Καρκίνος παχέος εντέρου: Δεν αρκεί μόνο η επέμβαση – Πρέπει να γίνει με τη σωστή ογκολογική ποιότητα

Ειδικότερα, η ποιότητα της χειρουργικής επέμβασης επηρεάζει άμεσα τις πιθανότητες ίασης του ασθενούς. Η σύγχρονη ρομποτική χειρουργική μας επιτρέπει να χειρουργούμε με εξαιρετική ακρίβεια, να επιτυγχάνουμε καλύτερα ογκολογικά αποτελέσματα και ταυτόχρονα να μειώνουμε σημαντικά τις επιπλοκές και τον χρόνο ανάρρωσης για τον ασθενή.

Τα παραπάνω υποστηρίζει εμφατικά στο CNN Greece, ο Δρ. Ιωάννης Δημητρίου MD PhD, Χειρουργός Ογκολόγος και Διευθυντής της Κλινικής Γενικής, Ογκολογικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Με μία μακρά εμπειρία πάνω από 20 χρόνια, και μάλιστα στη Γερμανία, ο κ. Δημητρίου μας μιλάει για την αξία της ποιότητας μιας χειρουργικής επέμβασης που μπορεί στην κυριολεξία να σώσει ζωές, για τη σημασία της πρόληψης και ειδικότερα της κολονοσκόπησης, για τον ρόλο που παίζει ο σύγχρονος τρόπος ζωής αναφορικά με την εκδήλωση της νόσου, καθώς και για την ελάχιστα επεμβατική και ιδιαίτερα τη ρομποτική χειρουργική, που συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των μετεγχειρητικών επιπλοκών.

Ο κ. Δημητρίου μάλιστα σε μία ανθρώπινη ερώτηση αναφορικά με τις σκέψεις του την ώρα του χειρουργείου, αναφέρεται στο αίσθημα ευθύνης που τον κατακλύζει καθώς πίσω από κάθε ασθενή, κρύβεται πάντα μία οικογένεια και οι προσδοκίες για την κατάκτηση της τελείας ίασης και της ποιότητας ζωής του πάσχοντα.

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης

Κύριε Δημητρίου, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί έναν δυσίατο και επικίνδυνο καρκίνο, από τους συχνότερους σε όλο τον κόσμο και με υψηλή θνησιμότητα. Ωστόσο εάν εντοπιστεί/ ανιχνευθεί εγκαίρως, τότε είναι ιάσιμος. Ποια είναι τα ύποπτα συμπτώματα που πρέπει όλοι να γνωρίζουμε και ποια τα βασικά βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε μετά από μία διάγνωση;

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως. Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο μπορεί σε μεγάλο ποσοστό να θεραπευτεί.

Τα συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν τον ασθενή είναι η παρουσία αίματος στα κόπρανα, οι αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, όπως επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα, ο πόνος ή το φούσκωμα στην κοιλιά, η ανεξήγητη αναιμία, η απώλεια βάρους και η έντονη κόπωση. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις η νόσος μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό η προληπτική κολονοσκόπηση αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο έγκαιρης διάγνωσης.

Μετά από μια διάγνωση, το πρώτο βήμα είναι η σωστή σταδιοποίηση της νόσου και η αξιολόγηση από μια εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Στις περισσότερες περιπτώσεις η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τη βασική θεραπευτική προσέγγιση, και η ποιότητα της επέμβασης παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στις πιθανότητες ίασης όσο και στη μελλοντική ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε από την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, σχεδόν οι μισές νέες διαγνώσεις αφορούν πλέον άτομα κάτω των 65 ετών, μια εξέλιξη που ανατρέπει την παραδοσιακή εικόνα για τη νόσο. Γιατί συμβαίνει αυτό; είναι ζήτημα κακής διατροφής, ή επειδή τα θέματα της πρόληψης και προαγωγής υγείας έχουν προχωρήσει σημαντικά οι πολίτες έχουν είναι πιο ενημερωμένοι και αφυπνισμένοι;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε διεθνώς μια αύξηση των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα.

Οι λόγοι είναι πολυπαραγοντικοί. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο, με παράγοντες όπως η κακή διατροφή, η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή. Παράλληλα όμως σημαντικός είναι και ο ρόλος της γενετικής προδιάθεσης. Υπάρχουν κληρονομικά σύνδρομα, όπως το Lynch syndrome και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση, τα οποία αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου σε νεότερη ηλικία.

Ακριβώς λόγω της αυξανόμενης συχνότητας εμφάνισης σε νεότερους ασθενείς, στις Ηνωμένες Πολιτείες οι επιστημονικές εταιρείες αποφάσισαν να μειώσουν την ηλικία έναρξης της προληπτικής κολονοσκόπησης από τα 50 στα 45 έτη. Η απόφαση αυτή βασίστηκε σε επιδημιολογικά δεδομένα που δείχνουν ότι η νόσος εμφανίζεται πλέον συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές, γι’ αυτό και η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών σε προληπτικούς ελέγχους είναι καθοριστικής σημασίας.

Μιλήστε μας για το χειρουργείο, πόση σημασία διαδραματίζει η ποιότητα μιας χειρουργικής επέμβασης στη μελλοντική έκβαση της πορείας της υγείας του ασθενούς και στην ποιότητα ζωής του;

Στον καρκίνο του παχέος εντέρου η ποιότητα της χειρουργικής επέμβασης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόγνωση του ασθενούς. Δεν αρκεί απλώς να αφαιρεθεί ο όγκος. Η επέμβαση πρέπει να πραγματοποιείται με αυστηρές ογκολογικές αρχές, ώστε να εξασφαλίζεται η πλήρης και ριζική αφαίρεση της νόσου.

Αυτό σημαίνει ότι αφαιρείται όχι μόνο ο όγκος αλλά και ολόκληρο το λεμφικό δίκτυο της περιοχής, σύμφωνα με σύγχρονες τεχνικές όπως η Complete Mesocolic Excision (CME) για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και η Total Mesorectal Excision (TME) για τον καρκίνο του ορθού. Η σωστή εφαρμογή αυτών των τεχνικών μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής και βελτιώνει τα μακροπρόθεσμα ογκολογικά αποτελέσματα.

Σήμερα η ρομποτική χειρουργική με το σύστημα Da Vinci έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούμε αυτές τις επεμβάσεις. Η τρισδιάστατη όραση υψηλής ευκρίνειας και η μεγέθυνση του χειρουργικού πεδίου έως και δέκα φορές επιτρέπουν στον χειρουργό να εργάζεται με εξαιρετική ακρίβεια ακόμη και σε πολύ μικρούς και δύσκολους ανατομικούς χώρους.

Παράλληλα, οι αρθρωτοί βραχίονες του ρομποτικού συστήματος επιτρέπουν εξαιρετικά ακριβείς και σταθερές κινήσεις, προστατεύοντας νεύρα και αγγεία. Το αποτέλεσμα είναι άριστο ογκολογικό αποτέλεσμα, λιγότερο χειρουργικό τραύμα και ταχύτερη ανάρρωση.

Επιπλέον, η ελάχιστα επεμβατική και ιδιαίτερα η ρομποτική χειρουργική συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των μετεγχειρητικών επιπλοκών. Οι ασθενείς κινητοποιούνται γρηγορότερα, έχουν λιγότερο πόνο και μικρότερο κίνδυνο επιπλοκών όπως λοιμώξεις του αναπνευστικού, θρομβώσεις ή λοιμώξεις του ουροποιητικού. Σε συνδυασμό με τα σύγχρονα πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης όπως το ERAS (Enhanced Recovery After Surgery), οι ασθενείς επιστρέφουν πολύ πιο γρήγορα στην καθημερινότητά τους.

Στη σύγχρονη ογκολογική χειρουργική ο στόχος δεν είναι μόνο η αφαίρεση του όγκου, αλλά η πλήρης και ακριβής ογκολογική εκτομή με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια για τον ασθενή – και η ρομποτική χειρουργική μας δίνει σήμερα τα εργαλεία για να το επιτυγχάνουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια από ποτέ.

Συνήθως κάποια κακοήθεια που επιδέχεται χειρουργείου, έχει σε μεγάλο ποσοστό θετική έκβαση. Εάν επομένως γίνει το χειρουργείο και αντιμετωπιστεί θεραπευτικά ο όγκος, ποιο είναι το προσδόκιμο για έναν άνθρωπο; Εικάζω ότι θα παίζει ρόλο και η ηλικία του ασθενούς, σωστά;

Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν ο καρκίνος διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, τα ποσοστά ίασης είναι πολύ υψηλά.

Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της νόσου, τα παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά του όγκου και την ποιότητα της θεραπείας, ιδιαίτερα της χειρουργικής επέμβασης. Η ηλικία μπορεί να επηρεάζει τη συνολική κατάσταση του οργανισμού, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της καθοριστικό παράγοντα.

Με τις σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η λαπαροσκοπική και η ρομποτική χειρουργική, ακόμη και ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας μπορούν να υποβληθούν σε επέμβαση με μεγάλη ασφάλεια και ταχεία ανάρρωση.

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια υλοποιεί μία σειρά σημαντικών προγραμμάτων που σχετίζονται με την πρόληψη, μέσα από το εθνικό πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ. Με αυτόν τον τρόπο οικοδομείται μία κουλτούρα πρόληψης που ήταν μέχρι πρότινος άγνωστή για τους πολίτες. Πιστεύετε με τα προγράμματα αυτά, ότι μπορούμε να αλλάξουμε τη νοοτροπία των πολιτών, να μειωθούν σημαντικά οι θάνατοι και να μπορέσουμε να ελέγξουμε σε ένα μεγάλο βαθμό τους διάφορους τύπους καρκίνου;

Η πρόληψη αποτελεί ίσως το πιο ισχυρό όπλο που διαθέτουμε σήμερα απέναντι στον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Μέσω της κολονοσκόπησης μπορούμε όχι μόνο να εντοπίσουμε τη νόσο σε πολύ πρώιμο στάδιο, αλλά και να αφαιρέσουμε προκαρκινικές βλάβες πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.

Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ είναι ιδιαίτερα σημαντικές γιατί συμβάλλουν στη δημιουργία μιας κουλτούρας πρόληψης στην κοινωνία. Όσο περισσότεροι πολίτες συμμετέχουν σε προληπτικούς ελέγχους, τόσο περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να διαγνωστούν εγκαίρως και να θεραπευτούν αποτελεσματικά.

Και μία πιο προσωπική ερώτηση: ποιες οι σκέψεις σας όταν βρίσκεστε στο χειρουργείο;

Το χειρουργείο είναι πάντα μια στιγμή μεγάλης ευθύνης. Πίσω από κάθε ασθενή υπάρχει μια ζωή, μια οικογένεια και πολλές προσδοκίες.

Ταυτόχρονα όμως, το χειρουργείο δεν είναι ποτέ έργο ενός μόνο ανθρώπου. Είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας μιας ολόκληρης ομάδας: των αναισθησιολόγων, των χειρουργών και των βοηθών τους, των νοσηλευτών του χειρουργείου και όλων όσοι συμβάλλουν στην ασφάλεια και τη φροντίδα του ασθενούς. Η σκέψη μας ως ομάδα είναι πάντα η ίδια: να προσφέρουμε στον ασθενή την καλύτερη δυνατή θεραπεία με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια. Η σύγχρονη τεχνολογία, όπως η ρομποτική χειρουργική, μας δίνει εξαιρετικά εργαλεία. Όμως αυτό που τελικά κάνει τη διαφορά είναι η εμπειρία, η συγκέντρωση και η συνεργασία της ομάδας για το καλό του ασθενούς.

* Ο Δρ. Ιωάννης Δημητρίου MD PhD είναι Χειρουργός Ογκολόγος και Διευθυντής της Κλινικής Γενικής, Ογκολογικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Για περισσότερα από 20 χρόνια εργάστηκε στη Γερμανία ως χειρουργός σε εξειδικευμένα κέντρα καρκίνου του παχέος εντέρου. Τα τελευταία έξι χρόνια διετέλεσε Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής σε τρεις διαφορετικές κλινικές στη Γερμανία. Από τις αρχές του 2025 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου υπηρετεί ως Διευθυντής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, με ιδιαίτερη εξειδίκευση στη σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική και ρομποτική χειρουργική του πεπτικού συστήματος.