Ο Κώστας Παπαηλιού μιλά για τον Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ, τον πρωτοπόρο του ελληνικού Τύπου

Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παρισιάνου ως ο 7ος τόμος της σειράς «Φιλελληνική Βιβλιοθήκη» φωτίζει τη ζωή και τη δράση του Ελβετού φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ, μιας εμβληματικής μορφής της Ελληνικής Επανάστασης, που συνέδεσε το όνομά του με την έκδοση των «Ελληνικών Χρονικών», της πρώτης ουσιαστικά εφημερίδας του αγωνιζόμενου ελληνικού έθνους.

Μέσα από εκτενή αρχειακή έρευνα και πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό, ο συγγραφέας, Κώστας Παπαηλιού, επίτιμος καθηγητής του Πολυτεχνείου της Δρέσδης και επιμελητής της σειράς «Φιλελληνική Βιβλιοθήκη» μιλά στο CNN Greece όχι μόνο για την προσωπικότητα του Μάγερ αλλά και τον καθοριστικό ρόλο του φιλελληνισμού στη διαμόρφωση της διεθνούς κοινής γνώμης υπέρ της ελληνικής υπόθεσης.

«Η άγνωστη πτυχή των Φιλελλήνων»

Ο Κώστας Παπαηλιού εξήγησε ότι η ενασχόλησή του με το θέμα ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν.

«Εγώ εδώ και πολλά χρόνια, παρόλο που δεν είμαι ιστορικός, είμαι μηχανικός, ασχολούμαι με τον φιλελληνισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως είπε, με αφορμή τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, αποφάσισε τη δημιουργία της εκδοτικής σειράς «Φιλελληνική Βιβλιοθήκη».

«Διαπιστώσαμε ότι οι φιλέλληνες είναι βασικά άγνωστοι σε λεπτομέρειες και με αυτή την ενασχόληση ήρθα σε επαφή με τον Μάγερ, ο οποίος είναι ένας εν μέρει άγνωστος, αλλά μια πολύ πολυσχιδής προσωπικότητα και ιδρυτής του ελληνικού Τύπου».

Ο συγγραφέας τόνισε ότι η συγγραφή του βιβλίου στηρίχθηκε σε πολυετή έρευνα σε αρχεία εντός και εκτός Ελλάδας.

«Μετά από πάρα πολύ έρευνα σε αρχεία και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό είμαι πολύ ευτυχής που κατάφερα να βγάλω αυτό το βιβλίο και μάλιστα 200 χρόνια μετά από τον θάνατό του, γιατί ο Μάγερ έπεσε στην Έξοδο το 1826», υπογράμμισε.

Μια προσωπικότητα πέρα από τα στερεότυπα

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Παπαηλιού στις λιγότερο γνωστές πτυχές της δράσης του Μάγερ.

«Ο Μάγερ ήταν μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Είχε κοινωνικές υποχρεώσεις, δημιούργησε συλλόγους, βοηθούσε τους Έλληνες που δεν είχαν μέσα, βοηθούσε τους φτωχούς, ίδρυσε την Εθνική Βιβλιοθήκη και αυτό δεν το ξέραμε», τόνισε.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η περίπτωση του Μάγερ αποδεικνύει ότι η Ιστορία συχνά αναδεικνύει ήρωες εκεί όπου δεν τους περιμένει κανείς.

«Αυτό θέλω να αναδείξω, ότι κάποιος που δεν έχει ίσως τις προδιαγραφές μέσα στον χώρο, λόγω των γεγονότων αναδεικνύει έναν άλλο χαρακτήρα και γίνεται ήρωας», ανέφερε.

Τα «Ελληνικά Χρονικά» και η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη

Κεντρικό σημείο της παρουσίασης αποτέλεσε η συμβολή των «Ελληνικών Χρονικών» στη διάδοση των ειδήσεων της Επανάστασης στην Ευρώπη.

Ο Κώστας Παπαηλιού υπογράμμισε ότι η εφημερίδα λειτούργησε ως βασικό μέσο ενημέρωσης της διεθνούς κοινής γνώμης σε μια εποχή χωρίς τα μέσα επικοινωνίας που είναι σήμερα δεδομένα.

«Στο βιβλίο έχω αποσπάσματα από αναφορές πολύ γνωστών εφημερίδων του εξωτερικού, που αναφέρονται μονίμως στα “Ελληνικά Χρονικά” και δίνουν μεγάλη εγκυρότητα σε όσα γράφουν για τα δρώμενα της Επανάστασης», ανέφερε.

Και πρόσθεσε:

«Νομίζω αυτό είναι και το μεγαλύτερο κατόρθωμα του Μάγερ. Κατάφερε και πέρασε το μήνυμα της Επανάστασης και της απελευθέρωσης των Ελλήνων από τους Οθωμανούς στην Ευρώπη. Και τότε δεν υπήρχε ίντερνετ, δεν υπήρχαν αυτά που έχουμε σήμερα».

Παράλληλα, σημείωσε πως οι αρχές που υπηρέτησε ο Μάγερ παραμένουν επίκαιρες μέχρι σήμερα, υπενθυμίζοντας τη γνωστή ρήση του ότι «η δημοσιότητα είναι η ψυχή της δικαιοσύνης».

«Ο Μάγερ γίνεται Έλληνας»

Την πολυσύνθετη προσωπικότητα του φιλέλληνα ανέλυσε ο Αριστείδης Χατζής, καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο ΕΚΠΑ.

«Ο Μάγερ έρχεται ως ένας φιλελεύθερος νέος άνθρωπος και λίγο "ρεμάλι", και λίγο τυχοδιώκτης, έρχεται να βοηθήσει τους Έλληνες και εμπλέκεται σε μια πολύ μεγαλύτερη υπόθεση από αυτή που σχεδίαζε», ανέφερε.

Όπως εξήγησε, η πορεία του τον οδήγησε να μετατραπεί «στον πρώτο εκδότη και διευθυντή εφημερίδας στην ιστορία του ελληνικού Τύπου».

Ο κ. Χατζής σημείωσε ότι τα τεύχη των «Ελληνικών Χρονικών» έφταναν σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου μεταφράζονταν και αναπαράγονταν από εφημερίδες της εποχής.

«Τα τεύχη έφευγαν στην Ευρώπη και εκεί τα διάβαζαν, τα μετέφραζαν και τα αναπαρήγαγαν στον διεθνή Τύπο σε τόσο μεγάλο βαθμό, ώστε ο ίδιος ο Μάγερ έγινε αρκετά διάσημος στην Ευρώπη, ειδικά μετά τα γεγονότα της Εξόδου», τόνισε.

Αναφερόμενος στην προσωπική του διαδρομή, πρόσθεσε:

«Ο Μάγερ έρχεται και γίνεται Έλληνας, πραγματικός. Παντρεύεται Ελληνίδα, βαφτίζεται χριστιανός ορθόδοξος για να την παντρευτεί, φέρεται ως Έλληνας και με τα ελαττώματα και με τα προτερήματα. Είναι μια μυθιστορηματική προσωπικότητα».

Η εφημερίδα που διάβαζαν αγωνιστές και πολιορκητές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του Αριστείδη Χατζή στον τρόπο με τον οποίο τα «Ελληνικά Χρονικά» επηρέαζαν την καθημερινότητα της επαναστατημένης Ελλάδας.

«Ακόμα και οι πολεμιστές που δεν μπορούν να διαβάσουν πάνε στα καφενεία και τους διαβάζουν αυτοί που ξέρουν γράμματα το τι λέει η εφημερίδα», ανέφερε.

Μάλιστα, όπως αποκάλυψε, πολλοί αγωνιστές αναζητούσαν στις σελίδες της εφημερίδας αναφορές στις δικές τους πράξεις.

«Θέλουν να δουν τι γράφει, διότι αν δεν παρουσιάζει τα ανδραγαθήματά τους θεωρούν ότι είναι σαν να μην έγιναν. Έχουμε περιπτώσεις ανθρώπων που έκλαψαν γιατί δεν μπήκε το όνομά τους».

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι η εφημερίδα ενδιέφερε και τους αντιπάλους των Ελλήνων.

«Ακόμα και οι Οθωμανοί και οι Αιγύπτιοι που είναι απ' έξω προσπαθούν να αγοράσουν τεύχη των “Ελληνικών Χρονικών”», σημείωσε.

Ο Τύπος ως θεμέλιο της δημοκρατίας

Στη σημασία του Τύπου για τη διαμόρφωση της δημοκρατικής συνείδησης αναφέρθηκε ο Θοδωρής Κουτσογιάννης, Έφορος της Συλλογής Έργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων.

«Αξίζει να φανταστούμε λίγο το σκηνικό στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Ενώ αντιμετωπίζουν έναν εξωτερικό εχθρό και καθημερινές βιωτικές ανάγκες, τυπώνουν εφημερίδα, συζητούν για τα πράγματα, διαδίδουν πληροφορίες, δέχονται πληροφορίες από το εξωτερικό», ανέφερε.

Κατά τον ίδιο, η λειτουργία των «Ελληνικών Χρονικών» συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση των δημοκρατικών αξιών ήδη από τα χρόνια της Επανάστασης.

«Ο Τύπος πραγματικά παίζει έναν καθοριστικό ρόλο στη σφυρηλάτηση της έννοιας του φιλελευθερισμού και της δημοκρατίας. Αυτό, εν τη γενέσει του μέσα στην Ελληνική Επανάσταση, είναι πάρα πολύ σημαντικό για τις απαρχές του ελληνικού Τύπου διαχρονικά», υπογράμμισε.

Κλείνοντας, χαρακτήρισε τον φιλελληνισμό «ιδεολογικό όπλο» εξίσου σημαντικό με την υλική βοήθεια που έφτασε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

«Ο φιλελληνισμός έδωσε και πρακτική βοήθεια στον Αγώνα με πολεμοφόδια, χρήματα και μαχητές. Αλλά και ο εξοπλισμός στο ιδεολογικό επίπεδο είναι επίσης σημαντικός, γιατί τελικά η Ιστορία μάλλον μας διδάσκει ότι οι ιδέες είναι αυτές που νικάνε», κατέληξε.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση με το κοινό, αναδεικνύοντας το διαρκές ενδιαφέρον για τον φιλελληνισμό, την ιστορία του ελληνικού Τύπου και την παρακαταθήκη που άφησε ο Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, δύο αιώνες μετά τη θυσία του στην Έξοδο του Μεσολογγίου.