Οι πέτρες των 25 τόνων που μετέφεραν οι προϊστορικοί Βρετανοί για ένα μυστηριώδες μνημείο

Για περισσότερα από 4.000 χρόνια, τρεις γιγάντιοι λίθοι στέκουν κοντά στο Μπόροουμπριτζ της βόρειας Αγγλίας, αποτελώντας τα «Βέλη του Διαβόλου» (Devil’s Arrows), την ψηλότερη σωζόμενη προϊστορική σειρά όρθιων λίθων στη Βρετανία. Τώρα, νέα αρχαιολογική έρευνα αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι που δημιούργησαν το μνημείο μετέφεραν τους τεράστιους λίθους σε απόσταση τουλάχιστον 18 χιλιομέτρων.

Οι πέτρες φτάνουν σε ύψος έως και επτά μέτρα και κάθε μία ζυγίζει περισσότερους από 25 τόνους. Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος του μνημείου, η προέλευση των λίθων παρέμενε για χρόνια ασαφής.

Προηγούμενες έρευνες είχαν υποδείξει ότι οι πέτρες προέρχονταν πιθανότατα από τους κοντινούς βράχους του Πλάμπτον (Plumpton Rocks), σε μια τοποθεσία αρκετά πιο κοντά στα «Βέλη του Διαβόλου». Η νέα μελέτη, όμως, που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the Royal Society A, καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα: η πηγή τους ήταν οι βράχοι του Μπρίμχαμ (Brimham Rocks), περίπου 18 χιλιόμετρα μακριά.

«Η έρευνά μας δείχνει ότι αυτές οι πέτρες δεν πάρθηκαν απλώς από την πλησιέστερη διαθέσιμη πηγή», δήλωσε ο Άντονι Κλαρκ, γεωχημικός και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης. «Επιλέχθηκαν σκόπιμα από ένα δύσκολο σημείο, 18 χιλιόμετρα μακριά».

Γιατί να μεταφέρουν πέτρες τόσο μακριά;

Η ανακάλυψη δεν αφορά μόνο την τεχνική ικανότητα των προϊστορικών ανθρώπων να μετακινήσουν ογκόλιθους δεκάδων τόνων. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας μπορεί να είχε συμβολική ή κοινωνική σημασία για τις κοινότητες που κατασκεύασαν το μνημείο.

«Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αρχαίες κοινότητες έκαναν σκόπιμες και σημαντικές επιλογές σχετικά με την προέλευση των λίθων τους», δήλωσε ο Τζιμ Λίρι από το Πανεπιστήμιο του Γιορκ, επίσης συγγραφέας της μελέτης.

Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τους ερευνητές, υπογραμμίζει τον ρόλο που είχαν το τοπίο και τα κοινά συστήματα πεποιθήσεων στις προϊστορικές κοινωνίες, αλλά και το τεράστιο εγχείρημα που απαιτούνταν για τη μεταφορά και την ανύψωση των λίθων.

Για να εντοπίσουν την προέλευση των ογκολίθων, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια μη καταστροφική μέθοδο. Με ειδική κολλητική ταινία συνέλεξαν μικροσκοπικούς κόκκους ορυκτών από την επιφάνεια των λίθων και στη συνέχεια μελέτησαν τα χαρακτηριστικά «αποτυπώματα» της ηλικίας τους. Συγκρίνοντας τα δεδομένα με τις πιθανές πηγές, κατάφεραν να συνδέσουν τους λίθους των «Βελών του Διαβόλου» με τους βράχους του Μπρίμχαμ.

Ένα μνημείο ηλικίας χιλιάδων ετών

Τα «Βέλη του Διαβόλου» θεωρείται ότι κατασκευάστηκαν κατά την Ύστερη Νεολιθική ή την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, πιθανότατα γύρω στο 2000 π.Χ. Πρόκειται για μια σπάνια περίπτωση προϊστορικής σειράς όρθιων λίθων σε πεδινό τοπίο της Βρετανίας.

Η νέα έρευνα αποκλείει επίσης το ενδεχόμενο η συγκεκριμένη διάταξη να δημιουργήθηκε από φυσικές διεργασίες, όπως η μετακίνηση των λίθων από παγετώνες. Αντίθετα, η θέση και η προέλευσή τους δείχνουν ότι οι άνθρωποι παρενέβησαν σκόπιμα στο τοπίο.

Το γεγονός ότι κάθε λίθος ζυγίζει πάνω από 25 τόνους σημαίνει ότι η μεταφορά τους θα απαιτούσε σημαντικό σχεδιασμό, συντονισμό και τεχνική γνώση. Οι άνθρωποι που δημιούργησαν το μνημείο δεν επέλεξαν, επομένως, την ευκολότερη διαθέσιμη λύση.

«Κάθε πέτρα ζυγίζει περισσότερο από 25 τόνους, επομένως η μετακίνησή τους θα απαιτούσε απίστευτο σχεδιασμό, συντονισμό και μηχανική ικανότητα», σημείωσε ο Κλαρκ.

Οι ερευνητές ελπίζουν τώρα να εφαρμόσουν την ίδια μέθοδο και σε άλλους όρθιους λίθους άγνωστης προέλευσης. Ο εντοπισμός των πηγών τους θα μπορούσε να προσφέρει νέα στοιχεία για το πότε και με ποιον τρόπο μετακινήθηκαν, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι προϊστορικές κοινότητες κατασκεύασαν μερικά από τα πιο αινιγματικά μνημεία της Βρετανίας.