρφωση, ένα άλλο στάτους. Αυτό το κορίτσι, λοιπόν, 20 ετών το παντρεύουνε και φεύγει για την Αμερική.

Έζησε 7 χρόνια, εκεί γέννησε τις κόρες της...εκ των οποίων και η μαμά μου. Αλλά αυτοί γυρίσανε το 1927, πριν το κραχ της Αμερικής. Εκεί, λοιπόν, ήταν πολύ ευφυής αυτή η γυναίκα...και άνοιξε το μυαλό της.

Όταν γύρισε εδώ, μεγάλωσε τα κορίτσια της με έναν πολιτισμό...που δεν θα του περίμενε κανείς από μία χωριατόπουλα. Τα κορίτσια μάθαιναν αγγλικά, έπαιζαν πιάνο η μία, βιολί η άλλη, βιολί η τρίτη. Μεγάλωσα, λοιπόν, κι εγώ σε μία οικογένεια όπου η γιαγιά ήταν πάντα παρούσα μέχρι να πεθάνει το 1993 και υπήρχαν και τα δύο σε αυτή την οικογένεια.

Και η αστική συμπεριφορά...τα καλά σχολεία, τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα πιάνα, τα μπαλέτα, όλα αυτά...Ταυτόχρονα, όμως, υπήρχε και ο πυρήνας του ανθρώπου...που είναι το χωριό, που είναι η γη, που είναι τα ζώα. Κάθε καλοκαίρι, κάθε Πάσχα, θα πηγαίναμε στο χωριό...και θα περνούσαμε εκεί με όλα τα παιδιά του χωριού τις νύχτες μας, τις μέρες μας, με τα ζώα, με τα χωράφια. Αυτό με καθόρισε.

Αυτή η γυναίκα ήταν μία τόσο δυνατή προσωπικότητα...που αν ζούσε τώρα, θα μπορούσε να είχε γίνει πρωθυπουργός χώρας. Και μέχρι να πεθάνει έλεγε...«Τι κρίμα που δεν έμαθα αγγλικά, που δεν σπούδασα».

Όταν μου ζητούν κάτι...που έχει μία δύναμη μέσα στη σκηνή...αυτόματα, εμφανίζεται η γιαγιά μου. Γιατί η μητέρα μου ήταν απαλός άνθρωπος πολύ. Δεν είχε καμία σχέση.

Ό,τι δυναμικό έχω, δηλαδή, το έχω απ' αυτήν.

Πόσο σας καθόρισε καλλιτεχνικά η επιτυχία της «Μουρμούρας»;

Ελένη Κοκκίδου: Αυτό το σίριαλ ήταν πολύ κοντά στην ελληνική πραγματικότητα...γι' αυτό και εξακολουθούν και το βλέπουν. Μου το λένε συνέχεια πάρα πολύ, το βλέπουν στο ίντερνετ πια.

Είχε όλες τις ηλικίες μέσα...οπότε μπορούσε ο θεατής να ταυτιστεί με όποια ηλικία τον αφορούσε. Αυτό που εμένα και το ζευγάρι μου μας έκανε τόσο αγαπητούς...γιατί για εμάς μπορώ να μιλήσω περισσότερο...είναι το ότι θυμίζαμε πάρα πολύ όλο αυτό με την Ελλάδα. Όσο πιο πίσω πας ηλικιακά...τόσο πιο πολλά κοινά βρίσκει ο θεατής.

Γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος είναι ίδιος στην Ισπανία, στην Ιταλία...στην Αμερική, έχουν πολλά κοινά πράγματα. Ενώ οι παλιοί έχουν αυτή την ελληνικότητα, αυτά τα ελληνικά ήθη. Ο δικός μου ο ρόλος είχε τη δυναμικότητα...τη δυναμική, για την οποία μιλούσα πριν... αλλά είχε και μία παιδική αφέλεια...χαρά, περιέργεια... και αυτό θύμιζε στους θεατές τη δική τους παιδική ηλικία...ή το δικό τους παιδικό στοιχείο.

Και νομίζω ότι γι' αυτό ήταν τόσο σημαντικό...το πέρασμά μου, ας πούμε, από τον κόσμο...μέσα από αυτή την κωμωδία. Έμαθα πάρα πολλά για την κωμωδία. Δεν είχα κάνει ποτέ κωμωδίες σε κάμερα..και στο θέατρο λίγες κωμωδίες έχω κάνει.

Και ήταν πάρα πολύ μεγάλο σχολείο. Και χάρηκα πάρα πολύ που το έκανα.

Τι ξεχωρίζει τη νέα επιθεώρηση που κάνει πρεμιέρα στις 4/6 με τον τίτλο Επιθεώρηση - Εγώ θα σας τα πω;

Ελένη Κοκκίδου: Δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι εντελώς καινούργιο. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει...γιατί η επιθεώρηση είναι ένα είδος που έχει τους νόμους της.

Δεν μπορείς να ξεφύγεις από αυτό. Είναι η απευθείας σχέση με το κοινό. Ο ηθοποιός είναι μόνος του επί σκηνής.

Είτε παίζει με άλλον, είτε δεν παίζει. Στο κοινό απευθύνεται. Υπάρχει δηλαδή η παρουσία του κοινού...ως ο δεύτερος παίκτης ή ο τρίτος παίκτης.

Και αυτό είναι άμεσο. Και η αντίδραση είναι άμεση. Δηλαδή αν του αρέσει, γελάει.

Μετά λες μια άλλη ατάκα, γελάει. Αυτό που πρεσβεύει αυτή η επιθεώρηση...είναι ότι έχει τη δροσιά αυτών των νέων παιδιών...γιατί οι συγγραφείς είναι νεότεροι από εμάς. Πρώτη φορά καταγίνονται με κάτι τέτοιο.

Έχουν γράψει μιούζικαλ. Εγώ έχω ξανασυνεργαστεί με τον Θέμη τον Καραμουρατίδη...και τον Γεράσιμο τον Ανδρεάτο. Είχαν κάνει μία διασκευή στις Εύθυμες κυράδες του Ουίνζορ...του Σαίξπηρ, στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά.

Και κάνουν διάφορες τέτοιες δουλειές, σαν μιούζικαλ κάθε χρόνο. Αυτό είναι καινούργιο και για αυτούς. Η καθαρή επιθεώρηση.

Επίσης υπάρχει ο Δημήτρης Χαλιώτης...ο οποίος έχει ξανασχοληθεί με το είδος. Αλλά είναι φρέσκα παιδιά. Το κείμενό της επιθεώρησης είναι πολύ πολιτικό...και πολύ λιγότερο κουτσομπολίστικο. Ίσως αυτό το κάνει ξεχωριστό.

Επίσης, η κάθε γενιά παίζει αλλιώς...όταν είναι στη σκηνή. Έχουμε πολλά νέα παιδιά...τα οποία έχουν δικούς τους κώδικες, ας πούμε. Αυτό φέρνει κάτι καινούργιο.

Δεν μπορεί να υπάρξει κάτι εντελώς καινούργιο όμως. Το ευτυχές είναι ότι γίνεται επιθεώρηση σήμερα. Είναι πολύ σπουδαίο.

Γιατί η επιθεώρηση καταρχάς, εμπεριέχει τη χαρά του παιχνιδιού. Και για τον ηθοποιό και για το θεατή.

Ποια ήταν η εμπειρία σας στο «Σπιρτόκουτο» του Οικονομίδη; Διαβάσαμε πως είχατε απαγορεύσει στην μητέρα σας να το δει.

Ελένη Κοκκίδου: Να μην της το απαγορεύσω; Αφού ξαφνικά γδυνόμουν και τα βγάζω όλα έξω.

Έβριζα συνέχεια. Ήταν και για μένα σοκ αυτή η εμπειρία. Δεν μπορούσα να συνεισφέρω στο σενάριο πολύ...γιατί ήμουν από καλή οικογένεια...και το σενάριο βασικά γράφτηκε από τα αγόρια της παρέας.

Και με τον Γιάννη Οικονομίδη φυσικά πάνω από όλους. Το είδε όμως η μητέρα μου, διότι είχε την περιέργεια να το δει...και απογοητεύτηκε πολύ...γιατί η κόρη της έβριζε...και κάποια στιγμή πέταξε και τα ρούχα της.

Ναι, δεν μπορούσε ποτέ να αποστασιοποιηθεί...από αυτό που έβλεπε. Είτε ήταν στο θέατρο, είτε στο σινεμά. Ταυτιζόταν μαζί μου.

Δεν μπορούσε να αποστασιοποιηθεί και να το δει ως σύμβαση.

Τελικά πρέπει ένας ηθοποιός να μην παίρνει πολύ στα σοβαρά τον εαυτό του;

Ελένη Κοκκίδου: Αυτό είναι νόμος. Ότι δεν πρέπει ποτέ να παίρνεις στα σοβαρά τον εαυτό σου. Να τον υπονομεύεις πάντα.

Το χιούμορ πρέπει να υπάρχει είτε παίζεις δράμα...είτε παίζεις κωμωδία. Και η πορεία του ηθοποιού είναι μια πορεία...η οποία συνεχώς έχει καινούργια εμπειρίες. Όλα είναι χρήσιμα.

Και το θέατρο, φυσικά, κατεξοχήν...αλλά και το σινεμά και η τηλεόραση. Όλα χρειάζονται. Το θέατρο, βέβαια, είναι ο βασικός χώρος του ηθοποιού...γιατί εκεί αναπτύσσεται, εκεί εξελίσσεται.

Είναι μεγάλη η υπόθεση του θεάτρου...και τελικά δεν πρόκειται να εκλείψει ποτέ. Μπορεί το σινεμά και τηλεόραση κάποτε να μας παίζουν τα ρομπότ...με το AI τώρα. Το θέατρο δεν θα τελειώσει ποτέ...γιατί υπάρχει αυτή η επαφή με το σώμα...και την ανάσα του ηθοποιού και του θεατή...που ταυτίζονται.

Αυτό είναι μοναδικό. Δεν μπορείς να το βρεις πουθενά άλλο.

Ποια πιστεύετε είναι σήμερα ο ρόλος της γυναίκας στο θέατρο; Έχει αλλάξει από παλιότερα;

Ελένη Κοκκίδου: Παλιά, όταν λειτουργούσαν τα μπουλούκια...δηλαδή οι ομάδες ηθοποιών που πήγαιναν από τόπο σε τόπο...από σπίτι σε σπίτι, από καφενείο σε καφενείο, από χωριό σε χωριό...οι γυναίκες σε αυτούς τους θιάσους...θεωρούνταν από τους υπόλοιπους πόρνες.

Διότι μία γυναίκα έπρεπε να είναι σπίτι της...και να μεγαλώνει τα παιδιά της. Αυτές ήταν στον δρόμο. Και πολλές φορές είχανε και τα παιδιά τους μαζί... Ήτανε σαν τους τσίρκολάνους.

Ο τσιρκολάνος με τον ηθοποιό κάποτε ήταν ταυτισμένα. Και αυτό πια δεν υπάρχει.

Πώς σας διαμόρφωσε η παιδική σας ηλικία;

Ελένη Κοκκίδου: Ήμουν σε μία οικογένεια...όπου η γυναίκα θεωρείται υποδεέστερη. Αυτό σημαίνει ότι επειδή είχα πολύ δυνατό μυαλό...ήθελα να είμαι αγόρι. Και ήθελα να είμαι ο αδερφός μου.

Δεν έπαιξα ποτέ με κορίτσια, κούκλες και κουμπάρες και τέτοια πράγματα. Τα ειρωνευόμουν πάρα πολύ. Δεν με ενδιέφεραν καθόλου.

Έπαιζα ποδόσφαιρο, μπάσκετ και πόλεμο με τα αγόρια. Νομίζω ότι αυτός ήταν ο λόγος. Γιατί τα αγόρια είχαν αυτή την ορμή και αυτή τη δύναμη...και αυτή τη δυναμική που είχα και εγώ.

Αλλά δεν μπορούσε να εκφραστεί αυτό με τα κορίτσια. Αυτό όμως, προφανώς, έχει...πώς να το πω, έχει επηρεάσει το χαρακτήρα μου...ο οποίος είναι πολύ δυναμικός. Και αυτό φαίνεται και στη σκηνή.

Τουναντίον, το δύσκολο για μένα ήταν να βρω τη θηλυκότητά μου...όχι την ανδρική μου φύση. Γιατί για μένα, ο άντρας ήταν ταυτισμένος με το μυαλό. Ότι αυτός έχει μυαλό.

Είναι μορφωμένος. Εγώ ήθελα να μορφωθώ πάρα πολύ. Δηλαδή, όλα τα έριξα εκεί και έδωσα πολύ λίγη σημασία...στην γυναικεία μου, φύση, στο σώμα μου...σε όλη αυτή τη θηλυπρέπεια, όλο αυτό.

Η μητέρα μου, η οποία ήταν καλλονή και ήταν τρομερά απλή...ήταν το μέτρο. Και εγώ, επειδή δεν ήμουν σαν κι αυτή, έπρεπε να γίνω κάτι άλλο. Δηλαδή, και επειδή ήταν απαλή, απαλός άνθρωπος, όπως σας είπα...ήταν αναπόφευκτο αυτό για μένα.

Γιατί εγώ ήμουν άλλο, έντονη. Αυτό υπάρχει στη σκηνή. Σε αυτό με έχει επηρεάσει.

Νομίζω και στη ζωή μου γενικότερα.

Μιλήστε μας για τις λεπτομέρειες της παράστασης: Επιθεώρηση - Εγώ Θα σας τα πω.

Ελένη Κοκκίδου: Η επιθεώρηση μας λέγεται «Εγώ θα σας τα πω». Γιατί οι θεατές αναλαμβάνουν να μιλήσουν οι ίδιοι για αυτά που ζουν. Και θα ανέβει στις 4 Ιουνίου.

Θα ξεκινήσουμε από το Βεάκειο στον Πειραιά, το ανοιχτό θέατρο. Μετά θα πάμε στο Παπάγου, μετά θα πάμε στο Λυκαβηττό, στο θέατρο Λυκαβηττού. Και μετά θα φύγουμε τον Ιούλιο για μια μεγάλη περιοδεία, η οποία θα τελειώσει στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Στην Αθήνα μετά πια, πίσω. Είμαστε ένας θίασος με δέκα ανθρώπων, με επικεφαλής στο Δημήτρη τον Πιατά, ο οποίος ήταν στο ελεύθερο θέατρο παλιά. Στο Άλσος Παγκρατίου.

Τα παιδιά έχουν φοβερό ταλέντο. Έχω μεγάλη χαρά που είμαι μαζί τους. Με εκπλήσουν κάθε μέρα με το ταλέντο τους.

Είναι η Μαρία Διακοπαναγιώτου, η Γιούλη, η Τσαγκαράκη και η Σύρμο η Κεκέ. Και από τα αγόρια είναι ο Δημήτρης ο Πιατάς, όπως σας είπα.

Τα αγόρια μας είναι ο Δημήτρης ο Πιατάς, ο Δημήτρης ο Μακαλιάς, ο Θανάσης ο Ισιδώρου και ο Αλέξης ο Βιδαλάκης.

Και έχουμε τη μεγάλη χαρά, εγώ τρελαίνομαι να τον βλέπω στη σκηνή, να είναι μαζί μας και ο Ζερόμο Καλούτα.