The Social Reckoning: Ο Άαρον Σόρκιν επιστρέφει στη σκοτεινή πλευρά του Facebook

Το Facebook που κάποτε παρουσιαζόταν ως μια επαναστατική πλατφόρμα επικοινωνίας βρίσκεται στο επίκεντρο του «The Social Reckoning», της νέας ταινίας του Άαρον Σόρκιν, ο οποίος επιστρέφει στον κόσμο που εξερεύνησε το 2010 με το βραβευμένο με Όσκαρ «The Social Network». Αυτή τη φορά, όμως, το ενδιαφέρον δεν στρέφεται στη δημιουργία του κοινωνικού δικτύου και στην άνοδο του ιδρυτή του, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, αλλά στις συνέπειες της παγκόσμιας επιρροής του.

Ο Σόρκιν υπογράφει τόσο το σενάριο όσο και τη σκηνοθεσία, ενώ το καστ περιλαμβάνει τους Τζέρεμι Στρονγκ, Μάικι Μάντισον, Τζέρεμι Άλεν Γουάιτ, Γουούνμι Μοσάκου, Μπέτι Γκίλπιν, Μπίλι Μάγκνουσεν και Μπιλ Μπερ. Η ταινία, διάρκειας 112 λεπτών, κυκλοφόρησε στις ελληνικές αίθουσες στις 8 Οκτωβρίου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η δύναμη των αλγορίθμων να καθορίζουν τι βλέπουμε στις ψηφιακές μας ροές, να ενισχύουν την οργή και τον διχασμό και να διαμορφώνουν τη δημόσια συζήτηση. Για τον Σόρκιν, η ιστορία δεν αφορά μόνο την τεχνολογία ή την πολιτική, αλλά ένα πρόβλημα που επηρεάζει συνολικά την κοινωνία.

«Το The Social Network αφορούσε το πώς δημιουργήθηκε το Facebook. Το The Social Reckoning αφορά την εξέλιξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», σημειώνει ο ίδιος.

Η πληροφοριοδότρια και η έρευνα που έφερε στο φως τα μυστικά του Facebook

Η υπόθεση ακολουθεί τη Φράνσις Χάουγκεν (Μάικι Μάντισον), μια νεαρή μηχανικό του Facebook, η οποία αποφασίζει να αποκαλύψει εσωτερικά έγγραφα που φωτίζουν τις επιπτώσεις της λειτουργίας της πλατφόρμας. Για να το πετύχει, προσεγγίζει τον Τζεφ Χόροβιτς (Τζέρεμι Άλεν Γουάιτ), δημοσιογράφο τεχνολογίας της Wall Street Journal, και οι δυο τους ξεκινούν μια έρευνα που θα εξελιχθεί σε μείζον δημοσιογραφικό γεγονός.

Η ιστορία βασίζεται στις αποκαλύψεις που έγιναν γνωστές ως «The Facebook Files». Η Χάουγκεν, η οποία είχε εργαστεί στην εταιρεία, διέρρευσε εσωτερικά έγγραφα που έθεσαν ερωτήματα για το κατά πόσο το Facebook γνώριζε τους κινδύνους που συνδέονταν με τους αλγορίθμους του και για το αν έκανε αρκετά για να τους περιορίσει. Τα δημοσιεύματα που ακολούθησαν εξέτασαν, μεταξύ άλλων, την επίδραση της πλατφόρμας στην ψυχική υγεία των εφήβων, την ενίσχυση περιεχομένου που προκαλεί οργή, αλλά και τη χρήση του δικτύου για παραπληροφόρηση και άλλες επιβλαβείς δραστηριότητες.

Στην ταινία, η Χάουγκεν παρουσιάζεται ως μια εσωστρεφής αλλά αποφασισμένη εργαζόμενη, η οποία πιστεύει στις αρχικές δυνατότητες των κοινωνικών δικτύων, αλλά ανησυχεί για την κατεύθυνση που έχει πάρει η εταιρεία. Ο Χόροβιτς, από την άλλη, είναι ένας δημοσιογράφος που δεν διαθέτει εξειδικευμένες γνώσεις τεχνολογίας, αλλά αντιλαμβάνεται τη σημασία των πληροφοριών που φτάνουν στα χέρια του.

Η σχέση τους δοκιμάζεται από την ανάγκη να επαληθεύσουν τα στοιχεία, την εταιρική μυστικότητα και τις ηθικές συνέπειες της αποκάλυψης. Η έρευνα τούς φέρνει αντιμέτωπους με έναν οργανισμό που διαθέτει τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ.

Από την υπόσχεση της σύνδεσης στην οικονομία της οργής

Σύμφωνα με τον Σόρκιν, το Facebook έχει μεταμορφωθεί ριζικά από την εποχή της πρώτης ταινίας. Από μια πλατφόρμα που υποσχόταν να φέρει τους ανθρώπους πιο κοντά, έχει εξελιχθεί σε έναν παγκόσμιο μηχανισμό που επηρεάζει την ενημέρωση, τις πολιτικές αντιλήψεις και τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μεταβολή έχουν οι αλγόριθμοι που καθορίζουν ποιο περιεχόμενο προβάλλεται περισσότερο. Η προτεραιότητα στην αλληλεπίδραση και στις αναδημοσιεύσεις μπορεί να αυξάνει τον χρόνο που περνούν οι χρήστες στην πλατφόρμα, αλλά παράλληλα ευνοεί συχνά το προκλητικό, το εξοργιστικό και το παραπλανητικό περιεχόμενο.

Η ταινία εξετάζει πώς ένας μηχανισμός που παρουσιάζεται ως τεχνικό εργαλείο μπορεί να αποκτήσει ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Όταν η προβολή μιας ανάρτησης εξαρτάται από την πιθανότητα να προκαλέσει έντονη αντίδραση, η δημόσια συζήτηση κινδυνεύει να οργανωθεί γύρω από τον θυμό και την πόλωση, αντί για την ενημέρωση και την ανταλλαγή απόψεων.

«Το Facebook κατακλύζει τον κόσμο με μαζική παραπληροφόρηση, με πράγματα που σε εξοργίζουν και σε θυμώνουν, ώστε να συνεχίζεις να τα αναδημοσιεύεις», λέει ο Σόρκιν, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται σε πολιτικές αντιπαραθέσεις. «Δεν έχει να κάνει με κόκκινους ή μπλε. Έχει να κάνει με ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε όλοι».

Η ταινία δεν επιχειρεί, σύμφωνα με τον δημιουργό της, να προσφέρει μια απλή καταδίκη των χαρακτήρων της. Αντίθετα, εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο εταιρικές αποφάσεις, τεχνολογικά συστήματα και ανθρώπινες επιλογές συνδυάζονται, παράγοντας συνέπειες που ξεπερνούν τις αρχικές προθέσεις των δημιουργών τους.

Ο Τζέρεμι Στρονγκ στον ρόλο του Μαρκ Ζάκερμπεργκ

Ο Τζέρεμι Στρονγκ αναλαμβάνει τον ρόλο του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, τον οποίο υποδύθηκε ο Τζέσι Άιζενμπεργκ στο «The Social Network». Η νέα ταινία τον παρουσιάζει σε μια διαφορετική φάση της ζωής του: όχι πλέον ως τον νεαρό ιδρυτή μιας εταιρείας που αλλάζει τον κόσμο, αλλά ως επικεφαλής ενός τεχνολογικού κολοσσού που καλείται να λογοδοτήσει για την επιρροή του.

Σημαντικό μέρος της ιστορίας εκτυλίσσεται γύρω από την προετοιμασία του Ζάκερμπεργκ για ακροάσεις στο Κογκρέσο. Παράλληλα, μια ομάδα ειδικών στις δημόσιες σχέσεις προσπαθεί να διαχειριστεί την εικόνα του και να περιορίσει τις επιπτώσεις των αποκαλύψεων. Ανάμεσά τους βρίσκεται η Ράγια Ακινόλα, την οποία υποδύεται η Γουούνμι Μοσάκου, μια έμπειρη σύμβουλος που γνωρίζει τους κινδύνους της εταιρείας, αλλά αναλαμβάνει να υπερασπιστεί τη δημόσια εικόνα της.

Στο πλευρό της βρίσκεται ο Τέντι Μαρκς (Μπίλι Μάγκνουσεν), στέλεχος του τμήματος δημοσίων σχέσεων του Facebook, ενώ ο Μπιλ Μπερ υποδύεται τον Τσάρλι Γκάριγκαν, έναν πρώην συνεργάτη του Ζάκερμπεργκ που έχει μετατραπεί σε επικριτή του. Η Μπέτι Γκίλπιν ενσαρκώνει την Κριστίνα, επικεφαλής του δημοσιογραφικού γραφείου της Wall Street Journal όπου εργάζεται ο Χόροβιτς.

Οι διαφορετικές αυτές οπτικές επιτρέπουν στον Σόρκιν να εξετάσει όχι μόνο τη δύναμη της τεχνολογικής εταιρείας, αλλά και τους μηχανισμούς που επιστρατεύονται για να προστατευτεί η δημόσια εικόνα της. Η σύγκρουση δεν περιορίζεται ανάμεσα σε δημοσιογράφους και εταιρικά στελέχη, αλλά επεκτείνεται στις εσωτερικές αντιφάσεις ανθρώπων που καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα στην επαγγελματική τους πίστη και στις ηθικές τους επιφυλάξεις.

Ένα πολιτικό θρίλερ για την εποχή των κοινωνικών δικτύων

Η επιστροφή του Σόρκιν στο σύμπαν του Facebook συνοδεύεται από την αναγνωρίσιμη γραφή του: γρήγορους διαλόγους, σύνθετες αντιπαραθέσεις και σκηνές στις οποίες οι πληροφορίες αποκαλύπτονται μέσα από λεκτικές συγκρούσεις. Η σκηνοθεσία του επιχειρεί να μετατρέψει μια σύνθετη υπόθεση εταιρικής και δημοσιογραφικής έρευνας σε ένα πολιτικό θρίλερ με επίκεντρο την ευθύνη και την εξουσία.

Τη μουσική υπογράφει ο Αλεξάντρ Ντεσπλά, δύο φορές βραβευμένος με Όσκαρ, ενώ τη διεύθυνση φωτογραφίας έχει αναλάβει ο Τζεφ Κρόνεγουεθ, γνωστός από τις συνεργασίες του με τον Ντέιβιντ Φίντσερ. Η κινηματογράφηση αξιοποιεί την κίνηση της κάμερας και τον φωτισμό για να ενισχύσει την ένταση στις εκτενείς σκηνές διαλόγου, ενώ η μουσική έχει σχεδιαστεί ώστε να μην ανταγωνίζεται τον γρήγορο ρυθμό του σεναρίου.

Αν το «The Social Network» αφηγούνταν τη γέννηση μιας τεχνολογικής αυτοκρατορίας, το «The Social Reckoning» στρέφει το βλέμμα σε όσα ακολούθησαν: την ισχύ που συγκεντρώθηκε, τις επιπτώσεις των επιχειρηματικών επιλογών και το ερώτημα ποιος μπορεί να ελέγξει τις πλατφόρμες που έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας. Το διακύβευμα δεν αφορά πλέον μόνο το μέλλον μιας εταιρείας, αλλά το πώς διαμορφώνεται η δημόσια ζωή σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία, η παραπληροφόρηση και η προσοχή των χρηστών αποτελούν κρίσιμους πόρους.