Το νησί των επιδημιών και της σιωπής έξω από τη Βενετία

Ανάμεσα στα αμέτρητα αξιοθέατα της Βενετίας, υπάρχει ένα μέρος που σπάνια εμφανίζεται στους τουριστικούς οδηγούς. Το Ποβέλια, ένα μικρό νησί στη λιμνοθάλασσα της Βενετίας, περίπου πέντε χιλιόμετρα από την πλατεία του Αγίου Μάρκου, παραμένει εγκαταλελειμμένο και απρόσιτο για τους περισσότερους επισκέπτες.

Η ιστορία του ξεκινά περισσότερο από 1.500 χρόνια πριν. Οι πρώτες αναφορές χρονολογούνται στο 421 μ.Χ., όταν οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν το νησί ως στρατιωτικό φυλάκιο. Στους επόμενους αιώνες εξελίχθηκε σε μικρή κοινότητα ψαράδων και αγροτών, ενώ διέθετε ακόμη και παραγωγή αλατιού. Μέχρι τον 9ο αιώνα είχε αναπτυχθεί σημαντικά και διατηρούσε εμπορικές σχέσεις με τη γειτονική Βενετία.

Η παρακμή του ξεκίνησε στα τέλη του 14ου αιώνα, όταν ο πόλεμος ανάμεσα στη Βενετία και τη Γένοβα ανάγκασε τους κατοίκους να εγκαταλείψουν το νησί. Από τότε, το Ποβέλια άρχισε να συνδέεται περισσότερο με τον θάνατο παρά με τη ζωή.

Καθώς η Βενετία εξελισσόταν σε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης, βρέθηκε αντιμέτωπη και με τις μεγάλες επιδημίες της εποχής. Από το 1776, το Ποβέλια μετατράπηκε σε σταθμό καραντίνας, γνωστό ως lazaretto. Τα πλοία που έφταναν στη Βενετία υποχρεώνονταν να σταματούν εκεί, ώστε οι επιβάτες και τα πληρώματα να εξετάζονται για σημάδια πανούκλας, χολέρας ή άλλων ασθενειών.

Χιλιάδες άνθρωποι δεν έφυγαν ποτέ από το νησί. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μεταξύ 100.000 και 160.000 άνθρωποι πέθαναν και θάφτηκαν εκεί κατά τη διάρκεια των αιώνων. Σε περιόδους έντονων επιδημιών, τα σώματα συχνά καίγονταν σε μαζικές πυρές.

Το 1922 το Ποβέλια απέκτησε έναν νέο, εξίσου σκοτεινό ρόλο. Στο νησί ιδρύθηκε ψυχιατρικό νοσοκομείο, σε μια εποχή όπου τα ιδρύματα αυτά λειτουργούσαν περισσότερο ως χώροι απομόνωσης παρά θεραπείας. Πολλοί ασθενείς εγκαταλείπονταν εκεί από τις οικογένειές τους ή από το κράτος, ενώ θρύλοι κάνουν λόγο για αμφιλεγόμενες και βίαιες ιατρικές πρακτικές. Το νοσοκομείο έκλεισε οριστικά το 1968.

Από τότε, το Ποβέλια έμεινε ξανά σιωπηλό. Τα ερειπωμένα κτίρια του παλιού ασύλου, τα κατεστραμμένα παράθυρα και η πυκνή βλάστηση που έχει κατακλύσει το νησί τροφοδότησαν δεκάδες ιστορίες φαντασμάτων και παραφυσικών φαινομένων, μετατρέποντάς το σε έναν από τους πιο μυστηριώδεις τόπους της Ιταλίας.

Το 2014 η ιταλική κυβέρνηση επιχείρησε να αξιοποιήσει το νησί μέσω δημοπρασίας. Ωστόσο, μια ομάδα κατοίκων της Βενετίας δημιούργησε την πρωτοβουλία «Poveglia per Tutti» («Ποβέλια για Όλους») και συγκέντρωσε περίπου 460.000 ευρώ από 4.500 μέλη, εξασφαλίζοντας μακροχρόνια μίσθωση του χώρου.

Σήμερα το Ποβέλια εξακολουθεί να παραμένει κλειστό για το κοινό και απαιτείται ειδική άδεια για την επίσκεψή του. Ωστόσο, οι κάτοικοι της Βενετίας ελπίζουν ότι τα επόμενα χρόνια θα μετατραπεί σε έναν κοινοτικό χώρο πρασίνου, αφήνοντας πίσω του αιώνες συνδεδεμένους με την αρρώστια, την εγκατάλειψη και τον θάνατο.