«Δεν πιστεύω στην avant garde - Είμαστε περισσότερο παρτιζάνοι»: Ο Blixa Bargeld στο CNN Greece

«Δεν πιστεύω στον όρο avant garde. Είναι ένας στρατιωτικός όρος που δεν μας ταιριάζει», λέει χαρακτηριστικά. «Αν έπρεπε να περιγράψω τη μουσική μας, θα έλεγα πως είμαστε περισσότερο παρτιζάνοι ή ίσως λιποτάκτες».

Με αφορμή τη μεγάλη εμφάνισή τους στο Ηρώδειο στις 18 Ιουνίου, ο εμβληματικός frontman μιλά στο CNN Greece για το νέο άλμπουμ Rampen (apm: alien pop music), τη σημασία του αυτοσχεδιασμού αλλά και την άρνησή του να αντιμετωπίζει τη μουσική των Neubauten ως «avant-garde».

Για περισσότερα από 40 χρόνια, οι Einstürzende Neubauten παραμένουν ένα από τα πιο ριζοσπαστικά και απρόβλεπτα σχήματα της ευρωπαϊκής μουσικής σκηνής. Από τα ερείπια του Δυτικού Βερολίνου των αρχών της δεκαετίας του ’80 μέχρι τις σημερινές τους ζωντανές εμφανίσεις, η μπάντα του Blixa Bargeld συνεχίζει να μετατρέπει τον θόρυβο, το μέταλλο και τον αυτοσχεδιασμό σε μια μορφή σχεδόν τελετουργικής μουσικής εμπειρίας. Και κάπως έτσι, παρά τα 45 χρόνια πορείας τους, εξακολουθούν να ακούγονται «σαν μπάντα από το μέλλον», όπως παραδέχεται γελώντας και ο ίδιος ο Bargeld:

«Δεν ξέρω πώς ακριβώς το κάνουμε να σου πω την αλήθεια».

Άλλωστε, για τους Neubauten, η δημιουργία ποτέ δεν υπήρξε θεωρητική άσκηση ή καλλιτεχνική δήλωση σχεδιασμένη εκ των προτέρων. Η χρήση μετάλλων, εργαλείων και βιομηχανικών αντικειμένων ως μουσικά όργανα γεννήθηκε — όπως εξηγεί — από καθαρή ανάγκη.

«Ο ντράμερ μας τότε είχε πουλήσει τα ντραμς του για να πληρώσει το ενοίκιο. Πήγε σε οικοδομές για να βρει υλικά που θα μπορούσαν να τα αντικαταστήσουν. Έτσι έγινε όλο αυτό».

Λίγο πριν από την εμφάνισή τους κάτω από την Ακρόπολη, ο Blixa Bargeld δηλώνει πως η πρώτη απόπειρα να παίξουν στο Ηρώδειο είχε ακυρωθεί λόγω Covid και πως τώρα ανησυχούν περισσότερο… για τη ζέστη.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:

Στο Rampen είναι σαν να αναρωτιέστε αν η αληθινή πρωτοτυπία στην τέχνη είναι ακόμη εφικτή σήμερα. Πώς γίνεται οι Einstürzende Neubauten, μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, να ακούγονται σαν μπάντα από το μέλλον και όχι από το παρελθόν;

Blixa Bargeld: Έχει πλάκα που με ρωτάς αυτήν την ερώτηση. Όντως μοιάζει σαν να είμαστε μία μπάντα από το μέλλον. Δεν ξέρω πώς ακριβώς το κάνουμε, να σου πω την αλήθεια.

Μεγάλο μέρος του Rampen (apm: alien pop music) προέκυψε μέσα από ζωντανές αυτοσχεδιαστικές “Rampen” sessions. Ήταν αυτή η διαδικασία ένας τρόπος να επαναφέρετε την αβεβαιότητα και το ρίσκο στη δημιουργία, ειδικά σε μια εποχή όπου η μουσική παραγωγή μοιάζει όλο και πιο ελεγχόμενη και ψηφιακή;

Blixa Bargeld: Ναι, το περισσότερο υλικό του άλμπουμ δημιουργήθηκε μέσα από αυτοσχεδιασμό στο στούντιο. Ήταν κάτι που θέλαμε όλοι μέσα στη μπάντα και είναι γενικά ο τρόπος με τον οποίο συνήθως φτιάχνουμε μουσική.

Ο όρος “alien pop music” ακούγεται σκόπιμα αντιφατικός — κάτι πειραματικό και ανοίκειο, αλλά ταυτόχρονα συναισθηματικά προσβάσιμο. Πιστεύετε ότι η avant-garde μουσική σήμερα χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με το κοινό αντί να παραμένει σκόπιμα δυσπρόσιτη;

Blixa Bargeld: Δεν πιστεύω στον όρο avant garde. Είναι ένας στρατιωτικός όρος, ο οποίος δεν μας ταιριάζει. Αν έπρεπε να χρησιμοποιήσω έναν άλλο όρο για να περιγράψω τη μουσική μας, θα έλεγα είτε partisan, σαν παρτιζάνοι δηλαδή, είτε κάποιοι που αρνούνται να πολεμήσουν — δηλαδή λιποτάκτες.

Οι Einstürzende Neubauten γεννήθηκαν στην underground σκηνή του Δυτικού Βερολίνου, σε μια εποχή πολιτικής έντασης, αστικής παρακμής και καλλιτεχνικής εξέγερσης. Κοιτώντας πίσω, πόσο καθόρισε η ατμόσφαιρα του διχασμένου Βερολίνου την ταυτότητα και τη φιλοσοφία της μπάντας;

Blixa Bargeld: Δεν νομίζω πως είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να απαντήσω αυτήν την ερώτηση. Θα έπρεπε να ρωτήσετε κάποιον εκτός της μπάντας, κάποιον που ζούσε εκείνη την εποχή στο Βερολίνο. Δεν μπορώ να ξέρω ακριβώς αυτό που με ρωτάτε.

Οι πρώτες σας εμφανίσεις έγιναν θρυλικές επειδή μετατρέπατε παλιοσίδερα, τρυπάνια και εργαλεία οικοδομής σε μουσικά όργανα. Βλέπατε τότε αυτές τις performances κυρίως ως μουσική, ως performance art ή ακόμη και ως μια πολιτική δήλωση απέναντι στην παραδοσιακή κουλτούρα και τη μεταπολεμική γερμανική ταυτότητα;

Blixa Bargeld: Το κάναμε έτσι γιατί έτσι ήταν τα πράγματα τότε. Ήταν κάτι που προέκυψε από ανάγκη. Ο ντράμερ μας εκείνη την περίοδο αναγκάστηκε να πουλήσει τα παραδοσιακά του ντραμς για να πληρώσει το ενοίκιό του. Μετά αποφάσισε να επισκεφτεί οικοδομές και να βρει υλικά που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα ντραμς του. Έτσι ξεκίνησαν όλα. Από ανάγκη, θα έλεγα. Τίποτα δεν έγινε εσκεμμένα ακριβώς.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ολοένα και περισσότερο στη μουσική βιομηχανία — από τη σύνθεση και την παραγωγή μέχρι τις συνθετικές φωνές και τη δημιουργία μέσω αλγορίθμων. Ως καλλιτέχνης του οποίου το έργο υπήρξε πάντα βαθιά σωματικό, πειραματικό και ανθρώπινο, βλέπετε την AI ως δημιουργικό εργαλείο, πολιτισμική απειλή ή απλώς μία ακόμη μηχανή που οι μουσικοί καλούνται να αντιμετωπίσουν και να μεταμορφώσουν;

Blixa Bargeld: Με ρωτάνε συνέχεια για την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν θα ήθελα να απαντήσω.

Συλλέγετε δίσκους ή μουσικά όργανα;

Blixa Bargeld: Όχι. Δεν συλλέγω ποτέ μουσικά όργανα. Μόνο ένα μουσικό όργανο έχω δικό μου, ένα παλιό harmonium, το οποίο κάποια στιγμή κλάπηκε σε μία από τις περιοδείες μας.

Ποια διαδικασία ακολουθείτε όταν ηχογραφείτε ένα νέο άλμπουμ;

Blixa Bargeld: Παίζουμε όλοι μαζί σε μία μεγάλη αίθουσα μέσα στο στούντιο.

Πώς νιώθετε που θα παίξετε στο Ηρώδειο;

Blixa Bargeld: Την πρώτη φορά που προσπαθήσαμε να έρθουμε ακυρώθηκε λόγω Covid. Τώρα επιτέλους θα γίνει. Φοβόμαστε λίγο τη ζέστη.

Φοβάστε μήπως παίξετε τόσο δυνατά που πέσουν οι πέτρες του αρχαίου θεάτρου;

Blixa Bargeld: Δεν θα παίξουμε τόσο δυνατά.