Eurovision 2026: 70η επέτειος στη «σκιά» δύο πολέμων και γεωπολιτικών αναταραχών

Η Eurovision ετοιμάζεται να γιορτάσει τα 70 χρόνια ιστορίας της στη Βιέννη, όμως η επετειακή διοργάνωση του 2026 κινδυνεύει να επισκιαστεί από μία πρωτοφανή γεωπολιτική κρίση.

Ο διαγωνισμός, που εδώ και δεκαετίες λειτουργεί ως σύμβολο πολιτισμικής ενότητας, diversity και ευρωπαϊκής ταυτότητας, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μαζικές αντιδράσεις εξαιτίας της συμμετοχής του Ισραήλ εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου στη Γάζα.

Περισσότεροι από 1.000 καλλιτέχνες διεθνώς υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή ζητώντας τον αποκλεισμό του ισραηλινού δημόσιου broadcaster KAN, κατηγορώντας το Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου και ζητώντας από την European Broadcasting Union (EBU) να ακολουθήσει το προηγούμενο της Ρωσίας, η οποία αποκλείστηκε το 2022 μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Ανάμεσα στους υπογράφοντες βρίσκονται ονόματα όπως οι Massive Attack, Peter Gabriel, Roger Waters και Sigur Rós.

Η πίεση προς την EBU δεν περιορίζεται μόνο στον καλλιτεχνικό χώρο. Πέντε δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί, μεταξύ αυτών και η Ισπανία, φέρονται έτοιμοι να μποϊκοτάρουν τη φετινή διοργάνωση. Πρόκειται για μία εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Ισπανία ανήκει στις λεγόμενες “Big Five” χώρες – τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του θεσμού που εξασφαλίζουν αυτόματη πρόκριση στον τελικό.

Παράλληλα, χώρες όπως η Ιρλανδία, η Ισλανδία, η Σλοβενία και η Ολλανδία έχουν ήδη εκφράσει ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους, θεωρώντας ότι η πολιτική ουδετερότητα της Eurovision έχει πλέον καταρρεύσει.

Η φετινή διοργάνωση θα είναι αισθητά μικρότερη σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Ενώ το 2018 στη Λισαβόνα συμμετείχαν 43 χώρες, φέτος στη Βιέννη αναμένεται να διαγωνιστούν μόλις 35, αριθμός που αποτελεί μία από τις χαμηλότερες συμμετοχές των τελευταίων δεκαετιών.

Οι ειδικοί επισημαίνουν πάντως ότι η Eurovision ήταν πάντοτε άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική, όσο κι αν οι διοργανωτές προσπαθούν να προβάλουν την εικόνα ενός “ουδέτερου” μουσικού γεγονότος. Από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου και την απουσία των χωρών του Ανατολικού Μπλοκ, μέχρι τις αντιδράσεις για τη συμμετοχή της Ισπανίας του Φράνκο και της Πορτογαλίας του Σαλαζάρ τη δεκαετία του ’60, ο διαγωνισμός λειτουργούσε συχνά ως αντανάκλαση των διεθνών εντάσεων.

Το ίδιο συνέβη και πιο πρόσφατα με τον αποκλεισμό της Λευκορωσίας το 2021 λόγω καταστολής της ελευθερίας του Τύπου και της Ρωσίας το 2022. Για πολλούς, αυτή ακριβώς η απόφαση δημιούργησε το προηγούμενο που τώρα στρέφεται εναντίον της EBU.

Η καθηγήτρια Christina Oberg από το Linnaeus University της Σουηδίας προειδοποιεί ότι η Eurovision κινδυνεύει να υποστεί «αργό θάνατο» αν συνεχιστούν οι αποχωρήσεις χωρών και broadcasters. Όπως επισημαίνει, η δύναμη του διαγωνισμού βασίζεται ακριβώς στην αίσθηση ότι αποτελεί ένα κοινό πολιτισμικό γεγονός για ολόκληρη την Ευρώπη.

Την ίδια στιγμή, η Αυστρία – που φιλοξενεί τη διοργάνωση μετά τη νίκη του JJ το 2025 – προσπαθεί να υπερασπιστεί τον θεσμό. Η κυβέρνηση χαρακτήρισε κάθε πολιτιστικό μποϊκοτάζ «ανόητο και χωρίς νόημα», επιχειρώντας να διαχωρίσει τη μουσική από την πολιτική. Ωστόσο, η ίδια η ιστορία της Eurovision αποδεικνύει πόσο δύσκολος είναι αυτός ο διαχωρισμός.

Πέρα από το Ισραήλ, γεωπολιτικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η συμμετοχή της Δανίας, καθώς η διεθνής συζήτηση γύρω από τη Γροιλανδία και οι πρόσφατες δηλώσεις του Donald Trump για το αρκτικό έδαφος έχουν στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας στη χώρα. Αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι ο Δανός εκπρόσωπος Soren Torpegaard Lund μπορεί να επωφεληθεί από ένα κύμα συμπάθειας και ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Παρά τις εντάσεις, η Eurovision εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά γεγονότα παγκοσμίως, με περισσότερους από 160 εκατομμύρια θεατές ετησίως. Η EBU γνωρίζει ότι διακυβεύεται όχι μόνο το κύρος αλλά και η εμπορική αξία ενός brand που χτίστηκε επί δεκαετίες πάνω στην ιδέα της ευρωπαϊκής ενότητας μέσω της μουσικής.

Το ερώτημα πλέον είναι αν η Eurovision του 2026 θα καταφέρει να γιορτάσει τα 70 χρόνια της ως μία γιορτή πολιτισμού και pop κουλτούρας ή αν θα μείνει στην ιστορία ως η διοργάνωση όπου η γεωπολιτική υπερίσχυσε οριστικά του glitter.