Μια συνεκτική στρατηγική για την οικογένεια και τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα

Σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς –δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά– η πολιτική για την οικογένεια οφείλει να είναι πολυεπίπεδη, συνεπής και προσανατολισμένη στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.

Η στρατηγική που υλοποιείται σήμερα βασίζεται σε μια ολιστική προσέγγιση: συνδέει τη στέγη, την εργασία, τη φροντίδα παιδιών, την κοινωνική ένταξη και την περιφερειακή ανάπτυξη σε ένα ενιαίο πλαίσιο πολιτικών.

Η πρόσβαση σε προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία και τη διατήρηση της οικογενειακής ζωής. Τα προγράμματα χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων, η επιστροφή ενοικίου, η Κοινωνική Αντιπαροχή, καθώς και η αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων ακινήτων, ενισχύουν συστηματικά το απόθεμα κατοικιών και διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές για νοικοκυριά και νέες οικογένειες.

Το νέο, ενισχυμένο πρόγραμμα ανακαίνισης κλειστών κατοικιών, με υψηλά ποσοστά επιδότησης, συμβάλλει στην επαναφορά χιλιάδων ακινήτων στην αγορά, ενώ οι στοχευμένες ρυθμίσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση και τα φορολογικά κίνητρα για την κατασκευή νέων κατοικιών ενισχύουν τη μακροχρόνια προσφορά στέγης.

Παράλληλα, η ψηφιακή πλατφόρμα stegasi.gov.gr συγκεντρώνει για πρώτη φορά όλα τα διαθέσιμα στεγαστικά εργαλεία, ενισχύοντας τη διαφάνεια και διευκολύνοντας τον πολίτη στον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων του.

Η πολιτική για την οικογένεια φυσικά, δεν εξαντλείται στη στέγη. Επενδύει στη δυνατότητα των γονέων να συνδυάζουν εργασία και ανατροφή παιδιών, με έμφαση στην προσχολική φροντίδα και την καθημερινή λειτουργικότητα της οικογένειας.

Προχωρούμε λοιπόν, στην πανελλαδική εφαρμογή του προγράμματος «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο εγκρίθηκε και εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ 2021-2027 με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 56 εκατομμύρια ευρώ.

Η δράση αυτή αποτελεί μια σημαντική επένδυση στη φροντίδα των πολύ μικρών παιδιών -από 2 μηνών έως 2,5 ετών- και στην υποστήριξη των γονιών, με έμφαση στις νέες μαμάδες, που εργάζονται ή αναζητούν εργασία.

Συγκεκριμένα, το Πρόγραμμα απευθύνεται σε μητέρες –και πατέρες, όταν πρόκειται για μονογονεϊκές οικογένειες– συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων επαγγελματιών, με ατομικό εισόδημα έως 24.000 ευρώ.

Η οικονομική ενίσχυση που παρέχεται προσαρμόζεται στην εργασιακή κατάσταση: 500 ευρώ τον μήνα για εργαζόμενο/η πλήρους απασχόλησης και 300 ευρώ για εργαζόμενο/η μερικής απασχόλησης ή για άνεργη μητέρα/άνεργο πατέρα.

Οι υπηρεσίες φροντίδας προσφέρονται στην οικογενειακή εστία ή στο σπίτι του επιμελητή, σε ώρες που συμφωνούνται μεταξύ γονέα και επαγγελματία.

Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: Από τη μία πλευρά, διευκολύνουμε τις μητέρες να ενταχθούν ή να παραμείνουν στην αγορά εργασίας μετά τη γέννηση του παιδιού τους, ιδίως όσες εργάζονται σε βάρδιες, κυλιόμενα ωράρια ή σε ώρες κατά τις οποίες οι βρεφονηπιακοί σταθμοί δεν λειτουργούν. Από την άλλη, δίνουμε τη δυνατότητα σε γυναίκες που θέλουν να απασχοληθούν ως επιμελήτριες να αποκτήσουν εργασία με εισόδημα και ασφάλιση, ακόμη και μέσα από τον ίδιο τους τον χώρο.

Το Πρόγραμμα μάλιστα, απευθύνεται και σε οικογένειες, που τη φροντίδα του παιδιού αναλαμβάνουν συχνά οι παππούδες και οι γιαγιάδες.

Εχουν και εκείνοι τη δυνατότητα να συμμετάσχουν επίσημα ως επιμελητές, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις: απολυτήριο υποχρεωτικής εκπαίδευσης, με ολοκλήρωση της ασύγχρονης εκπαίδευσης, απόκτηση πιστοποιητικού πρώτων βοηθειών, πιστοποιητικού υγείας, αντίγραφο ποινικού μητρώου και πιστοποιητικό περί μη άσκησης ποινικής δίωξης από την aρμόδια Εισαγγελία Πρωτοδικών του τόπου κατοικίας του

Στη συνέχεια, ακολουθούν τα vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς με διευρυμένα κριτήρια, με στόχο η ενίσχυση της προσχολικής φροντίδας να ανταποκρίνεται σε πραγματικές ανάγκες, διευρύνοντας την πρόσβαση σε υπηρεσίες που στηρίζουν ουσιαστικά τη γονεϊκότητα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση για παιδιά με νευροαναπτυξιακές δυσκολίες, η οποία ενισχύει έγκαιρα τόσο τα παιδιά όσο και τις οικογένειές τους.

Η σύγχρονη κοινωνική πολιτική αντιμετωπίζει την οικογένεια ως μια δυναμική οντότητα που εξελίσσεται στον χρόνο.

Η δημιουργία της πλατφόρμας oikogeneia.gov.gr συγκεντρώνει όλες τις πολιτικές που αφορούν την οικογένεια σε κάθε στάδιο της ζωής της, μετατρέποντας την πληροφορία σε εργαλείο και διευκολύνοντας την πρόσβαση στις διαθέσιμες παροχές.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι πολιτικές για την αναπηρία και την τρίτη ηλικία. Η Κάρτα Αναπηρίας, ο Προσωπικός Βοηθός και οι παρεμβάσεις προσβασιμότητας ενισχύουν την αυτονομία και τη συμμετοχή, ενώ η πολιτική για την υγιή γήρανση επενδύει στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της ενεργούς παρουσίας των ηλικιωμένων στην κοινωνία.

Δεδομένου ότι η στήριξη της οικογένειας συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική προοπτική και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών, η επέκταση του Προγράμματος Μετεγκατάστασης σε δημογραφικά ευάλωτες περιοχές, με ενισχυμένα οικονομικά κίνητρα, διευρυμένες κατηγορίες δικαιούχων και έγκαιρη καταβολή της ενίσχυσης, ενισχύει την εγκατάσταση και την παραμονή πληθυσμού στην περιφέρεια.

Η ένταξη της νέας φάσης του Προγράμματος στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό αποτυπώνει τη στρατηγική στόχευση: τη διατήρηση ζωντανών τοπικών κοινωνιών και τη δημιουργία προοπτικής για τις οικογένειες που επιλέγουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

Το δημογραφικό και η στήριξη της οικογένειας απαιτούν συνέπεια, συνδυαστικές πολιτικές και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Η κατεύθυνση που ακολουθείται σήμερα επενδύει στην καθημερινότητα των πολιτών, στη λειτουργικότητα της οικογένειας και στην κοινωνική συνοχή, δημιουργώντας σταθερές βάσεις για το μέλλον.

*Η Έλενα Ράπτη, είναι υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας