Χαμένος πίνακας του Ρέμπραντ επανεντοπίστηκε μετά από 65 χρόνια

Ένας πίνακας του Ρέμπραντ που αγνοούνταν επί περισσότερα από εξήντα χρόνια επανήλθε στο φως και επιβεβαιώθηκε ως γνήσιο έργο του Ολλανδού δασκάλου. Πρόκειται για το «Το Όραμα του Ζαχαρία στον Ναό» (1633), έργο που είχε αφαιρεθεί από τον κατάλογο των αυθεντικών έργων του καλλιτέχνη το 1960 και εξαφανίστηκε από το προσκήνιο όταν πουλήθηκε σε ιδιώτη συλλέκτη έναν χρόνο αργότερα.

Η επανεμφάνισή του σημειώθηκε όταν οι σημερινοί ιδιοκτήτες του απευθύνθηκαν στο Rijksmuseum του Άμστερνταμ για εργαστηριακό έλεγχο. Ακολούθησε διετής εξέταση, που περιλάμβανε ανάλυση χρωστικών, μελέτη της τεχνικής και της διαστρωμάτωσης των υλικών, καθώς και δενδροχρονολόγηση της ξύλινης επιφάνειας.

Επιστημονική τεκμηρίωση της αυθεντικότητας

Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι οι χρωστικές ουσίες συνάδουν με εκείνες που χρησιμοποιούσε ο Ρέμπραντ στις αρχές της δεκαετίας του 1630. Η τεχνική απόδοσης, οι διορθώσεις πάνω στο έργο και η συνολική ποιότητα κρίθηκαν συμβατές με άλλα πρώιμα έργα του. Η υπογραφή θεωρήθηκε αυθεντική, ενώ το ξύλινο πάνελ χρονολογείται στην ορθή περίοδο.

Ο διευθυντής του μουσείου, Τάκο Ντίμπιτς, δήλωσε ότι όταν είδε το έργο στο εργαστήριο συντήρησης εντυπωσιάστηκε αμέσως από τη δύναμή του, χαρακτηρίζοντάς το δημιούργημα της «κορυφαίας φάσης» της πρώιμης σταδιοδρομίας του ζωγράφου. Όπως ανέφερε, σε αντίθεση με ορισμένα πορτρέτα που παρήγαγε σε μεγάλους αριθμούς εκείνη την εποχή, στο συγκεκριμένο έργο «αισθάνεται κανείς ότι ο καλλιτέχνης αφιέρωσε την ψυχή του».

Το Rijksmuseum λαμβάνει συχνά αιτήματα από ιδιώτες που ζητούν αξιολόγηση έργων που έχουν κληρονομήσει ή αποκτήσει. Στην προκειμένη περίπτωση, οι επιμελητές γνώριζαν την ύπαρξη του πίνακα από παλαιότερες αναφορές, αλλά δεν τον είχαν δει ποτέ από κοντά.

Η βιβλική σκηνή και η καινοτομία

Ο Ρέμπραντ ήταν μόλις 27 ετών όταν φιλοτέχνησε τον πίνακα, ο οποίος απεικονίζει τον αρχιερέα Ζαχαρία τη στιγμή που πληροφορείται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ ότι, παρά την προχωρημένη ηλικία του ίδιου και της συζύγου του, θα αποκτήσουν γιο – τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.

Το μουσείο επισημαίνει ότι ο καλλιτέχνης προσέγγισε το θέμα με καινοτόμο τρόπο: αντί να αποδώσει ορατά τον Αρχάγγελο, υποδηλώνει την παρουσία του, αποκλίνοντας από τις καθιερωμένες εικονογραφικές παραδόσεις της εποχής. Ο Ρέμπραντ επιλέγει τη δραματική στιγμή λίγο πριν από την αποκάλυψη της ταυτότητας του αγγελιοφόρου, ενισχύοντας τη θεατρικότητα της σκηνής.

Το έργο συγκαταλέγεται στα ελάχιστα ιστορικά θέματα που δημιούργησε εκείνη την περίοδο, καθώς τότε επικεντρωνόταν κυρίως σε πορτρέτα, τα οποία ήταν ιδιαίτερα προσοδοφόρα.

Αξία πολλών εκατομμυρίων

Η χρηματική αξία του πίνακα δεν έχει ανακοινωθεί. Ωστόσο, η αγορά έργων του Ρέμπραντ παραμένει εξαιρετικά ισχυρή. Το παγκόσμιο ρεκόρ τιμής σε δημοπρασία για έργο του ανέρχεται σε περίπου 20 εκατομμύρια λίρες (2009). Τα τελευταία χρόνια, έργα του έχουν πωληθεί για 8,6 εκατ. λίρες (2019), 12,6 εκατ. λίρες για αυτοπροσωπογραφία (2020), ενώ άλλο έργο που είχε θεωρηθεί χαμένο έφτασε τα 11 εκατ. λίρες το 2023. Το 2015, πίνακάς του αποτιμήθηκε στις 35 εκατ. λίρες σε ιδιωτική πώληση, ενώ πρόσφατα σχέδιό του με λιοντάρι πωλήθηκε έναντι 18 εκατ. δολαρίων.

Ο πίνακας θα εκτεθεί δημόσια στο Rijksmuseum από την Τετάρτη, σηματοδοτώντας την επιστροφή ενός χαμένου κρίκου στην πρώιμη δημιουργική πορεία του μεγάλου Ολλανδού δασκάλου.