Στεγαστική φτώχεια και αναπηρία: Η Ελλάδα στην τελευταία θέση της ΕΕ

Τα στοιχεία προκύπτουν από το πρώτο Δελτίο στατιστικής Πληροφόρησης για το 2026 του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ, το οποίο εξετάζει τη σχέση αναπηρίας και στεγαστικής φτώχειας στην Ελλάδα.

Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών για την περίοδο 2016-2025.

Ένας στους δύο καθυστερεί ενοίκιο ή στεγαστικό

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου, ένας στους δύο πολίτες με αναπηρία καθυστερεί πλέον την πληρωμή ενοικίου ή στεγαστικού δανείου, ενώ τέσσερις στους δέκα δυσκολεύονται να εξοφλήσουν εγκαίρως τους λογαριασμούς τους.

Η Ελλάδα καταγράφει επίσης τη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ-27 στον σύνθετο δείκτη που αφορά τα άτομα με αναπηρία και ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Η εικόνα επιδεινώθηκε αισθητά μετά το 2021, καθώς η πληθωριστική και ενεργειακή κρίση ανέτρεψε τη βελτίωση που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια.

Επιμένει η ενεργειακή φτώχεια

Σημαντικό μέρος του προβλήματος αφορά και την ενεργειακή φτώχεια, καθώς τα άτομα με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις συχνά έχουν αυξημένες ανάγκες κατανάλωσης ενέργειας.

Το Δελτίο καταγράφει παράλληλα έλλειμμα στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος διαβίωσης.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι τα χαμηλότερα εισοδήματα, το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η αναπηρία και η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων κατοικιών συνθέτουν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον.

Κρίσιμο ζήτημα και η προσβασιμότητα

Η στεγαστική φτώχεια δεν περιορίζεται μόνο στο οικονομικό κόστος.

Το Παρατηρητήριο αναδεικνύει ως κρίσιμη διάσταση και τη μη προσβασιμότητα σημαντικού μέρους του στεγαστικού αποθέματος, η οποία περιορίζει τις επιλογές των ατόμων με αναπηρία και δυσκολεύει την εξεύρεση κατάλληλης κατοικίας.

Η έλλειψη προσβάσιμων σπιτιών μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το κόστος, καθώς συχνά απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις και προσαρμογές.

Τι ζητά η ΕΣΑμεΑ

Η ΕΣΑμεΑ υποστηρίζει ότι η στεγαστική πολιτική πρέπει να λαμβάνει περισσότερο υπόψη το πρόσθετο κόστος διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία.

Μεταξύ άλλων, ζητά αυξημένη οικονομική ενίσχυση και προτεραιότητα στα στεγαστικά προγράμματα, κάλυψη του κόστους προσαρμογής κατοικιών, ανάπτυξη κοινωνικής και υποστηριζόμενης στέγασης και κίνητρα προς ιδιοκτήτες για παρεμβάσεις προσβασιμότητας.

Προτείνει επίσης τη δημιουργία μητρώου προσβάσιμων κατοικιών, ώστε να διευκολύνεται η αναζήτηση κατάλληλης στέγης.

Η Συνομοσπονδία εκτιμά ότι, παρά το γεγονός ότι ορισμένες προτάσεις της έχουν ενσωματωθεί σε επίπεδο αρχών στην Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, δεν έχουν ακόμη μετατραπεί σε συγκεκριμένα και στοχευμένα μέτρα.