Αποκατάσταση πίνακα του Ρέμπραντ αποκάλυψε κρυμμένο μήνυμα – Είχαν «σβήσει» τουρμπάνι 

Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη έφερε στο φως η αποκατάσταση ενός πίνακα του Ρέμπραντ, αποκαλύπτοντας ότι το έργο είχε υποστεί εκτεταμένες επεμβάσεις από άγνωστο καλλιτέχνη, ο οποίος αλλοίωσε βασικά στοιχεία της αρχικής σύνθεσης.

Οι εργασίες συντήρησης απέδειξαν ότι ο ζωγράφος είχε αρχικά απεικονίσει έναν άνδρα να φορά τουρμπάνι, το οποίο σε μεταγενέστερη παρέμβαση αντικαταστάθηκε από έναν παραδοσιακό ολλανδικό υφασμάτινο σκούφο. Παράλληλα, τροποποιήθηκαν και άλλες λεπτομέρειες του έργου, όπως η κάλυψη ενός γυμνού παιδιού που είχε ζωγραφίσει ο Ρέμπραντ.

Ένα έργο αφιερωμένο στην ανεκτικότητα

Ο πίνακας, με τίτλο «Αφήστε τα μικρά παιδιά να έρθουν σε μένα», βασίζεται στο σχετικό ευαγγελικό επεισόδιο, όπου ο Ιησούς καλεί τους μαθητές του να μην εμποδίζουν τα παιδιά να τον πλησιάσουν.

Στην αρχική εκδοχή του έργου, ο Ρέμπραντ είχε δημιουργήσει ένα πλήθος ανθρώπων διαφορετικής θρησκευτικής και πολιτισμικής προέλευσης. Εκτός από τη μορφή με το τουρμπάνι, απεικονίζονται πρόσωπα που παραπέμπουν τόσο στην εβραϊκή όσο και στη χριστιανική κοινότητα, αναδεικνύοντας το μήνυμα της αποδοχής και της συνύπαρξης.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο μεταγενέστερος ζωγράφος φαίνεται πως «εξομάλυνε» τη σύνθεση, αφαιρώντας στοιχεία που υπογράμμιζαν τη διαφορετικότητα και μετατρέποντας τον πίνακα σε μια πιο συμβατική θρησκευτική απεικόνιση.

Η προσφυγική κρίση του 17ου αιώνα

Ο ιστορικός τέχνης Andrew Graham-Dixon εκτιμά ότι το έργο συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στην ολλανδική πόλη Λέιντεν, γενέτειρα του Ρέμπραντ, στα τέλη της δεκαετίας του 1620.

Την περίοδο εκείνη, ο Τριακονταετής Πόλεμος είχε προκαλέσει μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, με χιλιάδες πρόσφυγες να καταφθάνουν στην Ολλανδία. Μόνο το 1626, περίπου 10.000 άνθρωποι εγκαταστάθηκαν στο Λέιντεν, προκαλώντας έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.

Ο Graham-Dixon υποστηρίζει ότι ο νεαρός Ρέμπραντ πήρε σαφή θέση υπέρ της αποδοχής των προσφύγων, εμπνευσμένος και από τις ιδέες των Ρεμονστραντών, μιας θρησκευτικής ομάδας που υποστήριζε την ανεκτικότητα και τη θρησκευτική ελευθερία.

«Πρόκειται για κάτι περισσότερο από έναν θρησκευτικό πίνακα. Είναι μια δήλωση της ηθικής στάσης του Ρέμπραντ», σημειώνει ο ιστορικός τέχνης.

Ένα έργο που χάθηκε και ξαναβρέθηκε

Ο πίνακας εντοπίστηκε το 2014 σε δημοπρασία στη Γερμανία, όπου είχε καταλογογραφηθεί ως ανώνυμο ολλανδικό έργο του 17ου αιώνα.

Μετά από πολυετή έρευνα και εργασίες συντήρησης, αποδόθηκε οριστικά στον Ρέμπραντ, ενώ η αφαίρεση των μεταγενέστερων επιζωγραφίσεων αποκάλυψε την αυθεντική σύνθεση και το αρχικό καλλιτεχνικό του όραμα.

Οι ειδικοί διαπίστωσαν επίσης ότι στο έργο ο Ρέμπραντ είχε συμπεριλάβει μέλη της ίδιας του της οικογένειας, μεταξύ αυτών τους γονείς του αλλά και τον εαυτό του, ο οποίος εμφανίζεται ως νεαρός άνδρας που παρακολουθεί τη σκηνή κοιτώντας απευθείας τον θεατή.

Στο «σφυρί» με εκτίμηση έως 12 εκατ. λίρες

Το έργο, διαστάσεων 106 επί 80,5 εκατοστών, θεωρείται πλέον ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα έργα του Ρέμπραντ που παραμένουν σε ιδιωτική συλλογή.

Θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο κοινό στις 27 Ιουνίου στον οίκο δημοπρασιών Sotheby's στο Λονδίνο, στην πλήρως αποκατεστημένη μορφή του, πριν δημοπρατηθεί την 1η Ιουλίου με εκτιμώμενη τιμή που κυμαίνεται μεταξύ 8 και 12 εκατομμυρίων λιρών.