«Η αλλαγή δεν είναι απειλή»: Το «γλωσσάρι» της νεολαίας και πώς μεταμορφώνει τα ελληνικά

Η απάντησή της ήταν σαφής: η αλλαγή δεν είναι απειλή, είναι κανόνας.

«Η ελληνική γλώσσα, όπως και κάθε γλώσσα, δεν απειλείται από τον δανεισμό ούτε από τις εκφράσεις που χρησιμοποιούν οι νέοι. Οι γλώσσες δεν χάνουν τα στοιχεία τους, τη δομή ή το σύστημά τους», αναφέρει η καθηγήτρια στο CNN Greece.

«Κάθε φυσική γλώσσα αλλάζει, μεταβάλλεται και συγχρονίζεται με τις γλωσσικές ανάγκες και απαιτήσεις των ομιλητών της», προσθέτει η Ευγενία Μαγουλά.

Ανάγκη για σύνδεση και γρήγορη επικοινωνία

Η Μαρίνα Μπότσου φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας χρησιμοποιεί καθημερινά λέξεις και εκφράσεις slang, καθώς αποτελούν έναν άμεσο τρόπο επικοινωνίας με τους φίλους και τους ανθρώπους της ηλικίας της.

«Για εμένα είναι ένας τρόπος επικοινωνίας και σύνδεσης με τους φίλους μου», λέει, φέρνοντας ως παράδειγμα τη λέξη "bro", που χρησιμοποιεί καθημερινά με τη σημασία του φίλου ή της φίλης, αλλά και την έκφραση "τι φάση", όταν θέλει να πει "τι γίνεται;"».

Ο Γιάννης Γεραμπίνης φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου από την άλλη πλευρά αναφέρει πως οι λέξεις αυτές του προσφέρουν μία πιο απλή και άμεση μορφή επικοινωνίας:

«Τις χρησιμοποιώ για να εκφραστώ καλύτερα. Πολλές φορές μία λέξη περιγράφει μια ολόκληρη κατάσταση, για παράδειγμα η έκφραση "δίνω content" σημαίνει κάνω κάτι για την πλοκή της ζωής μου, κάποια ενδιαφέρουσα ανατροπή».

Σύμφωνα με την Ευγενία Μαγουλά ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στον
προφορικό και τον γραπτό λόγο.

«Η προφορική γλώσσα είναι περισσότερο επιρρεπής στις αλλαγές, διότι χρησιμοποιείται από όλους, μορφωμένους, λιγότερο μορφωμένους, ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, με αποτέλεσμα να ενσωματώνει πιο εύκολα λέξεις της "μόδας" και να γενικεύει κάποια "λάθη". Αντίθετα, ο γραπτός λόγος είναι πιο σταθερός και προσεκτικός, ακριβώς επειδή δεν είναι εξίσου αυθόρμητος».

Την εμπειρία αυτή επιβεβαιώνει και η 18χρονη Μαρίνα Μπότσου. Η ίδια σημειώνει πως τις λέξεις και τις εκφράσεις που χρησιμοποιεί τις έχει ακούσει κυρίως στις συζητήσεις με τους φίλους της, αλλά και από τα social media, τα οποία χρησιμοποιεί καθημερινά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αγνοεί πότε πρέπει να μιλήσει πιο «επίσημα».

Τα «όρια της γλώσσας»

Σύμφωνα με τη γλωσσολόγο, οι νέες αυτές λέξεις και εκφράσεις της νεολαίας δεν είναι
καινούργιο φαινόμενο.

«Οι λέξεις των νέων εμφανίζονται σε κάθε εποχή και κοινωνία. Είναι κοινό χαρακτηριστικό της νέας γενιάς το να δοκιμάζει τα "όρια της γλώσσας"», σημειώνει.

Η γλώσσα είναι απέραντη και δίνει τη δυνατότητα στους ομιλητές της να συνδυάζουν τα στοιχεία της και να δημιουργούν νέες συντακτικές δομές και σημασίες.
Λέξεις όπως "γκουγκλάρω", "σκρολάρω", αλλά και τα πιο πρόσφατα "φλεξάρω" και
"γκριντζάρω"», δεν προκύπτουν τυχαία.

«Σε μία λέξη, ξένη ή ελληνική, έχει προστεθεί το στοιχείο –άρω που σχηματίζει ρήματα… Η διαδικασία αυτή δείχνει τη δημιουργικότητα της γλώσσας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η Ευγενία Μαγουλά σημειώνει πως και παλαιότερα υπήρχαν οι λέξεις «κουλ», «φαν» και «ροκάς». Οι εποχές αλλάζουν – και μαζί τους αλλάζει και το λεξιλόγιο.

Social media: απειλή ή απλώς ένα κομμάτι της καθημερινότητας

Στην εποχή μας τα κοινωνικά δίκτυα και η τεχνολογία είναι αυτά που επηρεάζουν περισσότερο το «μοντέρνο» λεξιλόγιο της νέας γενιάς, αναφέρει η γλωσσολόγος.

Ο Γιάννης Γεραμπίνης επιβεβαιώνει: «Τις λέξεις αυτές συνήθως τις μαθαίνω στα social media πραγματικά είναι δύσκολο να καταλάβω πότε πραγματικά ξεκίνησα να τις υιοθετώ».

Ωστόσο εάν το λεξιλόγιο των νέων δεν περιορίζεται σε αυτά, αλλά διευρύνεται και
εμπλουτίζεται συνεχώς με λέξεις πλούσιες περιεχομένου και ακρίβειας, τότε δεν χρειάζεται να φοβόμαστε τις εφήμερες λέξεις προσθέτει η Ευγενία Μαγουλά.

«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν αναμφίβολα σημαντικό ρόλο στη διάδοση της νεανικής αργκό, ωστόσο σημασία έχει πώς χρησιμοποιούμε τη γλώσσα στις υπόλοιπες πλευρές της ζωής μας».

Όπως εξηγεί, όταν υπάρχει ουσιαστική επικοινωνία, επαφή με την τέχνη και το διάβασμα, «η γλώσσα καλλιεργείται και αναπτύσσεται με φυσικό τρόπο και τα "ζιζάνια" των social media μένουν στο περιθώριο».

Αλλοιώνεται τελικά η ελληνική γλώσσα

Η απάντηση της Ευγενίας Μαγουλά είναι ξεκάθαρη:

Η αργκό των νέων, ακόμη και ο δανεισμός ξένων λέξεων, δεν απειλεί ή αλλάζει τη γλώσσα.

Τα παιδιά επιβεβαιώνουν πως η εισροή αγγλικών λέξεων δεν μειώνει την ικανότητα τους να μιλούν τη μητρική τους γλώσσα, αρκεί να υπάρχει μέτρο και κατανόηση της σημασίας των ξένων όρων στα ελληνικά.

Το πραγματικό ρίσκο υπογραμμίζει η Ευγενία Μαγουλά δεν είναι οι λέξεις των νέων, αλλά η εγκατάλειψη της γλώσσας.

«Οι γλώσσες μπορεί να χάσουν τους ομιλητές τους… Επομένως το μέλλον της ελληνικής γλώσσας θα αρχίσει να κινδυνεύει εάν εμείς περιορίσουμε τη χρήση της ή τη διδασκαλία της».

Η γλώσσα ως ζωντανός οργανισμός

Όπως συνοψίζει και η κ. Μαγουλά, γλωσσική εξέλιξη δεν σημαίνει αλλοίωση του συστήματος της γλώσσας.

Το πραγματικό ρίσκο είναι η εγκατάλειψή της. Και ίσως αυτό να είναι το βασικό μήνυμα: Η ελληνική γλώσσα ζει, αλλάζει, εμπλουτίζεται και όσο τη χρησιμοποιούμε, τη σκεφτόμαστε και τη μοιραζόμαστε, παραμένει δυνατή.