Bookreads: «Γελάει καλύτερα όποιος έχει δόντια»: Μια ωμή και πικρή ανθρώπινη κατάδυση στην επιβίωση

Η ηρωίδα της, η Βέρα, βρίσκεται αντιμέτωπη με τον θάνατο του συζύγου της και με μια σκληρή πραγματικότητα που δεν αφήνει χώρο για ρομαντισμούς. Πρέπει να βρει λεφτά για την κηδεία, για το φέρετρο, για τα «νεκροπάπουτσα», για τη βότκα του νεκρόδειπνου. Ο θάνατος εδώ δεν είναι μεταφυσικός· είναι απολύτως υλικός. Έχει κόστος. Και η Ρούτζκα χτίζει πάνω σε αυτή τη σκληρή υλικότητα ένα κείμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη μαύρη κωμωδία και την κοινωνική τραγωδία.

Η γλώσσα είναι κοφτή, σχεδόν θεατρική, γεμάτη εικόνες που σοκάρουν ακριβώς επειδή μοιάζουν αληθινές. Από τις πρώτες γραμμές γίνεται σαφές πως η συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται να παρουσιάσει μια «συμπαθητική» ηρωίδα με συμβατικούς όρους.

Η Βέρα θυμάται τον νεκρό άντρα της όχι μέσα από εξιδανικευμένες αναμνήσεις αλλά μέσα από το σώμα του: το βάρος του, τις στενές πλάτες, τον λαιμό, το «πουλάκι στη χούφτα». Ο έρωτας, η επιθυμία και ο θάνατος μπλέκονται σε μία αφήγηση που αρνείται να γίνει συναισθηματικά βολική.

Το μεγάλο ατού του βιβλίου είναι το πικρό, σχεδόν επιθετικό χιούμορ του. Η Ρούτζκα χρησιμοποιεί τον αυτοσαρκασμό σαν όπλο απέναντι στην εξαθλίωση. Η Βέρα δεν ζητά οίκτο. Παλεύει, διαπραγματεύεται, πουλάει, ψάχνει λύσεις, επιβιώνει. Και μέσα από αυτή τη διαδρομή η συγγραφέας σκιαγραφεί έναν κόσμο κοινωνικά διαλυμένο, όπου οι ανθρώπινες σχέσεις λειτουργούν περισσότερο σαν συναλλαγές ανάγκης παρά σαν ασφαλή καταφύγια.

Το «Γελάει καλύτερα όποιος έχει δόντια» είναι ένα βιβλίο που σε τραβά από τον γιακά. Άγριο, ειρωνικό και βαθιά σωματικό, μιλά για το πένθος όχι ως ποιητική εμπειρία αλλά ως καθημερινό αγώνα επιβίωσης. Και τελικά αυτό είναι που το κάνει τόσο δυνατό: η άρνησή του να γίνει «εύπεπτο».